એર પોલ્યુશન/ દેશમાં એક વર્ષમાં 1.70 લાખ બાળકોના મોત : સ્ટેટ ઓફ ગ્લોબલ એરનો ચોંકાવનારો  રિપોર્ટ

ભારત માટે વાયુ પ્રદૂષણ એક મોટી સમસ્યા છે. અહીંના શહેરો, ખાસ કરીને દિલ્હી-એનસીઆર, પ્રદૂષણની દ્રષ્ટિએ સતત ટોચ પર રહે છે. દરમિયાન, સ્ટેટ ઓફ ગ્લોબલ એર રિપોર્ટ બુધવારે 19 જૂન 2024ના રોજ આવ્યો જે ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક અને ચોંકાવનારો છે. સ્ટેટ ઓફ ગ્લોબલ એર રિપોર્ટ અનુસાર, 2021માં ભારતમાં વાયુ પ્રદૂષણને કારણે પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લગભગ 170,000 બાળકોના મોત થવાની ધારણા છે. અહેવાલ મુજબ, સતત પ્રયાસો છતાં, 5 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં વાયુ પ્રદૂષણને કારણે મૃત્યુની સંખ્યા વધુ છે, ખાસ કરીને દક્ષિણ એશિયા અને પૂર્વ, પશ્ચિમ, મધ્ય અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં બાળકોના મૃત્યુનું પ્રમાણ વધુ છે. 

સૌથી સામાન્ય ફરિયાદ ન્યુમોનિયા છે

ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર હેલ્થ મેટ્રિક્સ એન્ડ ઇવેલ્યુએશન દ્વારા ગ્લોબલ બર્ડન ઑફ ડિસીઝ, ઇન્જરીઝ અને રિસ્ક ફેક્ટર્સ સ્ટડી (GBD 2021)ના ડેટાના આધારે સ્ટેટ ઑફ ગ્લોબલ એર રિપોર્ટમાં ઘણી વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવી છે. રિપોર્ટ અનુસાર ખરાબ હવા એટલે કે વાયુ પ્રદૂષણના કારણે નાના બાળકોમાં ન્યુમોનિયાની વધુ ફરિયાદો જોવા મળે છે. વૈશ્વિક સ્તરે પાંચમાંથી એક બાળક (20%)ના મૃત્યુ માટે ન્યુમોનિયા જવાબદાર છે. બીજા સ્થાને અસ્થમા છે, જે મોટા બાળકોમાં સૌથી વધુ છે. અંદાજ મુજબ, દક્ષિણ એશિયામાં પાંચ વર્ષથી ઓછી વયના બાળકોમાં વાયુ પ્રદૂષણ સંબંધિત મૃત્યુદર દર 100,000 બાળકોએ 164 છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ 108 મૃત્યુ/100,000 છે.

નાઈજીરિયા મૃત્યુમાં બીજા ક્રમે છે

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં 2021માં સૌથી વધુ વાયુ પ્રદૂષણ સંબંધિત મૃત્યુ (169,400 મૃત્યુ), નાઈજીરિયા (114,100 મૃત્યુ), પાકિસ્તાન (68,100 મૃત્યુ), ઈથોપિયા (31,100 મૃત્યુ) અને બાંગ્લાદેશ (19,100 મૃત્યુ) થયા. "બાળકો ખાસ કરીને વાયુ પ્રદૂષણ પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે, અને વાયુ પ્રદૂષણને કારણે થતા નુકસાનની શરૂઆત ગર્ભાશયમાં થઈ શકે છે, જેની સ્વાસ્થ્ય અસરો જીવનભર ટકી શકે છે," અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

બાળકોમાં આરોગ્યની અસરોમાં અકાળ જન્મ, ઓછું વજન, અસ્થમા અને ફેફસાના રોગોનો સમાવેશ થાય છે. 2021 માં, કુપોષણ પછી આ વય જૂથ માટે વાયુ પ્રદૂષણને કારણે મૃત્યુ એ દક્ષિણ એશિયામાં મૃત્યુનું બીજું સૌથી મોટું કારણ બની ગયું છે.

PM2.5ના કારણે સ્થિતિ સતત વણસી રહી છે

વૈશ્વિક સ્તરે, PM2.5 (ફાઇન, શ્વસન કરી શકાય તેવા પ્રદૂષણના કણો) અને ઓઝોનથી થતા વાયુ પ્રદૂષણને કારણે 8.1 મિલિયન મૃત્યુ થવાનો અંદાજ છે, જે 2021માં કુલ વૈશ્વિક મૃત્યુના લગભગ 12% છે. PM2.5 વાયુ પ્રદૂષણ વિશ્વભરમાં રોગના ભારણમાં સૌથી મોટો ફાળો આપનાર છે, જે લગભગ 7.8 મિલિયન મૃત્યુ માટે જવાબદાર છે. ભારત (2.1 મિલિયન મૃત્યુ) અને ચીન (2.3 મિલિયન મૃત્યુ), 1 અબજથી વધુની વસ્તી સાથે, વૈશ્વિક રોગના કુલ બોજમાં 54% હિસ્સો ધરાવે છે. અન્ય ઉચ્ચ અસરવાળા દેશોમાં દક્ષિણ એશિયામાં પાકિસ્તાન (256,000 મૃત્યુ), મ્યાનમાર (101,600 મૃત્યુ) અને બાંગ્લાદેશ (236,300 મૃત્યુ)નો સમાવેશ થાય છે.

યુનિસેફના ડેપ્યુટી એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટરે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી

યુનિસેફના ડેપ્યુટી એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર, કિટ્ટી વાન ડેર હેજડેને એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, "માતા અને બાળકના સ્વાસ્થ્યમાં પ્રગતિ હોવા છતાં, હવાના પ્રદૂષણ સાથે સંકળાયેલ સ્વાસ્થ્ય અસરોને કારણે દરરોજ લગભગ 2,000 બાળકો મૃત્યુ પામે છે." અહેવાલમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું છે કે 2000 થી પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના મૃત્યુદરમાં 53% ઘટાડો થયો છે.

બાળકોને મોટાભાગનું નુકસાન ગર્ભાશયમાંથી જ થાય છે

જો કે આ ડેટા ચોંકાવનારો છે, પરંતુ ચિંતાજનક નથી. ઘણીવાર વાયુ પ્રદૂષણને કારણે થતું નુકસાન જ્યારે બાળક ગર્ભમાં હોય છે ત્યારે શરૂ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, આપણે જાણીએ છીએ કે દિલ્હીમાં ત્રણમાંથી એક બાળકને અસ્થમા છે. વાયુ પ્રદૂષણ બાળકોમાં બે સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે - અસ્થમા જે બિન-સંચારી છે અને બીજું, ફેફસામાં ચેપ વાયુ પ્રદૂષણનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે અને વધુ મૃત્યુનું કારણ બને છે. વાસ્તવમાં, બાળકોના ફેફસાં નાના હોય છે, પરંતુ તેઓ ઝડપથી શ્વાસ લે છે. તેઓ વૃદ્ધોની જેમ ખૂબ નબળા હોય છે.