શા માટે અભિજીત દિપકે આંદોલન શા માટે પાછું ખેંચી લીધું? કોણે મહોરા બનાવ્યા!

અભિજીત દીપકેએ તેમના 'કોકરોચ' (Cockroach) આંદોલન દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને અટકાવવાની જાહેરાત કરી છે. છેલ્લા પાંચ મહિનાથી પોતાના સમર્થકોને સતત રસ્તા પર ઉતરવા માટે આહ્વાન કરનારા દીપકેએ હવે તેમને ઘરે જ રહેવાની અપીલ કરી છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર પોસ્ટ કરાયેલા એક વીડિયોમાં, તેમણે 'કોકરોચ જનતા પાર્ટી' (CJP) ના સમર્થકોને થોડો સમય પોતાના પરિવાર સાથે વિતાવવાની સલાહ આપી છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ થાય છે કે, જે દીપકે ગયા અઠવાડિયે જ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલુ રાખવા પર મક્કમ હતા, તેમણે અચાનક આવો મોટો નિર્ણય કેમ લીધો?

નોંધનીય છે કે અભિજીત દીપકેના નેતૃત્વમાં CJP મે મહિનાથી સતત વિરોધ પ્રદર્શનો કરી રહી છે. પાર્ટીએ સૌપ્રથમ NEET પેપર લીક મુદ્દે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો અને જંતર-મંતર પર એક મોટું પ્રદર્શન યોજ્યું હતું. તે વિરોધ પ્રદર્શન કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ જ સમાપ્ત થયું હતું. આને CJP માટે એક મોટી જીત તરીકે જોવામાં આવી હતી, જેનાથી દીપકે અને તેમના સાથીઓનો ઉત્સાહ વધ્યો હતો.

ત્યારથી, CJP સતત સક્રિય રહી છે અને "ફિક્સ અવર સ્કૂલ્સ" (અમારી શાળાઓ સુધારો) તથા "ફિક્સ ટ્રાઇબલ સ્કૂલ્સ" (આદિવાસી શાળાઓ સુધારો) જેવા અભિયાનો દ્વારા ચર્ચામાં રહી છે. ત્યારબાદ, ગયા મહિને *ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ*ના એક અહેવાલ પછી, દીપકેની ટીમે ચૂંટણી પંચ અને CEC જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન કરવાની જાહેરાત કરી હતી. દેશભરમાં પ્રદર્શનો યોજીને સરકાર પર દબાણ લાવવાની યોજના હતી; જોકે, આ વખતે આ યોજના સફળ થઈ નહીં.

રંકા અને દાસ જેલમાં મોકલાયા

દિલ્હીના જંતર-મંતર પર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન કરવાની પરવાનગી ન મળ્યા બાદ, CJPના સહ-સંયોજકો આશુતોષ રંકા અને સૌરભ દાસે બળજબરીથી તે પરિસરમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો—જેના પરિણામે તેમણે હવે કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડ્યો છે. પોલીસે તેમને કસ્ટડીમાં લીધા અને કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ કરી; બંનેને શરૂઆતમાં પાંચ દિવસ માટે જ્યુડિશિયલ કસ્ટડીમાં (ન્યાયિક કસ્ટડીમાં) મોકલવામાં આવ્યા હતા. હવે આ અટકાયતનો સમયગાળો વધુ ત્રણ દિવસ માટે લંબાવવામાં આવ્યો છે.

અભિજીત દીપકેએ શું કહ્યું?

૧૬ મિનિટના વીડિયો સંદેશમાં, આશુતોષ રંકા અને સૌરભ દાસની ગેરહાજરીનો ઉલ્લેખ કરતી વખતે દીપકે ભાવુક થઈ ગયા હતા. તેમણે પોતાના સમર્થકોને આગામી દિવસો તેમના પરિવાર સાથે વિતાવવાની અપીલ કરી, કારણ કે તહેવારોની મોસમ નજીક આવી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે તાજેતરની ઘટનાઓને જોતા, તેમના પરિવારો ખૂબ જ ચિંતિત હશે, તેથી સમર્થકોનું તેમની સાથે રહેવું વધુ યોગ્ય રહેશે. તેમણે વધુમાં કહ્યું, "હું ઈચ્છું છું કે તમે તહેવારો દરમિયાન તમારા પ્રિયજનો સાથે રહો, પરંતુ કૃપા કરીને સૌરભ અને આશુતોષને પણ યાદ રાખજો, કારણ કે તેઓ તેમના પોતાના પરિવારો સાથે રહી શકતા નથી. હવે તેઓ આપણા પરિવારનો જ એક ભાગ છે."

CJP શા માટે તેના વિરોધ પ્રદર્શનો અટકાવવા માટે મજબૂર થયું?

દીપકેના સંદેશ પરથી સંકેત મળે છે કે 'કોકરોચ' (વંદા) આંદોલનને દિવાળી સુધી સ્થગિત કરવામાં આવી શકે છે. આના અનેક કારણો છે. મુખ્ય કારણ રંકા અને દાસની જેલવાસ છે. દીપકેએ પોતે જણાવ્યું હતું કે CJPના તમામ વિરોધ અભિયાનો પાછળ આશુતોષ રંકા અને સૌરભ દાસ મુખ્ય સૂત્રધાર હતા; તેમના વિના સંગઠન નબળું પડી ગયું છે. નોંધનીય છે કે ૧૬ ઓક્ટોબરે આયોજિત પક્ષની 'તિરંગા માર્ચ' પણ ખાસ સફળ રહી ન હતી.

શું બાંગ્લાદેશની પરિસ્થિતિ સાથેની સરખામણી એક કારણ છે?

બીજું એક મહત્વનું કારણ 'કોકરોચ' આંદોલનની સરખામણી ફ્રાન્સ અને અલ્બેનિયા જેવા દેશોમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો સાથે કરવામાં આવી રહી છે તે છે. "શાસન પરિવર્તન" (regime change) જેવા શબ્દોના ઉપયોગથી ભારે વિવાદ સર્જાયો છે. ભાજપના સતત હુમલાઓ બાદ, મંગળવારે RSS પ્રમુખ મોહન ભાગવતે પણ ટિપ્પણી કરી હતી કે ભારતમાં - નેપાળ અને બાંગ્લાદેશની જેમ - "શાસન પરિવર્તન" લાવવાનું કાવતરું રચાઈ રહ્યું હોઈ શકે છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે CJP આવા લેબલ્સ (વિશેષણો) થી પોતાને દૂર રાખવા માંગે છે. વધુમાં, પક્ષને કદાચ વધુ સમયની જરૂર હોઈ શકે છે; નેતૃત્વને આશા છે કે દિવાળી સુધીમાં રંકા અને દાસને જામીન મળી શકે છે. આ દરમિયાન, દીપકે આ સમયગાળાનો ઉપયોગ ભવિષ્યની રણનીતિઓ ઘડવા માટે કરવા માંગે છે.