દલિત પિતા, બિન-દલિત માતાના છૂટાછેડા; શું બાળકોને SC અનામતનો લાભ મળશે? જાણો સુપ્રીમ કોર્ટે શું આદેશ આપ્યો?
Father is Dalit, mother is married again; Will children get benefit of SC reservation? SC ordered | સુપ્રીમ કોર્ટે બંધારણની કલમ 142 હેઠળ પોતાના વિશેષાધિકારનો
સુપ્રીમ કોર્ટે બંધારણની કલમ 142 હેઠળ પોતાના વિશેષાધિકારનો ઉપયોગ કરીને ગુરુવારે મોટો નિર્ણય સંભળાવ્યો. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે એક દલિત પુરુષ અને બિન-દલિત મહિલાના લગ્નને રદ્દ કરી દીધા છે. કોર્ટે એ પણ આદેશ આપ્યો છે કે સગીર બાળકો જે છેલ્લા છ વર્ષથી પોતાની માતા સાથે રહે છે તેમને અનુસૂચિત જાતિ (SC) પ્રમાણપત્ર ઉપલબ્ધ કરાવે.
જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને ઉજ્જલ ભુઇયાંની બેન્ચે જુહી પોરિયા (અગાઉ જાવલકર) અને પ્રદીપ પોરિયાને છૂટાછેડા આપતાં કહ્યું હતું કે બિન-દલિત મહિલા લગ્ન કરી અનુસૂચિત જાતિમાં જોડાઈ શકે નહીં. જો કે, દલિત પુરુષોથી જન્મેલા તેમના બાળકોને અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો મળશે. 2018 ના ચુકાદાને પુનરાવર્તિત કરતા, કોર્ટે કહ્યું, "જાતિ જન્મથી નક્કી થાય છે અને લગ્ન દ્વારા જાતિ બદલી શકાતી નથી. માત્ર એ હકીકતને કારણે કે મહિલાનો પતિ અનુસૂચિત જાતિ સમુદાયનો છે, માટે મહિલાને અનુસૂચિત જાતિનું પ્રમાણપત્રન આપી શકાય, પરંતુ તેના બાળકોને આ પ્રમાણપત્ર મેળવવા માટે હક્કદાર છે.
માતા-પિતાના છૂટાછેડા પછી બાળકો અનામત મેળવવા માટે હક્કદાર
કેસમાં, તેમના 11 વર્ષના પુત્ર અને છ વર્ષની પુત્રી બંનેને SC જાતિ પ્રમાણપત્ર મેળવવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે. આ બંને છેલ્લા 6 વર્ષથી તેમની બિન-દલિત માતા સાથે રાયપુરમાં તેમના દાદા-દાદીના ઘરે રહે છે. કોર્ટે કહ્યું કે માતા-પિતાના છૂટાછેડા પછી પણ અનુસૂચિત જાતિના બાળકોને સરકારી શિક્ષણ અને રોજગારનો લાભ મળવાનો અધિકાર રહેશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે પતિને છ મહિનાની અંદર બાળકો માટે અનુસૂચિત જાતિ પ્રમાણપત્ર મેળવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. વધુમાં, પતિને બાળકોના શિક્ષણ માટેના તમામ ખર્ચ (પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન સુધી), જેમ કે એડમિશન ફી, ટ્યુશન ફી અને રહેઠાણનો ખર્ચ ઉઠાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
પતિએ પત્ની અને બાળકોના જીવનભર ભરણપોષણ તરીકે 42 લાખ રૂપિયાની એકસામટી ચુકવણી કરી છે. આ સિવાય કોર્ટે રાયપુરમાં પતિનો એક જમીનનો પ્લોટ પત્નીને સોંપવાનો પણ આદેશ આપ્યો હતો. અગાઉ, બેન્ચે પતિને ઓગસ્ટ 2024 સુધીમાં પોતાની પત્ની માટે અંગત ઉપયોગ માટે ટુ-વ્હીલર ખરીદવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
આ પણ વાંચો : હિંદુ ધર્મ એટલો નબળો નથી, હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશે વકીલનો લીધો ઉધડો
બાળકો અને પિતા વચ્ચેના સંબંધો સુધારવા માટે સૂચનાઓ
સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલાને બાળકો અને તેમના પિતા વચ્ચેના સંબંધને સુધારવામાં સહકાર આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આ અંતર્ગત એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે બાળકો તેમના પિતાને સમય-સમય પર મળે અને રજાઓમાં તેમને તેમની સાથે સમય પસાર કરવાની છૂટ આપવામાં આવે. બેન્ચે દંપતી દ્વારા એકબીજા સામે દાખલ કરાયેલ ક્રોસ-એફઆઈઆર અને અન્ય કેસોને પણ ફગાવી દીધા હતા.
આ નિર્ણય કલમ 142 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટના વ્યાપક હસ્તક્ષેપનું બીજું ઉદાહરણ છે. આમાં, માત્ર વૈવાહિક વિવાદનો ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો ન હતો પરંતુ બાળકોના અધિકારો અને તેમના ભવિષ્યનું પણ રક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
