વિદેશી MBBS ડિગ્રી પર NMC ના અસ્પષ્ટ જવાબોથી વિવાદ: હજારો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય અધ્ધરતાલ

વિદેશમાંથી MBBS નો અભ્યાસ કરી ભારતમાં તબીબી પ્રેક્ટિસ કરવા ઈચ્છતા હજારો વિદ્યાર્થીઓ માટે ડિગ્રીની માન્યતાનો પ્રશ્ન ગૂંચવાયો છે. દેશમાં મેડિકલ શિક્ષણનું નિયમન કરતી સંસ્થા ‘નેશનલ મેડિકલ કમિશન’ (NMC) દ્વારા આ મામલે સ્પષ્ટતાને બદલે અસ્પષ્ટ અને પરસ્પર વિરોધાભાસી જવાબો આપવામાં આવતા ભારે અસમંજસ સર્જાઈ છે. નિયમનકાર તંત્રના આ ઢીલા અને અચોક્કસ વલણનો ગેરલાભ ઉઠાવીને વિદેશી મેડિકલ કોલેજો સાથે મિલીભગત ધરાવતા એજ્યુકેશન કન્સલ્ટન્ટ્સ તગડા કમિશનની લાલચે વિદ્યાર્થીઓને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યા હોવાનો ગંભીર આરોપ કાનૂની નિષ્ણાતો લગાવી રહ્યા છે, જેના કારણે અનેક આશાસ્પદ યુવાનોની કારકિર્દી અંધકારમાં ધકેલાવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

બે વિદ્યાર્થીઓએ પીએમ ગ્રીવન્સ પોર્ટલ (PM Grievance Portal) મારફતે સ્પષ્ટતા માંગી હતી કે શું જ્યોર્જિયામાં 6 વર્ષનો MBBS કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી તેઓ ભારતમાં તબીબી પ્રેક્ટિસ કરવા માટે 'ફોરેન મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ એક્ઝામિનેશન' (FMGE) આપવા માટે પાત્ર બનશે કે નહીં.

આના જવાબમાં, 24 સપ્ટેમ્બરના રોજ પોતાના પ્રથમ પ્રત્યુત્તરમાં NMC એ પોતાના 2021ના નિયમોનો હવાલો આપતા જણાવ્યું હતું કે, જો જ્યોર્જિયા MBBS કોર્સ પૂરો થયા બાદ ત્યાં સ્વતંત્ર રીતે પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાયસન્સ (ઇન્ડિપેન્ડન્ટ લાયસન્સ) આપે તો જ ભારતમાં FMGE આપવા માટે આ ડિગ્રી માન્ય ગણાશે.

જોકે, 13 ઓક્ટોબરના રોજ અન્ય એક ઉમેદવાર દ્વારા પૂછવામાં આવેલા એ જ સવાલના જવાબમાં NMC એ જણાવ્યું કે સ્વતંત્ર લાયસન્સિંગ પ્રણાલી સંબંધિત જોગવાઈઓની હાલ સક્ષમ સત્તાધિકારી અને નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ મામલે સ્પષ્ટતા માટે NMC ના સેક્રેટરી રાઘવ લાંગરનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેમણે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નહોતી.

તબીબી મામલાઓના નિષ્ણાત અને દિલ્હી હાઈકોર્ટના વકીલ સચિન જૈને જણાવ્યું હતું કે, “વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ પાસેથી મોટું કમિશન મેળવતા એજ્યુકેશન કન્સલ્ટન્ટ્સ NMC ના બીજા જવાબનો હવાલો આપીને વિદ્યાર્થીઓને ભ્રમિત કરી રહ્યા છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ મામલો તપાસ હેઠળ છે. કન્સલ્ટન્ટ્સ વિદ્યાર્થીઓને વચન આપી રહ્યા છે કે 'સ્વતંત્ર લાયસન્સ'ની શરત રદ કરવામાં આવશે અથવા અન્ય વિકલ્પો દ્વારા તેને બાયપાસ કરવામાં આવશે, જેથી તેઓ ભારતમાં FMGE આપીને પ્રેક્ટિસ કરી શકશે.”

તેમણે ઉમેર્યું કે, "આનાથી હજારો વિદ્યાર્થીઓની કારકિર્દી જોખમમાં મુકાઈ જશે. NMC ફક્ત સરકારને કાયદામાં સુધારો કરવાની ભલામણ કરી શકે છે, તેનાથી વધુ કંઈ નહીં, કારણ કે આ કાયદો સંસદ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો છે."

વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે પીએમ ગ્રીવન્સ પોર્ટલ પર ત્રીજો સવાલ પૂછવામાં આવ્યો કે અગાઉના બે જવાબોમાંથી કયો સાચો છે, ત્યારે NMC એ ફરીથી માત્ર નેશનલ મેડિકલ કમિશન (ફોરેન મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ લાયસન્શિયેટ) રેગ્યુલેશન્સ, 2021 ની જોગવાઈઓ જ દોહરાવી દીધી હતી.

જ્યોર્જિયાની સંસ્થાના FAQ થી મૂંઝવણમાં વધારો

વિદ્યાર્થીઓની મૂંઝવણમાં ત્યારે વધુ વધારો થયો જ્યારે જ્યોર્જિયાના નેશનલ સેન્ટર ફોર એજ્યુકેશનલ ક્વોલિટી એન્હાન્સમેન્ટ (NCEQE) એ પણ FAQ (વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો) જાહેર કર્યા, જે કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે અસ્પષ્ટતાને વધારે છે.

એક તરફ NCEQE દાવો કરે છે કે જ્યોર્જિયા વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સ માટે NMC ના તમામ નિયમોનું પાલન કરે છે. તો બીજી તરફ તે જણાવે છે કે: "જ્યોર્જિયાના મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કાયદા હેઠળ, મેડિકલ ડોક્ટર (MD) પ્રોગ્રામ પાસ કરનારા કોઈપણ નાગરિકતા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ વધારાની પરીક્ષા આપ્યા વિના જુનિયર ડોક્ટર તરીકે નોકરી મેળવવા હકદાર છે. આ પદ પર નિયુક્ત વ્યક્તિએ સ્વતંત્ર તબીબી પ્રેક્ટિસ કરવા માટે અધિકૃત વ્યક્તિના માર્ગદર્શન અને જવાબદારી હેઠળ કામ કરવાનું રહેશે."

NMC ના નિયમો અનુસાર, ભારતમાં FMGE આપવા માટે ઉમેદવાર પાસે જે દેશમાંથી ડિગ્રી મેળવી હોય ત્યાં સ્વતંત્ર પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાયસન્સ હોવું અનિવાર્ય છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના એડવોકેટ ઓન રેકોર્ડ અજય કુમાર સિંહે જણાવ્યું હતું કે, “જ્યોર્જિયાના FAQ મુજબ મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સ જુનિયર ડોક્ટર તરીકે કામ કરી શકે છે, પરંતુ સ્વતંત્ર રીતે નહીં. તેમણે માન્યતા પ્રાપ્ત ડોક્ટરના માર્ગદર્શન હેઠળ કામ કરવું પડશે. NCEQE નો દાવો કે જ્યોર્જિયા NMC ની શરતો પૂર્ણ કરે છે, તે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે અને જ્યોર્જિયન કોલેજોને ફાયદો પહોંચાડી શકે છે.”

માન્ય યુનિવર્સિટીઓની યાદી જાહેર કરવાની માંગ

વકીલોએ કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય અને NMC ને વિનંતી કરી છે કે તેઓ એવા દેશો અથવા વિદેશી યુનિવર્સિટીઓની સત્તાવાર યાદી જાહેર કરે જે ખરેખર FMGE ની પાત્રતાની શરતો પૂર્ણ કરે છે, જેથી વિદેશમાં MBBS કરવા માંગતા હજારો વિદ્યાર્થીઓ છેતરપિંડી, માનસિક ત્રાસ અને કારકિર્દીના નુકસાનથી બચી શકે.