ધ્યાન ધરતી વખતે સાવધાન! મેડિટેશન પછી થઈ શકે છે આ 7 મોટી સમસ્યાઓ

જ્યારે પણ ધ્યાનની (મેડિટેશનની) વાત આવે છે, ત્યારે એવું જ કહેવામાં આવે છે કે તેનાથી તણાવ ઓછો થાય છે અને મન શાંત થાય છે. પરંતુ જરા વિચારો, જો મેડિટેશન કર્યા પછી શાંતિ મળવાને બદલે ઘબરામણ થવા લાગે અથવા જૂની યાદો તાજી થઈને મન ઉદાસ થઈ જાય, તો? સાંભળવામાં થોડું અજીબ લાગે છે, પરંતુ કેટલાક લોકો સાથે આવું થાય છે. મેડિટેશન દરમિયાન જ્યારે આપણે આપણા વિચારો અને લાગણીઓ પર ધ્યાન આપીએ છીએ, ત્યારે ઘણી એવી વાતો પણ સામે આવવા લાગે છે, જેને આપણે રોજિંદા ભાગદોડમાં નજરઅંદાજ કરી દઈએ છીએ. બ્રાઉન યુનિવર્સિટી સહિતની અનેક સંસ્થાઓમાં થયેલી રિસર્ચમાં પણ મેડિટેશન સાથે જોડાયેલા આવા અનુભવો વિશે વાત કરવામાં આવી છે. અહીં જાણો મેડિટેશન પછી થતી આવી 7 મુશ્કેલીઓ વિશે.

મેડિટેશનથી થતી કેટલીક આડઅસરો (સાઇડ ઇફેક્ટ્સ)

1. બેચેની અને ઘબરામણ થવી

મેડિટેશન કરતી વખતે જ્યારે તમે શાંત બેસીને તમારા વિચારો પર ધ્યાન આપો છો, ત્યારે મનમાં ચાલતી ચિંતાઓ વધુ પરેશાન કરવા લાગે છે. આવી સ્થિતિમાં ઘબરામણ, બેચેની કે વારંવાર ઊભા થઈ જવાનું મન થાય છે. જો તમારી સાથે આવું થાય, તો જાતે પર બળજબરી શાંત રહેવાનો પ્રયાસ ન કરો. થોડી વાર મેડિટેશન રોકો અને આરામથી બેસો.

2. ચક્કર આવવા

મેડિટેશન દરમિયાન કેટલાક લોકો ખૂબ ઊંડા અથવા ઝડપથી શ્વાસ લેવા લાગે છે. જેનાથી શરીરમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું સ્તર બદલાય છે અને ચક્કર આવવા લાગે છે. એટલા માટે મેડિટેશન કરતી વખતે શ્વાસને બળજબરીથી ઝડપી કે ઊંડા ન કરો. આરામથી અને તમારી કુદરતી પદ્ધતિથી શ્વાસ લો. જો ચક્કર આવે, તો તરત જ રોકાઈ જાઓ.

3. અચાનક રડવું અથવા ઉદાસ થવું

કેટલીકવાર મેડિટેશન કરતી વખતે જૂની વાતો યાદ આવવા લાગે છે. કેટલાક લોકોને જૂની ઘટનાઓનું દુઃખ અનુભવાય છે, તો કોઈકને અચાનક રડવું આવી જાય છે. આખો દિવસ કામમાં વ્યસ્ત રહેવાને કારણે જે લાગણીઓ પર ધ્યાન નથી જતું, તે શાંત બેસવાથી સામે આવવા લાગે છે. આવું થાય ત્યારે પોતાને નબળા ન સમજજો. જો ઉદાસી લાંબા સમય સુધી રહે, તો મદદ લો.

4. આસપાસની વસ્તુથી કટાયેલા (અલગ) અનુભવવું

કેટલાક લોકોને લાંબા સમય સુધી મેડિટેશન કર્યા પછી એવું લાગે છે કે જાણે તેઓ પોતાની આસપાસની દુનિયાથી અલગ થઈ ગયા છે. બધું જ અજીબ કે સ્વપ્ન જેવું લાગવા લાગે છે. આવું અનુભવાય તો મેડિટેશન બંધ કરી દો. તમારી આસપાસની ચીજોને ધ્યાનથી જુઓ, પગને જમીન પર ટકાવો અને થોડું ચાલી લો.

5. રાત્રે ઊંઘ ન આવવી

મેડિટેશન કર્યા પછી સામાન્ય રીતે મન શાંત થાય છે, પરંતુ કેટલાક લોકોને ત્યારબાદ વધુ પડતી સક્રિયતા (એક્ટિવ) અનુભવાય છે. આવી સ્થિતિમાં રાત્રે પથારીમાં ગયા પછી પણ ઊંઘ આવતી નથી. જો તમારી સાથે આવું થઈ રહ્યું છે, તો સૂવાના બરાબર પહેલાં મેડિટેશન ન કરો.

6. શરીરમાં દુખાવો અને કળતર થવી

મેડિટેશન કરતી વખતે લાંબા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાથી કમર, ગરદન અને ખભામાં દુખાવો થવા લાગે છે. ઘણીવાર હાથ-પગમાં કળતર કે ઝણઝણાટી પણ અનુભવાય છે. શાંત બેસવાથી શરીરમાં અગાઉથી રહેલો ખેંચાણ વધુ અનુભવાય છે, એટલા માટે આરામદાયક મુદ્રામાં (પોઝિશનમાં) બેસો.

7. એન્ઝાયટી અને ડિપ્રેશન વધવું

જે લોકોને અગાઉથી એન્ઝાયટી, ડિપ્રેશન કે કોઈ જૂની દુઃખદ ઘટના સાથે જોડાયેલી તકલીફ હોય, તેને અમુક પ્રકારના મેડિટેશનથી વધુ મુશ્કેલી થઈ શકે છે. તેનાથી જૂની યાદો અને બેચેની વધવા લાગે છે. આવી સ્થિતિમાં પોતાના પર મેડિટેશન કરવાનું દબાણ ન કરો. વધુ સારું રહેશે કે માનસિક સ્વાસ્થ્ય વિશેષજ્ઞ (ડોક્ટર)ની સલાહ લો.

આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો

મેડિટેશન કર્યા પછી બેચેની થવી દરેક વ્યક્તિ સાથે નથી થતી. પરંતુ જો તમને વારંવાર આવું અનુભવાય, તો તેને નજરઅંદાજ ન કરો. શરૂઆતમાં 5 થી 10 મિનિટ જ મેડિટેશન કરો અને એવી જગ્યાએ બેસો, જ્યાં તમને આરામ અનુભવાય. જો ઘબરામણ કે ચક્કર આવવા લાગે, તો તરત જ રોકાઈ જાઓ. જો પરેશાની લાંબા સમય સુધી રહે અથવા રોજિંદા કામો પર અસર કરવા લાગે, તો ડૉક્ટર સાથે વાત કરો. યાદ રાખો, મેડિટેશનનો હેતુ મનને વધુ સારું અનુભવ કરાવવાનો છે, ન કે જાતે મુશ્કેલીમાં મુકાવવાનો.

નોંધ:  આ આર્ટિકલ તમને જાગૃત કરવાના હેતુથી લખવામાં આવ્યો છે.