SBIમાં સાયબર એટેક! ગ્રાહકોની ખાનગી માહિતી પહોંચી ડાર્ક વેબ પર, બેંકે કરી પુષ્ટિ

દેશની સૌથી મોટી સરકારી બેંક સ્ટેટ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (SBI)ના ગ્રાહકોના ડેટાની સુરક્ષાને લઈને ગંભીર મામલો સામે આવ્યો છે. બેંકે સ્વીકાર્યું છે કે સંભવિત સાયબર હુમલા (Cyberattack)ને કારણે તેના 3,897 ગ્રાહકોના વ્યક્તિગત રેકોર્ડ ડાર્ક વેબ (Dark Web) પર સામે આવ્યા હોવાની માહિતી મળી છે. આ ડેટામાં ગ્રાહકોનાં નામ, મોબાઇલ નંબર, જન્મતારીખ, ઈ-મેઇલ એડ્રેસ, રહેણાકનાં સરનામાં અને લોન સંબંધિત વિગતોનો સમાવેશ થાય છે.

SBIએ શેરબજારને આપેલી માહિતીમાં આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. જોકે, બેંકે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ ઘટનાની અસર તેની મુખ્ય બેંકિંગ કામગીરી (Core Banking Operations), નાણાકીય કામગીરી અને વ્યવસાયની સાતત્યતા પર પડી નથી. હાલ સમગ્ર મામલે તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

16 ઑક્ટોબરે મળ્યો હતો ડેટા લીકનો સંકેત

SBIના જણાવ્યા અનુસાર, 16 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ તેને થ્રેટ ઇન્ટેલિજન્સ સર્વિસ પ્રોવાઇડર (Threat Intelligence Service Provider), ડિફેન્સ સાયબર એજન્સી અને ભારતીય કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ (CERT-In) તરફથી ગ્રાહકોના ડેટા સંભવિત રીતે લીક થયાની ચેતવણી મળી હતી.

આ ચેતવણી મળ્યા બાદ બેંકે ડાર્ક વેબ પર ઉપલબ્ધ ડેટાનું પ્રાથમિક વિશ્લેષણ (Preliminary Analysis) શરૂ કર્યું હતું. અંદાજે 3.75 લાખ રેકોર્ડની તપાસ દરમિયાન 3,897 ગ્રાહકોના એવા રેકોર્ડ ઓળખાયા હતા, જેમાં વ્યક્તિગત ઓળખ સંબંધિત માહિતી (Personally Identifiable Information) હોવાની શક્યતા જણાઈ હતી.

ગ્રાહકોની કઈ-કઈ માહિતી લીક થઈ હોવાની આશંકા?

બેંક દ્વારા શેરબજારને આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, સામે આવેલા રેકોર્ડમાં ગ્રાહકોની વિવિધ વ્યક્તિગત વિગતો સામેલ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

• ગ્રાહકોનાં નામ અને મોબાઇલ નંબર

• જન્મતારીખ અને લિંગ સંબંધિત માહિતી

• ઈ-મેઇલ એડ્રેસ અને રહેણાકનાં સરનામાં

• બેંકની શાખા અને ગ્રાહક ઓળખ સંબંધિત વિગતો

• લીડ આઈડી (Lead ID) અને ગ્રાહક માહિતી ફાઇલના ઓળખ નંબર

• લોન અને લોન સંબંધિત અરજીઓના રેકોર્ડનું મેટાડેટા (Metadata)

જોકે, લીક થયેલી તમામ માહિતીની સંપૂર્ણતા અને વિશ્વસનીયતા અંગે હજી તપાસ ચાલુ છે. આ ડેટા ક્યાંથી મેળવવામાં આવ્યો અને તેનો કેટલો દુરુપયોગ થઈ શકે છે તે પણ તપાસનો વિષય છે.

SBIએ તાત્કાલિક સાયબર સુરક્ષા પગલાં લીધાં

SBIએ જણાવ્યું છે કે ઘટનાની જાણ થતાં જ તેણે સાયબર ઇન્સિડન્ટ રિસ્પોન્સ અને કન્ટેઇનમેન્ટ પ્રોટોકોલ (Cyber Incident Response and Containment Protocols) સક્રિય કર્યા હતા. બેંકે વધુમાં જણાવ્યું કે તેની મુખ્ય બેંકિંગ સેવાઓ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે અને ગ્રાહકોને મળતી સેવાઓમાં કોઈ વિક્ષેપ પડ્યો નથી.

બેંકે ઉમેર્યું કે ડેટાની વિશ્વસનીયતા ચકાસવા, માહિતીના સંભવિત સ્રોતને ઓળખવા, લીકની હદ નક્કી કરવા અને ગ્રાહકો સામે ઊભા થઈ શકે તેવા જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવા વિગતવાર તપાસ જરૂરી છે. તપાસના પરિણામો અને લાગુ પડતા નિયમો અનુસાર આગળનાં પગલાં લેવામાં આવશે.

હેકર ગ્રૂપ પર શંકા, પરંતુ સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી

અગાઉના અહેવાલોમાં 'Siriusim' નામના અનામી હેકર ગ્રૂપે ડાર્ક વેબ ફોરમ BreachForums પર SBIના આશરે 3.75 લાખ ગ્રાહકોની માહિતી મેળવ્યાનો દાવો કર્યો હોવાનો ઉલ્લેખ થયો હતો. જોકે, SBIએ આ ઘટનામાં કયા હેકર ગ્રૂપનો હાથ છે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. તેથી આ દાવાને તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી અંતિમ હકીકત તરીકે જોવો યોગ્ય નથી.

SBI ગ્રાહકોએ શું સાવચેતી રાખવી?

ડેટા લીકની આશંકા વચ્ચે ગ્રાહકોએ અજાણ્યા ફોન, શંકાસ્પદ લિંક્સ અને બેંકના નામે આવતા નકલી સંદેશાઓથી સાવચેત રહેવું જોઈએ. કોઈ વ્યક્તિ ફોન પર OTP, ATM PIN, CVV કે ઇન્ટરનેટ બેંકિંગનો પાસવર્ડ માગે તો આવી માહિતી આપવી નહીં. શંકાસ્પદ વ્યવહાર જણાય તો તાત્કાલિક બેંકનો સંપર્ક કરવો.

આ ઘટના ભારતમાં બેંકિંગ ક્ષેત્રની સાયબર સુરક્ષા (Cybersecurity) સામે ઊભા થઈ રહેલા પડકારોને ફરી ઉજાગર કરે છે. હાલ SBIની તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ ડેટા લીકની વાસ્તવિક હદ અને ગ્રાહકો પર તેની સંભવિત અસર અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે