બિહાર ચૂંટણીમાં ચાલી રહેલી SIR ની કામગીરી શું છે? મતદાર યાદી સુધારાથી સંપૂર્ણ અલગ છે આ પ્રક્રિયા

રવિવારે, ચૂંટણી પંચે બિહારમાં ચાલી રહેલા સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) અને વિપક્ષ દ્વારા સતત ઉઠાવવામાં આવી રહેલા 'વોટ ચોરી'ના આરોપો મુદ્દે વિગતવાર પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજી હતી. આ દરમિયાન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે એક પછી એક પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા અને મત ચોરીના આરોપોને પણ ફગાવી દીધા. તેમણે કહ્યું કે મતદાર યાદીમાં બે વાર નામ આવવું અને મતદારે બે વાર મતદાન કરવું એ બે અલગ અલગ બાબતો છે.

SIR સામાન્ય સુધારાથી કેવી રીતે અલગ છે?

આ ઉપરાંત, પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન જ્ઞાનેશ કુમારે બિહારમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના પણ જવાબ આપ્યા. તેમણે કહ્યું કે બિહારમાં ચૂંટણી પહેલા મતદાર યાદીમાં સુધારો કરવો જરૂરી હતો અને તેથી જ હવે આ સુધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ સાથે, તેમણે સર્વે સંબંધિત ડેટા શેર કર્યો અને તેનું મહત્વ વિગતવાર સમજાવ્યું.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે છેલ્લા 20 વર્ષમાં દર વર્ષે મતદાર યાદીમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ બિહારમાં ચાલી રહેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન આનાથી અલગ છે. બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજાવતા, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે કહ્યું કે વાર્ષિક સુધારણામાં, મતદાર યાદીની રેન્ડમલી તપાસ કરવામાં આવે છે. છેલ્લા 20 વર્ષથી દેશમાં SIR કરવામાં આવ્યું નથી, જોકે તે પહેલાં દેશમાં 10 થી વધુ વિશેષ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે.

બિહારમાં ખાસ સુધારો શા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે?

તેમણે કહ્યું કે SIR ની વિશેષતા એ છે કે આમાં, મતદાર યાદીની સઘન તપાસ કરવામાં આવે છે અને આ માટે ફોર્મ ભરવામાં આવે છે અને જ્યારે દરેક મતદાર તે ફોર્મ ભરે છે, ત્યારે તે મુજબ નવી મતદાર યાદી તૈયાર કરવામાં આવે છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે કહ્યું કે બિહારમાં આ પ્રક્રિયા જરૂરી બની ગઈ કારણ કે રાજકીય પક્ષો તરફથી મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવા અને ઉમેરવા બંને અંગે સતત ફરિયાદો આવતી હતી.

જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે આટલા વર્ષોમાં ઘણા લોકો જે ગામડાઓમાં રહેતા હતા, ત્યાં પોતાનો મત આપ્યો હતો, તેઓ હવે શહેરમાં આવ્યા છે. પરંતુ તેમનું નામ ફક્ત ગામડાની મતદાર યાદીમાં જ રહ્યું, કારણ કે મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવું પણ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે. આવી સ્થિતિમાં, તેમનો મત ગામ અને શહેર બંનેમાં નોંધાયેલો હતો. આ સાથે, જ્યારે તેઓ એક શહેરથી બીજા શહેરમાં સ્થાયી થયા, ત્યારે તેમનો મત ત્યાં પણ નોંધાયેલો હતો, પરંતુ તે કોઈપણ જગ્યાએથી કાઢી નાખવામાં આવ્યો ન હતો. આ રીતે, કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા જાણી જોઈને કે અજાણતાં ઘણી જગ્યાએ મત નોંધાયેલા હતા.

કેટલા ફોર્મ ભરાયા, કેટલા પરત આવ્યા?

તેમણે કહ્યું કે આવી સ્થિતિમાં, મતદાર યાદીમાં સુધારો કરવાનો એકમાત્ર રસ્તો આ ગણતરી ફોર્મ છે. આ ફોર્મ દ્વારા મતદાર કાર્ડમાં રહેલી ખામીઓ દૂર કરી શકાય છે. મતદારોને ફોટો, નામ અથવા સરનામું સુધારવાનો વિકલ્પ આપવામાં આવે છે.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે જણાવ્યું કે SIR માં, ઘરે ઘરે જવું પડે છે. બિહારમાં, અમારા 90 હજારથી વધુ બૂથ લેવલ અધિકારીઓએ 7.89 કરોડ મતદારોના ઘરે જઈને દરેક વ્યક્તિને આ ગણતરી ફોર્મ આપ્યું. આ સમયગાળા દરમિયાન, જે લોકો મૃત હાલતમાં મળી આવ્યા હતા અથવા જેઓ અન્ય કોઈ જગ્યાએ સ્થળાંતર થયા હતા અને ત્યાં ફોર્મ ભર્યું હતું, તેમના ફોર્મ પાછા મળ્યા નથી. આમ, 30 દિવસમાં 7.24 કરોડ ફોર્મ પાછા મળ્યા છે.

બિહારમાં નેપાળી અને બાંગ્લાદેશી મતદારોના પ્રશ્ન પર તેમણે જણાવ્યું કે બંધારણ મુજબ, ફક્ત ભારતના નાગરિકો જ MLA, MP ચૂંટી શકે છે, અન્ય કોઈપણ દેશના નાગરિકોને આ અધિકાર નથી. જો આવા લોકોએ મતગણતરી ફોર્મ ભર્યું હોય, તો SIR પ્રક્રિયામાં તેમની યોગ્યતા સાબિત કરવા માટે ચોક્કસ દસ્તાવેજો માંગવામાં આવ્યા છે, જેની 30 સપ્ટેમ્બર સુધી સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવશે અને સંપૂર્ણ તપાસ દરમિયાન, એવા લોકો મળી આવશે જે આપણા દેશના નાગરિક નથી અને ચોક્કસપણે, તેમના મતની ગણતરી કરવામાં આવશે નહીં.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે બિહારમાં લગભગ 1.6 લાખ બૂથ લેવલ એજન્ટો (BLA) એ ડ્રાફ્ટ યાદી તૈયાર કરી છે, આ ડ્રાફ્ટ યાદી દરેક બૂથ પર તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે, તમામ રાજકીય પક્ષોના બૂથ લેવલ એજન્ટોએ તેમની સહીઓથી તેની ચકાસણી કરી છે અને મતદારોએ કુલ 28,370 દાવાઓ અને વાંધાઓ પણ રજૂ કર્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચના દરવાજા દરેક માટે ખુલ્લા છે. જમીની સ્તરે, બધા મતદારો, બધા રાજકીય પક્ષો અને બધા બૂથ લેવલ અધિકારીઓ પારદર્શક રીતે સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે.