અખિલેશ સીમાંકન ખરડા પર ભાજપને સમર્થન આપે તેવી અટકળો! NDA બે-તૃતીયાંશ બહુમતીની કેટલી નજીક છે?

સંસદનું ચોમાસુ સત્ર હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત (prorogued) કરવામાં આવ્યું નથી. વિશેષ સત્ર બોલાવવાની શક્યતા હજુ પણ છે. કેન્દ્ર સરકાર 'સીમાંકન ખરડો' (Delimitation Bill) પસાર કરવા માંગે છે. જોકે હાલમાં સરકાર પાસે જરૂરી સંખ્યાબળ નથી, તેમ છતાં મોદી સરકારને વિશ્વાસ છે કે તેઓ આ ખરડાને પસાર કરવા માટે જરૂરી બે-તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવી શકશે.

હાલમાં લોકસભાની ત્રણ બેઠકો ખાલી હોવાથી, સંસદમાં ૫૪૦ સભ્યો છે. જો તમામ સાંસદો હાજર રહે અને મતદાનમાં ભાગ લે, તો બંધારણીય સુધારાને પસાર કરવા માટે NDAને ૩૬૦ મતોની જરૂર પડશે. સરકાર DMK, NCP (SP), શિવસેના (UBT), ઓવૈસીની AIMIM, BJD અને YSRCP સાથે સંપર્કમાં છે. આ યાદીમાં સમાજવાદી પાર્ટીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેને વિપક્ષી ગઠબંધનનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો માનવામાં આવે છે.

સંસદમાં NDAની 'આંકડાકીય રમત' (numbers game) શું છે?

હાલમાં NDA પાસે ૩૨૦ સાંસદોનું સમર્થન છે. જેમાં TMCના ૨૦ બળવાખોર સાંસદો, શિવસેનાના ૬ અને શિરોમણિ અકાલી દળના એક સાંસદનો સમાવેશ થાય છે. YSRCPના ચાર સાંસદો પણ અત્યાર સુધી સરકારની સાથે રહ્યા છે; જોકે, હવે પરિસ્થિતિ બદલાતી જણાય છે. જો આ તમામ સાંસદો સરકારની તરફેણમાં મતદાન કરે, તો NDA ૩૨૪ મતો સુધી પહોંચી શકે છે. રાજ્યસભામાં ૨૪૪માંથી ૧૬૪ મતોની જરૂર હોય છે, જ્યારે હાલમાં NDA પાસે ૧૫૮ સભ્યોનું સમર્થન હોય તેવું જણાય છે.

DMKએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તમિલનાડુમાં ચૂંટણી પછી હવે તેમને કોંગ્રેસ સાથે જોડાયેલા રહેવામાં અનુકૂળતા જણાતી નથી. બીજી તરફ, ઈમરાન મસૂદ જેવા નેતાઓના નિવેદનોને કારણે સમાજવાદી પાર્ટી પણ અસ્વસ્થતા અનુભવી રહી છે. શું ભાજપને આનો લાભ મળી શકે છે? YSRCP પણ પોતાની સ્થિતિ પર પુનર્વિચાર કરી રહી છે; જગન મોહન રેડ્ડીએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકને લગતા કાયદાને સમર્થન આપવાનો તેમની પાર્ટીનો નિર્ણય એક ભૂલ હતી.

આ સમગ્ર જૂથ પાસે લોકસભામાં ૮૧ અને રાજ્યસભામાં ૨૩ બેઠકો છે. જો આ સંખ્યાને NDAના વર્તમાન આંકડામાં ઉમેરવામાં આવે, તો બે-તૃતીયાંશ બહુમતી સરળતાથી મેળવી શકાય તેમ છે—જેનાથી આ ખરડાના સમર્થનમાં લોકસભામાં ૪૦૧ અને રાજ્યસભામાં ૧૮૧ મતો મળી શકે છે.

DMKએ NDAની ચિંતાઓમાં વધારો કર્યો 

DMKએ તાજેતરમાં જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ એક ઠરાવ પસાર કર્યો છે. પક્ષે તમિલનાડુ વિધાનસભામાં સીમાંકન (delimitaton) પ્રક્રિયાનો વિરોધ કરતા ઠરાવને પણ સમર્થન આપ્યું હતું અને જંતર-મંતર પર વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ સાથે એકતા વ્યક્ત કરી હતી. આમ છતાં, ભાજપને આશા છે કે જો બેઠકોની સંખ્યા પર ૫૦%ની મર્યાદા (કેપ) મૂકવામાં આવે, તો DMKને મનાવી શકાય છે. DMKના સૂત્રોનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી તેઓ ખરડાની ચોક્કસ જોગવાઈઓની સમીક્ષા ન કરી લે, ત્યાં સુધી તેઓ કોઈ વચન આપશે નહીં કે કોઈ ટિપ્પણી કરશે નહીં.

ભાજપને અખિલેશ પાસેથી પણ અપેક્ષાઓ છે

ઉત્તર પ્રદેશમાં, સમાજવાદી પાર્ટી (SP) પોતાના અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે. સીમાંકન પ્રક્રિયા બાદ યુપીમાંથી સંસદીય બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો થવાનો છે. હાલમાં SP કોંગ્રેસથી અસંતુષ્ટ જણાય છે; તેથી, જ્યારે આ વિષય સંસદમાં રજૂ થાય, ત્યારે NDAના નેતાઓ SPને મતદાનથી દૂર રહેવા (ગેરહાજર રહેવા અથવા તટસ્થ રહેવા) માટે કહી શકે છે.

એકંદરે, વિવિધ રાજકીય સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે—નવા બની રહ્યા છે અને જૂના વિખેરાઈ રહ્યા છે. આગામી સપ્તાહ NDAના રણનીતિકારો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. જો ૩૦ ઓક્ટોબરથી ૪ નવેમ્બર વચ્ચેનો સમયગાળો કોઈ પણ પ્રગતિ વિના પસાર થઈ જાય, તો સરકારના સીમાંકન એજન્ડા સામેના પડકારોમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.