બપોરે મળી છૂટ, સાંજે ફરી પ્રતિબંધ! સોમનાથમાં નોનવેજ મામલે હાઈકોર્ટનો મોટો વળાંક

ગુજરાતના પ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ સોમનાથમાં મંદિરની આસપાસ નોનવેજ (Non-Vegetarian Food)ના વેચાણ પર લાગેલા પ્રતિબંધને લઈને શુક્રવારે હાઈકોર્ટમાં નાટકીય ઘટનાક્રમ જોવા મળ્યો હતો. ગુજરાત હાઈકોર્ટની સિંગલ જજની બેન્ચે રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોની અરજી સ્વીકારીને નોનવેજના વેચાણ પરના પ્રતિબંધને રદ કર્યો હતો. જોકે, આ રાહત લાંબો સમય ટકી શકી નહોતી. રાજ્ય સરકારની તાત્કાલિક અપીલ બાદ હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે સાંજે 6:45 વાગ્યે સિંગલ જજના આદેશ પર સ્ટે (Stay Order) આપી દીધો હતો. પરિણામે સોમનાથમાં નોનવેજના વેચાણ પરનો પ્રતિબંધ ફરી અમલમાં આવી ગયો છે.

બપોરે 3 વાગ્યે રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોને રાહત

સોમનાથ મંદિર તરફ જતા નિર્ધારિત માર્ગો અને મંદિરની 500 મીટરની ત્રિજ્યામાં નોનવેજ ખોરાકના વેચાણ, સંગ્રહ, વિતરણ અને બનાવવાની પ્રક્રિયા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણયને છ રેસ્ટોરન્ટના માલિકોએ હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.

J M રેસ્ટોરન્ટ, ખ્વાજા હિન્દુસ્તાન રેસ્ટોરન્ટ, ન્યૂ ગુલાબ, કિસ્મત રેસ્ટોરન્ટ અને તાજ રેસ્ટોરન્ટ સહિતના સંચાલકોએ સરકારી પ્રતિબંધ સામે અરજી કરી હતી. 30 ઓક્ટોબરે બપોરે લગભગ 3 વાગ્યે જસ્ટિસ નિશા એમ. ઠાકોરે અરજીઓ મંજૂર કરીને રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોને રાહત આપી હતી.

રાજ્ય સરકારે તાત્કાલિક ડિવિઝન બેન્ચમાં કરી અપીલ

સિંગલ જજના નિર્ણય બાદ રાજ્ય સરકારે તરત જ તેને પડકારવાની તૈયારી શરૂ કરી હતી. સરકારી વકીલ જી. એચ. વિરકે કોર્ટ સમક્ષ આદેશ પર સાત દિવસનો સ્ટે આપવાની માગ કરી હતી, જેથી સરકાર અપીલ કરી શકે. જોકે, સિંગલ જજની બેન્ચે આ માગ સ્વીકારી નહોતી.

ત્યારબાદ રાજ્ય સરકારે હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ મનાશ રંજન પાઠક અને જસ્ટિસ નિરઝર એસ. દેસાઈની બેન્ચે તાત્કાલિક સુનાવણી કરી હતી. સાંજે 6:45 વાગ્યે બેન્ચે સિંગલ જજના આદેશ પર સ્ટે આપ્યો હતો. આમ, માત્ર ચાર કલાકમાં જ અગાઉ મળેલી રાહત પાછી ખેંચાઈ ગઈ હતી.

સરકારે ધાર્મિક આસ્થાનો આપ્યો હવાલો

રાજ્ય સરકારનું કહેવું હતું કે સોમનાથ મંદિરનું ધાર્મિક મહત્ત્વ અને અહીં આવતા શ્રદ્ધાળુઓની મોટી સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રતિબંધ જરૂરી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2026માં અંદાજે 1.2 કરોડ શ્રદ્ધાળુઓએ સોમનાથની મુલાકાત લીધી હતી.

સરકારે દલીલ કરી હતી કે આ પ્રતિબંધ સમગ્ર શહેરમાં લાગુ નથી. રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકો શાકાહારી ભોજન પીરસવાનું ચાલુ રાખી શકે છે. બીજી તરફ, રેસ્ટોરન્ટ માલિકોના વકીલે દલીલ કરી હતી કે ગુજરાત પોલીસ અધિનિયમની કલમ 33(1)(w) હેઠળ સરકારને રેસ્ટોરન્ટમાં નોનવેજના વેચાણ પર આ પ્રકારનો પ્રતિબંધ મૂકવાની સત્તા મળતી નથી.

રેસ્ટોરન્ટ માલિકોએ રોજગારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો

રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોનું કહેવું હતું કે તેમની સંસ્થાઓ વર્ષોથી કાર્યરત છે અને ત્યાં શાકાહારી તેમજ માંસાહારી બંને પ્રકારનું ભોજન પીરસવામાં આવે છે. પ્રતિબંધને કારણે માલિકોની આવક અને સેંકડો કર્મચારીઓની રોજગારી પર અસર થઈ શકે છે. તેમના મતે, નોનવેજના વેચાણને કારણે કોઈ કાયદો-વ્યવસ્થાની સમસ્યા ઊભી થઈ હોવાના નક્કર પુરાવા પણ રજૂ થયા નથી.

2006થી લાગુ છે પ્રતિબંધ અંગેની સૂચનાઓ

સરકારે કોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે સોમનાથમાં આ પ્રકારના નિયંત્રણો અગાઉથી અમલમાં છે. વર્ષ 2006માં મંદિરની 500 મીટરની આસપાસ અને મંદિરથી બસ સ્ટેન્ડ સુધીના માર્ગ પર ઈંડાં, માંસ અને માછલીના વેચાણ તથા સંગ્રહ પર પ્રતિબંધ મૂકતી સૂચના બહાર પાડવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 2019માં કેટલાક વધારાના માર્ગોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

જુલાઈ 2026માં નવી સૂચના બહાર પાડવામાં આવી હતી, જેને 10 ઓગસ્ટે અંતિમ સ્વરૂપ અપાયું હતું. તેમાં ભાલકા મંદિર, ભીડિયા સર્કલ, શંખ સર્કલ, સફારી સર્કલ, ગીતા મંદિર અને હમીરજી સર્કલ સહિતના નિર્ધારિત માર્ગોનો સમાવેશ થાય છે.

હાલ ડિવિઝન બેન્ચના સ્ટેને કારણે આ પ્રતિબંધ યથાવત્ રહેશે. બંને બેન્ચના લેખિત આદેશોની રાહ જોવાઈ રહી હતી. આગામી સુનાવણીમાં આ મામલે કોર્ટ શું નિર્ણય લે છે તેના પર રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકો અને સ્થાનિક વેપારીઓની નજર રહેશે.