રાજસ્થાની દેશી રસોઈનો સ્વાદ હવે ઘરે જ: આ રીતે બનાવો મસાલેદાર ગવાર ઢોકળી

રાજસ્થાનની પારંપરિક રસોઈ પોતાના દેશી સ્વાદ અને ખાસ વ્યંજનો માટે દેશભરમાં જાણીતી છે, શિયાળાની ઋતુ આવતાની સાથે જ અહીંના ઘરોમાં બાજરીના રોટલા, લસણની ચટણી અને અલગ-અલગ પ્રકારના ગરમાગરમ શાક બનવા લાગે છે. આ પારંપરિક વ્યંજનોમાં એક ખાસ નામ ગવાર ઢોકળીનું પણ છે. ગવાર અને ચણાના લોટ (બેસન)થી તૈયાર થતી આ ડિશ ગ્રામીણ વિસ્તારોથી લઈને શહેરી ઘરો સુધી ખૂબ જ પસંદ કરવામાં આવે છે, જેમાં વપરાતા લસણ, હિંગ, જીરું અને વરિયાળી જેવા મસાલા તેના સ્વાદને વધુ ખાસ બનાવી દે છે. જો તમે પણ આ શિયાળામાં કંઈક નવું અને પારંપરિક બનાવવા માંગતા હો, તો ગવાર ઢોકળીની આ સરળ રેસિપી જરૂર ટ્રાય કરી શકો છો. રાજસ્થાની અંદાજમાં ગવાર ઢોકળી બનાવવા માટે તમારે ઘરમાં સહેલાઈથી મળી જતી કેટલીક ચીજવસ્તુઓની જરૂર પડશે.

ગવાર ઢોકળી માટેની સામગ્રી

ગવાર – 250 ગ્રામ
ચણાનો લોટ (બેસન) – 1 થી 1.5 કપ
છાશ અથવા દહીં – 1.5 કપ (વૈકલ્પિક)
તેલ અથવા ઘી – 2 થી 3 મોટા ચમચી
જીરું અને રાઈ – 1-1 નાની ચમચી
હિંગ – અડધી નાની ચમચી
હળદર પાવડર – 1 નાની ચમચી
લાંલ મરચું પાવડર – 1.5 નાની ચમચી
ધાણા પાવડર – 2 નાની ચમચી
વરિયાળી પાવડر – નાની ચમચી
લસણ – 7 થી 8 કળીઓ
લીલું મરચું – 2 થી 3
અમાવમી (અજમો), મીઠું અને લીધા ધાણા – સ્વાદ અનુસાર

સૌપ્રથમ તૈયાર કરો ચણાના લોટની ઢોકળી

ગવાર ઢોકળી બનાવવા માટે સૌથી પહેલા એક મોટા વાસણમાં ચણાનો લોટ લો. તેમાં થોડું મીઠું, હળદર, લાલ મરચું પાવડર, અજમો અથવા જીરું અને એક ચમચી તેલ નાખીને સારી રીતે મિક્સ કરો, હવે થોડું-થોડું પાણી નાખીને પૂરીના લોટ જેવો કઠણ લોટ બાંધી લો. તૈયાર લોટના નાના-નાના લુઆ બનાવ અને તેને લાંબી આંગળીના આકારમાં રોલ કરી લો. તમે ઈચ્છો તો તેને નાની મુઠિયા જેવો આકાર પણ આપી શકો છો. ચણાના લોટની આ ઢોકળીઓને એક થાળીમાં મૂકીને અલગ રાખી દો, ધ્યાન રાખો કે લોટ વધારે પોચો ન હોવો જોઈએ, નહિતર રાંધતી વખતે ઢોકળીઓ તૂટી શકે છે.

આ રીતે તૈયાર કરો ગવારનો મસાલેદાર વઘાર

હવે ગવારને સારી રીતે ધોઈને નાના-નાના ટુકડાઓમાં કાપી લો, ત્યારબાદ કઢાઈ અથવા કૂકરમાં તેલ અથવા ઘી ગરમ કરો. તેમાં જીરું, રાઈ અને હિંગ નાખીને વઘાર કરો. પછી ખાડેલું લસણ અને ઝીણા સમારેલા લીલા મરચાં નાખીને થોડીવાર સાંતળો. એક વાટકીમાં હળદર, લાલ મરચું, ધાણા પાવડર અને વરિયાળી પાવડરમાં થોડું પાણી મિક્સ કરીને પેસ્ટ બનાવી લો. તેને કઢાઈમાં નાખો અને મસાલાને સારી રીતે શેકો. જ્યારે મસાલામાંથી સુગંધ આવવા લાગે, ત્યારે તેમાં સમારેલી ગવાર નાખીને લગભગ બે મિનિટ સુધી હલાવો, જેથી ગવારમાં મસાલાનો સ્વાદ સારી રીતે ભળી જાય.

ઉકળતા રસામાં નાખો ઢોકળી, 20 મિનિટમાં તૈયાર થશે શાક

હવે મસાલા અને ગવારમાં લગભગ બે થી ત્રણ ગ્લાસ પાણી નાખો અને ઉભરો આવવા દો, પાણીનું પ્રમાણ એટલું રાખો કે ઢોકળીઓ સારી રીતે રાંધી શકાય. પાણી ઉકળવા લાગે, તો ચણાના લોટથી તૈયાર કરેલી ઢોકળીઓને ધીમે-ધીમે એક પછી એક તેમાં નાખી દો. જો તમે કૂકરમાં શાક બનાવી રહ્યા છો, તો લગભગ બે થી ત્રણ સીટી આવે ત્યાં સુધી પકાવો. જ્યારે કઢાઈમાં બનાવવા માટે ઢાંકણ લગાવીને મધ્યમ આંચ પર લગભગ 15 થી 20 મિનિટ સુધી પકાવો. વચ્ચે-વચ્ચે સાવધાનીથી હલાવતા રહો, જેથી ઢોકળીઓ વાસણના તળિયે ચોંટે નહીં. જ્યારે ગવાર અને ચણાના લોટની ઢોકળીઓ નરમ થઈ જાય અને રસો થોડો જાડો થઈ જાય, તો સમજો કે તમારું સ્વાદિષ્ટ શાક તૈયાર છે.

ઘી અને લીલા ધાણા સાથે કરો સર્વ

શાક તૈયાર થયા પછી ઉપરથી ઝીણા સમારેલા લીલા ધાણા નાખો, તેને ગરમાગરમ પીરસતી વખતે થોડું દેશી ઘી નાખી શકો છો. રાજસ્થાની ગવાર ઢોકળીને બાજરીના રોટલા, ઘઉંની રોટલી અથવા ભાત સાથે પણ ખાઈ શકાય છે. ગવારમાં ફાઈબર અને ચણાના લોટમાં પ્રોટીન હોય છે, તેથી આ વ્યંજન સંતુલિત ભોજનનો હિસ્સો બની શકે છે. જો કે, તેના પોષક તત્વોનું સ્તર વપરાતી સામગ્રી અને પ્રમાણ પર નિર્ભર કરે છે. શિયાળામાં દેશી મસાલાથી તૈયાર આ પારંપરિક ડિશનો સ્વાદ પરિવાર સાથે ભોજનને ખાસ બનાવી શકે છે.