Norwayના અખબારમાં PM Modiનું ‘સ્નેક ચાર્મર’ કાર્ટૂન, વિશ્વભરમાં વિવાદ

નવી દિલ્હી, 20 મે 2026: Norwayના અગ્રણી અખબાર Aftenposten દ્વારા ભારતના પ્રધાનમંત્રી Narendra Modiનું ‘સ્નેક ચાર્મર’ (Snake Charmer) તરીકે દર્શાવતું કાર્ટૂન પ્રકાશિત કરવામાં આવતા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે વિવાદ (International Controversy) સર્જાયો છે. સોશિયલ મીડિયા (Social Media) પર લાખો લોકો આ કાર્ટૂનને “જાતિવાદી” (Racist), “ભારત વિરોધી” (Anti-India) અને “ઉપનિવેશવાદી માનસિકતા” (Colonial Mindset) દર્શાવતું ગણાવી રહ્યા છે.

આ સમગ્ર વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે નોર્વેના અખબારે પ્રધાનમંત્રી મોદીના નોર્વે પ્રવાસ દરમિયાન એક અભિપ્રાય લેખ (Opinion Article) સાથે વિવાદાસ્પદ કાર્ટૂન પ્રકાશિત કર્યું. આ લેખનું શીર્ષક “A clever and slightly annoying man” હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

કાર્ટૂનમાં શું બતાવવામાં આવ્યું?

અખબારમાં પ્રકાશિત કાર્ટૂનમાં Narendra Modiને પરંપરાગત ભારતીય Snake Charmer (મદારી ) તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. તેમના હાથમાં સાપના આકાર જેવી બીન'  (Fuel Pipe) બતાવવામાં આવી હતી.

ઘણા લોકોના મતે આ પ્રકારની છબી પશ્ચિમના જૂના સ્ટિરિયોટાઇપ્સ (Western Stereotypes)ને મજબૂત બનાવે છે, જેમાં ભારતને “Land of Snake Charmers” તરીકે દર્શાવવામાં આવતું હતું.

પત્રકારના સવાલ બાદ વધ્યો વિવાદ

આ વિવાદનું બીજું મોટું કારણ નોર્વેમાં યોજાયેલી પ્રેસ બ્રિફિંગ (Press Briefing) બન્યું. નોર્વેજિયન પત્રકાર Helle Lyngએ PM મોદીને ભારતમાં પ્રેસ કોન્ફરન્સ (Open Press Conference) ન યોજવા અને ભારતની પ્રેસ સ્વતંત્રતા (Press Freedom) વિશે સવાલ પૂછ્યો હતો.

તે સમયે પ્રધાનમંત્રી મોદી અને નોર્વેના વડાપ્રધાન Jonas Gahr Store કોઈ જવાબ આપ્યા વગર સ્થળ પરથી નીકળી ગયા હતા. બાદમાં આ ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર વાયરલ (Viral) થયો હતો.

ભારત સરકારનો કડક જવાબ

આ સમગ્ર મામલે ભારતના વિદેશ મંત્રાલય (Ministry of External Affairs) તરફથી પણ કડક પ્રતિસાદ (Strong Reaction) આપવામાં આવ્યો હતો. ભારતીય રાજદૂત Sibi Georgeએ પશ્ચિમી મીડિયા અને કેટલાક એનજીઓ (NGOs) પર ભારત અંગે ખોટી અને અધૂરી માહિતી ફેલાવવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત વિશ્વનું સૌથી મોટું લોકતંત્ર (Largest Democracy) છે અને માત્ર દિલ્હીમાં જ 200થી વધુ ન્યૂઝ ચેનલો (News Channels) કાર્યરત છે. તેમણે કહ્યું કે કેટલાક લોકો માત્ર એકાદ NGOના રિપોર્ટ વાંચીને ભારત વિશે અભિપ્રાય બનાવી લે છે.

સિબી જ્યોર્જે વધુમાં ભાર મૂક્યો કે ભારતનું બંધારણ (Constitution) દરેક નાગરિકને મૂળભૂત અધિકારો (Fundamental Rights) આપે છે અને કાનૂની સુરક્ષા (Legal Protection) સુનિશ્ચિત કરે છે.

પહેલા પણ થઈ ચૂક્યો છે આવો વિવાદ

આ પહેલી વાર નથી જ્યારે પશ્ચિમી મીડિયામાં ભારતને ‘સ્નેક ચાર્મર’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું હોય. વર્ષ 2022માં પણ Spainના એક અખબારે ભારતની આર્થિક પ્રગતિ (Economic Rise) સંબંધિત સમાચાર દરમિયાન આવું જ પ્રતિક (Symbolism) વાપર્યું હતું, જેને લઈને ભારે વિરોધ થયો હતો.

PM મોદીનું જૂનું નિવેદન ફરી ચર્ચામાં

ઉલ્લેખનીય છે કે Narendra Modiએ વર્ષ 2014માં Madison Square Gardenમાં આપેલા ઐતિહાસિક ભાષણ (Historic Speech)માં કહ્યું હતું કે એક સમય એવો હતો જ્યારે દુનિયા ભારતને “Snake Charmers”ના દેશ તરીકે ઓળખતી હતી, પરંતુ હવે ભારત ટેક્નોલોજી (Technology) અને ડિજિટલ ઈનોવેશન (Digital Innovation)ના કારણે “Mouse Charmers”ના દેશ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.

ત્યારબાદ પણ વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો (Global Forums) પર તેમણે આ જ મુદ્દાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

રાજકીય અને રાજદ્વારી અસર શક્ય

વિશેષજ્ઞો (Experts)નું માનવું છે કે આ પ્રકારની ઘટનાઓ ભારત અને પશ્ચિમી મીડિયાના સંબંધોમાં વધુ તણાવ (Tension) ઊભો કરી શકે છે. સાથે જ આ મુદ્દો રાજદ્વારી સ્તરે (Diplomatic Level) પણ ચર્ચાનો વિષય બની શકે છે.

હાલમાં Narendra Modi પાંચ દેશોની યાત્રા (Five-Nation Tour) પર છે અને તેમના વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન થયેલી આ ઘટના આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અને રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની ગઈ છે.