દક્ષિણ ભારતમાં ભાજપ મુશ્કેલીમાં, કોંગ્રેસે વધારી ચિંતા; હવે માત્ર આ 2 રાજ્યો પર ટકેલી છે આશા

નવી દિલ્હી: ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ની રાજકીય રણનીતિમાં દક્ષિણ ભારત (South India) હાલમાં સૌથી નબળી કડી સાબિત થઈ રહ્યું છે. દેશના બાકીના ભાગોમાં કોંગ્રેસને નબળી પાડીને મજબૂત પકડ બનાવનાર ભાજપ માટે દક્ષિણના રાજ્યો ગંભીર ચિંતનનો વિષય બન્યા છે, કારણ કે અહીં તેની મુખ્ય વિરોધી પાર્ટી કોંગ્રેસ (Congress) ને સતત લીડ (Lead) મળી રહી છે. દક્ષિણ ભારતમાં ભાજપનું એકમાત્ર મજબૂત ગઢ ગણાતું કર્ણાટક પણ હાલમાં આંતરિક વિખવાદ (Internal Strife) થી ઝઝૂમી રહ્યું છે.

ચાર રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ સત્તા પર, ભાજપ પાસે એકપણ રાજ્ય નહીં

દક્ષિણ ભારતના રાજકીય સમીકરણો પર નજર કરીએ તો કોંગ્રેસની સ્થિતિ ખૂબ જ મજબૂત દેખાઈ રહી છે: દક્ષિણના 5 મુખ્ય રાજ્યોમાંથી 4 માં કોંગ્રેસ સત્તા પર છે. કેરળ, તેલંગાણા અને કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસના મુખ્યમંત્રી છે, જ્યારે તમિલનાડુમાં તે ગઠબંધન સરકારનો હિસ્સો છે.

બીજી તરફ, ભાજપ પાસે પોતાના દમ પર એકપણ રાજ્ય નથી. તે માત્ર આંધ્રપ્રદેશમાં તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) સાથે ગઠબંધન સરકારમાં સામેલ છે. આ ઉપરાંત, બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પુડુચેરી અને લક્ષદ્વીપમાં પણ ભાજપ ગઠબંધન સરકારમાં ભાગીદાર છે.

જો લોકસભાની બેઠકોની વાત કરીએ તો, દક્ષિણ ભારતની કુલ 131 બેઠકોમાંથી ભાજપ પાસે માત્ર 29 બેઠકો જ છે.

ઇતિહાસ સાક્ષી છે કોંગ્રેસ માટે દક્ષિણ ભારત હંમેશા 'સંજીવની' રહ્યું છે. ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો જ્યારે પણ કેન્દ્ર અથવા ઉત્તર ભારતમાં કોંગ્રેસ નબળી પડી છે, ત્યારે દક્ષિણ ભારતે તેને બેઠી કરવામાં સંજીવની બુટ્ટી (Life-saver) તરીકે કામ કર્યું છે:

વર્ષ 1977 માં જ્યારે કટોકટી (Emergency) બાદ દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં કોંગ્રેસનો સૂર્યાસ્ત થઈ ગયો હતો અને તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી પોતે રાયબરેલીથી ચૂંટણી હારી ગયા હતા, ત્યારે પણ દક્ષિણ ભારતે કોંગ્રેસનો સાથ આપ્યો હતો.

ઇન્દિરા ગાંધીએ ત્યારબાદ કર્ણાટકની ચિકમગલુર બેઠક પરથી પેટાચૂંટણી જીતીને લોકસભામાં વાપસી કરી હતી. વર્ષ 1980 માં કોંગ્રેસની સત્તામાં વાપસી થઈ ત્યારે પણ ઇન્દિરા ગાંધીએ આંધ્રપ્રદેશની મેઢક બેઠક પરથી ચૂંટણી જીતી હતી.

વર્ષ 2028 ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ બનશે ટર્નિંગ પોઈન્ટ (Turning Point)

લોકસભા ચૂંટણી ભલે 2029 માં હોય, પરંતુ તેની રણનીતિ અત્યારથી જ ઘડાવા લાગી છે. વર્ષ 2028 માં તેલંગાણા અને કર્ણાટકમાં વિધાનસભા ચૂંટણી (Assembly Elections) યોજાવાની છે. ભાજપ માટે આ બંને રાજ્યો પ્રતિષ્ઠાનો જંગ સાબિત થશે. ભાજપ આ રાજ્યોમાં જીત મેળવીને 2029 ની લોકસભા ચૂંટણી માટે પોતાનો પાયો મજબૂત કરવા માંગે છે, જ્યારે કોંગ્રેસ પોતાના આ મજબૂત ગઢને બચાવવા માટે પૂરી તાકાત લગાવી રહી છે.

કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસે બાજી સંભાળી, ભાજપમાં જૂથબંધી

કર્ણાટકની વાત કરીએ તો, કોંગ્રેસે પોતાના આંતરિક સમીકરણો સુધારીને સફળતાપૂર્વક નેતૃત્વ પરિવર્તન (Leadership Transition) કરી લીધું છે. બીજી તરફ, ભાજપ વિપક્ષમાં હોવા છતાં આંતરિક કલહથી પરેશાન છે. તાજેતરમાં યોજાયેલી વિધાન પરિષદની ચૂંટણીમાં પણ ભાજપને પોતાના જ ધારાસભ્યોના ક્રોસ વોટિંગ (Cross-voting) નો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

તમિલનાડુ અને કેરળમાં ભાજપ પોતાનો ગ્રાફ વધારી શકતું નથી, તેથી હવે તેની તમામ આશાઓ કર્ણાટક અને તેલંગાણા પર ટકેલી છે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે ભાજપ આગામી સમયમાં દક્ષિણના રાજ્યોમાં પોતાના વરિષ્ઠ રણનીતિકારો અને ચૂંટણી પ્રબંધકો (Election Managers) ની મોટી ફોજ તૈનાત કરવા જઈ રહ્યું છે.