VIDEO: ગુજરાતની હસ્તકળાને વૈશ્વિક સન્માન: ‘રાજકોટ પટોળા’ સાડીને મળ્યો GI ટેગ
ગુજરાતની ભાતીગળ સંસ્કૃતિ અને હસ્તકળાના ઇતિહાસમાં વધુ એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરાયું છે. પ
ગુજરાતની ભાતીગળ સંસ્કૃતિ અને હસ્તકળાના ઇતિહાસમાં વધુ એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરાયું છે. પોતાની અદભુત વણાટકળા અને બેનમૂન ડિઝાઇન માટે જાણીતી 'રાજકોટ પટોળા' (Rajkot Patola) સાડીને સત્તાવાર રીતે વૈશ્વિક માન્યતા આપતો GI ટેગ (Geographical Indication Tag) મળી ગયો છે. આ ગૌરવપૂર્ણ સિદ્ધિને કારણે હવે રાજકોટના પટોળાને વૈશ્વિક સ્તરે એક અનોખી બ્રાન્ડ વૅલ્યુ મળશે અને સ્થાનિક વણકરો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના દ્વાર ખુલશે.
શું છે ‘GI ટેગ’ અને તેનાથી શું ફાયદો થશે?
ભૌગોલિક સંકેત એટલે કે 'GI ટેગ' એ એવા ઉત્પાદનોને આપવામાં આવે છે જે ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં જ બનતા હોય અને તેની ગુણવત્તા કે વિશેષતા તે પ્રદેશ સાથે જોડાયેલી હોય.
નકલ પર રોક: આ ટેગ મળ્યા બાદ હવે કોઈપણ વ્યક્તિ કે કંપની રાજકોટ બહાર મશીનથી બનેલી સાડીઓને 'રાજકોટ પટોળા'ના નામે વેચી શકશે નહીં.
ગ્રાહકોને અસલી પ્રોડક્ટ: ખરીદદારોને હવે અસલી અને નકલી પટોળા વચ્ચેનો તફાવત ખબર પડશે અને તેઓ છેતરામણીથી બચી શકશે.
આર્થિક સદ્ધરતા: આ કાનૂની રક્ષણ મળવાથી પરંપરાગત વણકરોને તેમની મહેનતના પૂરતા દામ મળશે.
પાટણના પટોળાથી કેવી રીતે અલગ છે રાજકોટના પટોળા?
સામાન્ય રીતે લોકો 'પાટણના પટોળા'થી વધુ પરિચિત હોય છે, પરંતુ રાજકોટના પટોળા પોતાની એક અલગ વિશેષતા ધરાવે છે:
વણાટની શૈલી: પાટણના પટોળા 'ડબલ ઇકત' (Double Ikat) શૈલીમાં બને છે, જ્યારે રાજકોટના પટોળા મુખ્યત્વે 'સિંગલ ઇકત' (Single Ikat) શૈલીમાં તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ડિઝાઇન અને કિંમત: રાજકોટના પટોળામાં સમકાલીન અને પરંપરાગત ડિઝાઇનનું સુંદર ફ્યુઝન જોવા મળે છે. વળી, પાટણના પટોળાની સરખામણીએ તે સામાન્ય વર્ગને પરવડે તેવા બજેટમાં ઉપલબ્ધ હોવાથી બજારમાં તેની માંગ ખૂબ વધારે રહે છે.
"આ માત્ર રાજકોટ માટે જ નહીં, પણ સમગ્ર ગુજરાતના હસ્તકલા ઉદ્યોગ માટે દિવાળી જેવો ઉત્સવ છે. આ ટેગ વણકર પરિવારોની વર્ષોની સખત મહેનત અને કળાનું સન્માન છે." - સ્થાનિક કલા નિષ્ણાતો
વૈશ્વિક બજારમાં ધૂમ મચાવશે ‘રાજકોટ બ્રાન્ડ’
છેલ્લા કેટલાક સમયથી વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓ અને ભારતીય સમુદાયમાં પરંપરાગત હેન્ડલૂમ સાડીઓનો ક્રેઝ ઝડપથી વધ્યો છે. હવે જીઓગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન (GI) રજિસ્ટ્રી દ્વારા આ માન્યતા મળતા જ, અમેરિકા, યુકે, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં રાજકોટના પટોળાની નિકાસ (Export) વધશે, જેનાથી ગુજરાતના હસ્તકલા ક્ષેત્રને આર્થિક રીતે મોટું બૂસ્ટ મળશે.
