'પુરાવા આપો અથવા રાવણ દહન બંધ કરો!' ઉજ્જૈનના મહાકાલ મંદિરના પૂજારીએ 4 સંસ્થાઓને આપી નોટિસ

દશેરા (Dussehra) પહેલાં મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં રાવણ દહનને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. મહાકાલ મંદિર સાથે સંકળાયેલા પૂજારી મહેશ પૂજારીએ રાવણ દહનની પરંપરા સામે સવાલ ઉઠાવીને ચાર આયોજક સંસ્થાઓને કાનૂની નોટિસ (Legal Notice) મોકલી છે. તેમણે ધાર્મિક ગ્રંથોના આધારે શાસ્ત્રાર્થ (શાસ્ત્રો પર ચર્ચા) કરવાનો પડકાર આપ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે જો આયોજકો ધાર્મિક ગ્રંથોમાં રાવણ દહનનો ઉલ્લેખ હોવાના પુરાવા રજૂ કરશે તો તેઓ પોતાનો વિરોધ પાછો ખેંચી લેશે. અન્યથા આ પરંપરા બંધ કરવાની માગ કરશે.

રાવણ દહનની પરંપરા સામે કેમ ઉઠ્યા સવાલ?

દેશભરમાં દશેરાના દિવસે રાવણનાં પૂતળાંનું દહન કરવાની પરંપરા લાંબા સમયથી ચાલી આવે છે. આ પરંપરાને ભગવાન શ્રીરામના વિજય અને અનિષ્ટ પર સત્યની જીતના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે. જોકે, મહેશ પૂજારીનો દાવો છે કે વાલ્મીકિ રામાયણ (Valmiki Ramayana) અને તુલસીદાસ રચિત રામચરિતમાનસ (Ramcharitmanas)માં રાવણ વધનો ઉલ્લેખ છે, પરંતુ રાવણનાં પૂતળાં બાળવાની વર્તમાન પરંપરાનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ મળતો નથી.

તેમના મતે, ધાર્મિક પરંપરાઓનું પાલન શાસ્ત્રોના આધારે થવું જોઈએ. જો કોઈ પરંપરાના ધાર્મિક આધાર અંગે સવાલ હોય તો તેના પર ચર્ચા થવી જોઈએ. તેમણે રાવણ દહનને લઈને લોકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે શહેરમાં પોસ્ટર પણ લગાવ્યાં છે.

રાવણને મહાજ્ઞાની ગણાવી શું કહ્યું?

મહેશ પૂજારીના મતે રાવણ માત્ર લંકાનો રાજા નહોતો, પરંતુ વિદ્વાન અને મહાજ્ઞાની બ્રાહ્મણ પણ હતો. તેમણે દાવો કર્યો કે ભગવાન શ્રીરામે પણ રાવણના જ્ઞાનનું સન્માન કર્યું હતું. તેમના અનુસાર, રામ-રાવણ યુદ્ધ એક ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક પ્રસંગ છે, જેને માત્ર મનોરંજન કે જાહેર કાર્યક્રમ સુધી મર્યાદિત ન રાખવો જોઈએ.

જોકે, રાવણ દહન અંગેના આ તર્ક મહેશ પૂજારીના અંગત ધાર્મિક અને વૈચારિક અભિપ્રાય છે. આ મુદ્દે ધાર્મિક પરંપરા અને ગ્રંથોના અર્થઘટનને લઈને ચર્ચા થઈ શકે છે.

ચાર સંસ્થાઓને નોટિસ, શાસ્ત્રાર્થનો પડકાર

મહેશ પૂજારીએ આ વર્ષે રાવણ દહનનું આયોજન કરતી ચાર સંસ્થાઓને નોટિસ મોકલી છે. હવે તેઓ સંસ્થાઓના જવાબની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે જો જવાબ મળશે તો સંબંધિત આયોજકોને શાસ્ત્રાર્થ માટે આમંત્રિત કરવામાં આવશે.

તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો આયોજકો ધાર્મિક ગ્રંથોના આધારે રાવણ દહનના સમર્થનમાં પુરાવા રજૂ કરશે તો તેઓ પોતાનો વિરોધ પાછો ખેંચી લેશે. પરંતુ જો આવો આધાર રજૂ નહીં થાય તો રાવણ દહનની પરંપરા બંધ કરવાની માગ ચાલુ રાખશે.

ગયા વર્ષે પણ કર્યો હતો વિરોધ

મહેશ પૂજારીના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ અગાઉ પણ રાવણ દહનનો વિરોધ કરી ચૂક્યા છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ગયા વર્ષે વિરોધ દરમિયાન તેમણે માટલાં ફોડ્યાં હતાં. તે સમયે વરસાદને કારણે કેટલાક સ્થળોએ રાવણ દહન થઈ શક્યું નહોતું. પૂજારી આ ઘટનાને પોતાના અભિયાનને મળેલા સમર્થન અને ઈશ્વરની કૃપા સાથે જોડે છે. આ વર્ષે તેમણે કાનૂની નોટિસ અને ધાર્મિક ચર્ચા દ્વારા પોતાનો વિરોધ આગળ વધાર્યો છે.

15થી 20 રાજ્યોમાંથી સમર્થન મળ્યાનો દાવો

મહેશ પૂજારીનો દાવો છે કે તેમના અભિયાનને દેશનાં 15થી 20 રાજ્યોમાંથી સમર્થન મળ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, રાજપૂત, દલિત, ધોબી અને આદિવાસી સમાજના કેટલાક લોકોએ તેમને સમર્થન પત્રો મોકલ્યા છે. મહારાષ્ટ્રના આદિવાસી સમુદાય તરફથી પણ મોટી સંખ્યામાં પત્રો મળ્યાનો તેમણે દાવો કર્યો છે. જોકે, આ સમર્થન અંગે સ્વતંત્ર પુષ્ટિ સામે આવી નથી.

હવે આ મામલે ચારેય સંસ્થાઓ શું જવાબ આપે છે અને શાસ્ત્રાર્થ યોજાય છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર રહેશે. દશેરા પહેલાં ઊભી થયેલી આ ચર્ચા ધાર્મિક પરંપરા, શાસ્ત્રોના અર્થઘટન અને સામાજિક માન્યતાઓ અંગે નવી ચર્ચાને વેગ આપી શકે છે.