રામાયણ પાર્ટ 1 મૂવી રિવ્યુ: ભવ્યતા અને ઇમોશન્સનો અદભુત સમન્વય, જાણો નિતેશ તિવારીની આ ફિલ્મમાં શું છે ખાસ

જે ઘડીની આપણે સૌ રાહ જોઈ રહ્યા હતા, તે હવે આખરે આવી ગઈ છે. ભારતની સૌથી મોટી ફિલ્મ 'રામાયણ' આજે (5 નવેમ્બર 2026, ગુરૂવાર) સિનેમાઘરોમાં રિલીઝ થઈ ગઈ છે. તેને દુનિયાભરમાં મોટા પાયે પ્રમોટ કરવામાં આવી છે. વિદેશી દર્શકોએ તો આને જોઈને ઘણી વાતો કરી છે, પરંતુ અસલી રિવ્યુ તો ભારતના લોકો તરફથી જ બને છે, કારણ કે રામાયણની ગાથા સાથે આપણી લાગણીઓ જોડાયેલી છે. નાનપણથી આપણે તેને જોતા આવ્યા છીએ અને આખી કહાની આપણને મોઢે છે. ફિલ્મો અને ટીવી પર પણ રામાયણને ઘણી વખત રજૂ કરવામાં આવી છે. તેમાંથી માત્ર થોડી જ લોકોના દિલમાં ઉતરી શકી છે, જેમાંની એક ટીવી પર રામાનંદ સાગરની 'રામાયણ' છે અને એક એનિમેટેડ 'રામાયણ' છે જે 90ના દશકમાં રિલીઝ થઈ હતી.

રામાયણનું તાજેતરનું વર્ઝન 'આદિપુરુષ' હતું, જેણે દર્શકોને ખૂબ જ નિરાશા આપી. તે ફિલ્મનું ખરાબ VFX, ડાયલોગ અને પાત્રોને રજૂ કરવાની રીત આજે પણ ઘણા લોકોને ખરાબ સપના જેવો અનુભવ કરાવે છે. એવામાં જ્યારે નમિત મલ્હોત્રા અને નિતેશ તિવારીએ તેમની 'રામાયણ'ની જાહેરાત કરી, ત્યારે સૌ કોઈને આના પર પણ શંકા જવા લાગી. વળી, આનું બજેટ 4000 કરોડ રૂપિયા જાણીને લોકોને વધુ નવાઈ લાગી કે આખરે એવું શું બનાવવામાં આવી રહ્યું છે? રામાયણની કહાની આપણે સૌ જાણીએ છીએ, પરંતુ શું ડિરેક્ટર નિતેશ તિવારી, જે આપણને 'દંગલ' અને 'છિછોરે' જેવી ફિલ્મો આપી ચૂક્યા છે, તેઓ આ 'રામાયણ'થી કંઈક અલગ કરી શક્યા છે? જાણો આ વિશે વિસ્તારથી......

રામાયણમાં શું બતાવે છે નમિત મલ્હોત્રા?

સામાન્ય રીતે આપણે અત્યાર સુધી જેટલી પણ રામાયણની કહાની જોઈ છે, તે ભગવાન રામથી જ શરૂ થઈ જાય છે, પરંતુ નિતેશ તિવારીએ તેમની આ રામાયણની શરૂઆત રાવણથી કરી છે. રાવણનું કુળ કેવું છે અને તે કેવી રીતે બ્રહ્મદેવ તથા ભગવાન શિવને પોતાની ભક્તિ અને તપસ્યાથી પ્રસન્ન કરે છે, આ બધું જ આપણે આ રામાયણમાં જોઈએ છીએ. રાવણ લંકાનો રાજા બન્યા પછી આગળ જતા ઘણા રાજ્યો પર વિજય મેળવે છે. આ દરમિયાન તેના અધર્મની સીમા પોતાના ચરમ પર હોય છે. ત્યારે દેવરાજ ઇન્દ્ર ભગવાન વિષ્ણુને પ્રાર્થના કરે છે, જેના પછી તેઓ ભગવાન રામના રૂપમાં ધરતી પર પોતાનો સાતમો અવતાર લે છે. રાજા દશરથ પોતાના ચારેય પુત્રોને ખૂબ પ્રેમ કરે છે, પરંતુ રામ તેમને સૌથી વ્હાલા છે.

રામ અને લક્ષ્મણ મોટા થઈને ગુરુ વિશ્વામિત્ર પાસેથી શિક્ષા અને શૌર્ય પ્રાપ્ત કરે છે. તાડકા-સુબાહુના વઘથી કહાની સીતાના સ્વયંવર સુધી ચાલે છે. અયોધ્યામાં સુખ-સમૃદ્ધિનું વાતાવરણ છે કારણ કે રામનો રાજ્યાભિષેક છે, પરંતુ માતા કૈકેયી રાજા દશરથ પાસે આપેલા વચન મુજબ બે વચન માંગે છે, જેના પછી રામ, સીતા અને લક્ષ્મણે વનવાસ જવું પડે છે. વનમાં ત્રણેય નિવાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ત્યારે જ જનસ્થાનની રાજકુમારી અને રાવણની બહેન શૂર્પણખા તેમની પાસે આવી જાય છે.

તે રામ સાથે લગ્ન કરવાનો આગ્રહ રાખે છે, પરંતુ મર્યાદા પુરુષોત્તમ સીતાને આપેલા વચનને કારણે શૂર્પણખાને ના પાડી દે છે. આ પછી લક્ષ્મણ તેનું નાક કાપી નાખે છે અને તે રડતી રડતી પોતાના ભાઈઓ ખર-દૂષણ અને રાવણ પાસે જાય છે. આ પછી રામ, સીતા અને લક્ષ્મણનો સામનો ખર-દૂષણ અને તેની 14,000 રાક્ષસોની સેના સાથે થાય છે. ફિલ્મની કહાની સીતાના હરણ અને રાવણ-જટાયુના ભીષણ યુદ્ધ સુધી બતાવવામાં આવી છે.

ભરોસા પર ખરા ઉતર્યા નિતેશ તિવારી

અત્યાર સુધી આપણે રામાયણ સાથે જોડાયેલા જેટલા પણ ક્લિપ્સ કે પ્રમોશન વીડિયો જોયા છે, અથવા એમ કહીએ કે ફિલ્મની કાસ્ટ અત્યાર સુધી જ્યાં પણ પ્રમોટ કરવા પહોંચી છે, ત્યાં ડિરેક્ટર નિતેશ તિવારીનો ઉલ્લેખ ખૂબ જ ઓછો થયો છે. એવું લાગતું હતું કે તેઓ બેકસીટ પર બેઠા છે અને રણબીર કપૂર, સાઈ પલ્લવી, યશ અને નમિત મલ્હોત્રાના હાથમાં તેનો પ્રચાર સોંપી દીધો છે. આ કારણથી તેમની વધારે ચર્ચા થઈ નહીં, પરંતુ નિતેશ તિવારીએ યોગ્ય સમયે પોતાની આવડત બતાવી અને આપણા ભરોસા પર ખરા ઉતર્યા.

જે પણ લોકોએ નિતેશ તિવારીની જૂની ફિલ્મો જોઈ હશે, તેમને ખબર હશે કે તેમની ફિલ્મોમાં ઇમોશન્સ કેટલા મજબૂત અને અસરકારક હોય છે. 'રામાયણ' પણ વિઝ્યુઅલ્સ કરતાં લાગણીઓની કહાની છે. આ ફિલ્મમાં તમને ભગવાન રામના તે તમામ ભાવ અસરકારક લાગશે, જે તેમણે પોતાના જીવનમાં અનુભવ્યા. પોતાના રાજ્યને છોડીને વર્ષો સુધી વનમાં રહેવાનો આદેશ, પિતાની અંતિમ ક્ષણોમાં તેમની સાથે ન હોવું, પત્ની સીતાનું હરણ થઈ જવું- આ બધી બાબતો ડિરેક્ટર નિતેશ તિવારી તમને અનુભવાવે છે. એટલું જ નહીં, જટાયુના મૃત્યુનું પણ તમને ખૂબ જ દુઃખ પહોંચે છે. ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફી પણ શાનદાર છે. ઘણી તકો પર એવું લાગતું નથી કે આ કોઈ ભારતીય ફિલ્મ છે. નમિત મલ્હોત્રા અને નિતેશ તિવારીએ તેને દુનિયા સમક્ષ રજૂ કરવાનો નિર્ણય કર્યો અને ફિલ્મ જોયા પછી એવું લાગે પણ છે. 

શું છે ઉત્તમ અને ક્યાં રહી કમી?

ફિલ્મની સૌથી સારી અને થોડી નબળી બાબત તેના વિઝ્યુઅલ્સ જ છે. આખી ફિલ્મ ગ્રીન સ્ક્રીન, સ્ટુડિયો અને સ્ટેજ પર શૂટ કરવામાં આવી છે, જે ક્યારેક થોડી ફોટોજેનિક લાગવા લાગે છે. નબળા વિઝ્યુઅલ્સમાં જેટલા પણ દાનવો બતાવવામાં આવ્યા છે, તે થોડા અધૂરા (અનફિનિશ્ડ) લાગે છે. એવું લાગે છે કે તેના પર થોડું વધુ કામ બાકી હતું. પરંતુ, આ સિવાય જેટલા પણ વિઝ્યુઅલ્સ બતાવવામાં આવ્યા, પછી ભલે તે લંકા હોય, મિથિલા, અયોધ્યા, વન, દેવલોક કે પાતાળ લોક - બધાના વિઝ્યુઅલ્સ શાનદાર હતા.

એવું કહી શકાય કે આ રામાયણનું સૌથી ભવ્ય વર્ઝન છે. જો તમને તે દાનવોના વીએફએક્સ (VFX)થી કોઈ તકલીફ ન હોય, તો આખી ફિલ્મ તમારા માટે ખૂબ જ સરસ રહેવાની છે, કારણ કે તે બાબત ક્યાંય પણ ફિલ્મના અનુભવને બગાડતી નથી. કદાચ આ જ સૌથી સારી વાત પણ છે. આજની ભારતીય ફિલ્મોની સરખામણીમાં જોવામાં આવે, તો નમિત મલ્હોત્રાની 'રામાયણ'ના વિઝ્યુઅલ્સ ખૂબ જ મજબૂત અને શાનદાર છે. આ સિવાય ફિલ્મનું બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર (સંગીત) ખૂબ જ જબરદસ્ત છે. પ્રોડ્યુસરે પોતાની ફિલ્મ માટે હોલીવુડના દિગ્ગજ હાંસ ઝિમર અને ભારતીય લેજન્ડ એ.આર. રહેમાનને મ્યુઝિક કંપોઝ કરવા માટે પસંદ કર્યા, અને તેમનો આ નિર્ણય સાબિત થયો.

હાંસ ઝિમર અને રહેમાન દ્વારા આપવામાં આવેલું બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર ખૂબ જ દમદાર છે અને સીનને ખૂબ જ ઉપર લઈ જાય છે. ખાસ કરીને ભગવાન રામના વનવાસ જવાવાળો સીન, તેમાં બંનેએ સાબિત કરી દીધું કે કેમ તેમને ઓસ્કરથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. ઘણી તકો પર તેમનું સંગીત સીનમાં ગંભીરતા અને વજન લાવે છે, જે ફિલ્મના અનુભવને વધુ સારો બનાવે છે. ફિલ્મમાં ઘણા એવા મોમેન્ટ્સ છે, જે તમને થિયેટરની બહાર નીકળીને પણ યાદ રહેવાના છે. આ જ બાબત નિતેશ તિવારીની 'રામાયણ'ને ખાસ બનાવે છે.