મણિપુરની રાહત શિબિરોમાં થયેલા મૃત્યુ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ સખ્ત, મુખ્ય ન્યાયાધીશે પૂછ્યું, "ઠોસ પગલાં કેમ ન લેવાયા?"

મણિપુરમાં હિંસા દરમિયાન વિસ્થાપિત થયેલા લોકો માટે બનાવવામાં આવેલા રાહત શિબિરોમાં નોંધાયેલા અનેક મૃત્યુ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે મણિપુરના મુખ્ય સચિવને આ મૃત્યુની તપાસ, ફોજદારી કાર્યવાહીની શરૂઆત અને શિબિરના રહેવાસીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવાયેલા પગલાં અંગે વિગતો આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત (જે મુખ્ય ન્યાયાધીશની ભૂમિકામાં હતા) અને ન્યાયાધીશ જોયમાલ્યા બાગચી તથા વી. મોહનાની બનેલી બેન્ચે રાજ્યના ટોચના અધિકારીને ચેતવણી આપી હતી અને સવાલ કર્યો હતો કે જસ્ટિસ ગીતા મિત્તલ સમિતિ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતીના આધારે કોઈ નક્કર પગલાં કેમ લેવામાં આવ્યા નથી.

 

સોગંદનામું દાખલ કરો – સુપ્રીમ કોર્ટ

 

પોતાના આદેશમાં બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, "અમે મણિપુરના મુખ્ય સચિવને નિર્દેશ આપીએ છીએ કે તેઓ મણિપુરની રાહત શિબિરોમાં થયેલા મૃત્યુ - ખાસ કરીને અકુદરતી મૃત્યુ - અંગે સોગંદનામું દાખલ કરે." બેન્ચે એવો પણ સવાલ કર્યો હતો કે મૃત્યુના નોંધાયેલા ૩૪ કિસ્સાઓમાંથી માત્ર ૨૦ કિસ્સામાં જ પોસ્ટમોર્ટમ શા માટે કરવામાં આવ્યા હતા. બેન્ચે ટિપ્પણી કરી હતી કે, "રાજ્યે એ પણ સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ કે રાહત શિબિરોમાં આશરો લેનારા અને અકુદરતી મૃત્યુ પામેલા વિસ્થાપિત વ્યક્તિઓને માત્ર ₹૨૦,૦૦૦ થી ₹૩૦,૦૦૦નું વળતર શા માટે આપવામાં આવ્યું હતું."

 

કોર્ટે મણિપુર સ્ટેટ લીગલ સર્વિસીસ ઓથોરિટી (MSLSA) ને પણ આ મુદ્દે અલગથી સ્ટેટસ રિપોર્ટ દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. મુખ્ય ન્યાયાધીશે MSLSA ને સૂચના આપી હતી કે તેઓ સુનિશ્ચિત કરે કે અકુદરતી મૃત્યુના તમામ કિસ્સાઓમાં FIR નોંધવામાં આવે. બેન્ચે MSLSA ને આ FIR ની ઝડપી તપાસ પર દેખરેખ રાખવા અને રાહત શિબિરોમાં રહેતા વિસ્થાપિત લોકોની સુરક્ષા અને ગરિમા સુનિશ્ચિત કરવા પણ કહ્યું હતું.

 

 

જસ્ટિસ મિત્તલ સમિતિ અને એક IAS અધિકારી દ્વારા સબમિટ કરાયેલા અહેવાલોની સમીક્ષા કર્યા પછી બેન્ચે આ આદેશ જારી કર્યો હતો. આ અહેવાલો સૂચવે છે કે મણિપુરની રાહત શિબિરોમાં ૩૦થી વધુ મૃત્યુ થયા હતા, જેમાં કથિત રીતે જાતીય હુમલાની ઘટના બાદ એક મૃત્યુ થયું હતું. વધુમાં, બેન્ચે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે ૨૦૨૩ની મણિપુર હિંસા સંબંધિત CBI અને NIA કેસોની સુનાવણી માટે સ્થાપિત બે વિશેષ ટ્રાયલ કોર્ટ તેમની કાર્યવાહી ઝડપી બનાવશે. અહેવાલોનો હવાલો આપતા બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે કેસો અંગેની વિગતો કાનૂની સહાયક વકીલોને આપવામાં આવી છે અને પીડિત-અરજદારો તેમના કેસો આગળ વધારવા માટે આ માહિતીનો ઉપયોગ કરી શકે છે. અદાલતે એ પણ નોંધ્યું હતું કે આ માહિતી રાજ્ય સરકાર અને ભૂતપૂર્વ IPS અધિકારી દત્તાત્રેય પડસલગીકર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવી હતી, જેઓ મણિપુર હિંસા અંગેની CBI તપાસની દેખરેખ રાખી રહ્યા છે. CBI અને રાજ્ય સરકાર વતી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ અદાલતને જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સીએ 31 કેસોની તપાસ કરી છે અને તેમાંથી 28 કેસોમાં અંતિમ અહેવાલો દાખલ કર્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે CBIના ત્રણ કેસોમાં તપાસ હજુ ચાલુ છે.

 

અગાઉ, સુપ્રીમ કોર્ટે મણિપુર અને આસામની સરકારો તેમજ અન્ય સંબંધિત પક્ષોને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે તેઓ મણિપુરમાં 2023માં થયેલી વંશીય હિંસા સંબંધિત CBI અને NIAના કેસોની સુનાવણી માટે ખાસ કરીને બે વિશેષ ટ્રાયલ કોર્ટ સ્થાપવા અંગે વિચારણા કરે. મણિપુરમાં વંશીય હિંસા 3 મે, 2023ના રોજ ફાટી નીકળી હતી.