જીવદયા વિ. જીવનું જોખમ: રાજ્યમાં રખડુ શ્વાનોની દહેશત, રોજ 1076 ડોગ બાઈટના કેસ

ગુજરાતમાં રખડતા શ્વાનોનો ત્રાસ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે. સંસદમાં અપાયેલી માહિતી મુજબ, સમગ્ર દેશમાં ડોગ બાઈટના કેસોમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં 70 %નો વધારો નોંધાયો છે, ત્યારે ગુજરાતમાં આ વધારો ચિંતાજનક 131 % જેટલો છે. રાજ્યમાં રોજ સરેરાશ 1076  લોકોને શ્વાનો કરડી જતા તેમને એન્ટી-રેબીઝ ઇન્જેક્શન લેવાની ફરજ પડે છે.

કેસમાં ચિંતાજનક વધારો

ડોગ બાઈટના કેસોમાં ગુજરાત દેશમાં ત્રીજા નંબરે છે, જે મહારાષ્ટ્ર (4.85 લાખ) અને તમિલનાડુ (4.80  લાખ) પછી આવે છે. ગયા વર્ષે  2024 માં ગુજરાતમાં 3.93 લાખ જેટલા કેસ નોંધાયા હતા. કોરોના કાળમાં કેસોમાં ઘટાડો થયા બાદ છેલ્લા બે વર્ષથી આંકડાઓમાં ફરી જોરદાર ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. ગુજરાતમાં 2022 માં 1.68  લાખ કેસ હતા, જે  2024 માં બમણાથી પણ વધુ થઈ ગયા છે.

વર્ષ 2025 ના માત્ર બે મહિના (તા. 1-1-25 થી તા. 27-2-25 સુધી)માં જ 53942 કેસ નોંધાઈ ચૂક્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ વર્ષે પણ સ્થિતિ ગંભીર રહેશે.

ગુજરાત અને દેશમાં 7 વર્ષમાં ડોગ બાઈટના કેસો

સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ

રખડતા શ્વાનોના વધી રહેલા કેસના ત્રાસને પગલે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. કોર્ટે ગુજરાત સહિત અન્ય રાજ્યોના મુખ્ય સચિવોને વર્ચ્યુઅલ હાજરીની મંજૂરી ન આપીને, સોમવારે (નિર્દિષ્ટ તારીખ) રૂબરૂ હાજર થવા આદેશ કર્યો છે.

રેબીઝથી મૃત્યુનો ખતરો

શ્વાન કરડે કે નખ ભરાવે તો પણ એન્ટી-રેબીઝ ઇન્જેક્શન લેવું અનિવાર્ય છે, કારણ કે રેબીઝ (હડકવા) આજે પણ અસાધ્ય રોગ છે અને અત્યંત પીડાદાયી મોત આપે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)ના 2004 ના રિપોર્ટ મુજબ, હડકવાથી થતા વૈશ્વિક મોતમાં 35 % માત્ર ભારતમાં જ થાય છે.

આંકડાઓ દર્શાવે છે કે, રખડતા શ્વાનોના મુદ્દે એક તરફ જીવદયા અને લોકોનો શ્વાન પ્રેમ છે, તો બીજી તરફ શ્વાન કરડવાની ગંભીર સમસ્યા અને રેબીઝનો ચિંતાજનક ખતરો છે. જ્યાં ગૌમાતાને શહેર બહાર હદપાર કરી શકાય છે, ત્યાં શ્વાનોને પકડીને વ્યંધિકરણ ઓપરેશન બાદ તે જ શેરીમાં છોડવાનો નિયમ હોવાથી આ સમસ્યાનું કોઈ નક્કર નિરાકરણ હજી સુધી આવ્યું નથી.