સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ નાણામંત્રી કોણ હતા, જેમણે બે મહિના પછી જ રજૂ કર્યું હતું પ્રથમ કેન્દ્રીય બજેટ 

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આજે સંસદમાં સામાન્ય બજેટ 2024 રજૂ કરી રહ્યાં છે. ચૂંટણી પહેલા વચગાળાનું બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પછીનું આખું બજેટ છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે સ્વતંત્ર ભારતનું પ્રથમ બજેટ કોણે રજૂ કર્યું હતું? આ બજેટ દેશની આઝાદીના બે મહિના પછી જ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

સ્વતંત્ર ભારતનું પ્રથમ કેન્દ્રીય બજેટ 26 નવેમ્બર 1947ના રોજ ભારતના પ્રથમ નાણામંત્રી આર.કે. સન્મુખમ ચેટ્ટી દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ચેટ્ટીનો જન્મ 1892માં થયો હતો. તેઓ વકીલ, રાજકારણી અને અર્થશાસ્ત્રી હતા.

ભારતના નાણામંત્રીનો હવાલો સંભાળતા પહેલા ચેટ્ટી 1933 થી 1935 સુધી ભારતની કેન્દ્રીય વિધાનસભાના અધ્યક્ષ હતા. સન્મુખમ ચેટ્ટી 1935-1941 દરમિયાન ભારતના કોચી રાજ્યના દિવાન પણ હતા. તેમણે 1947થી 1949 સુધી ભારતના નાણા પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી.

આ પ્રથમ બજેટના મુખ્ય મુદ્દાઓ છે

નવેમ્બર 1947માં રજૂ કરાયેલ ભારતનું પ્રથમ બજેટ કોઈપણ કર પ્રસ્તાવ વિનાનું હતું. બજેટની કુલ આવક 171.15 કરોડ અંદાજવામાં આવી હતી. જ્યારે તે સમયે રાજકોષીય ખાધ 26.24 કરોડ રૂપિયાની આસપાસ હતી. વર્ષ માટે કુલ ખર્ચ રૂ. 197.29 કરોડ અંદાજવામાં આવ્યો હતો.

કુલ ખર્ચમાંથી 92.74 કરોડનો અંદાજ સુરક્ષા મુદ્દાઓને કારણે હતો. સન્મુખમ ચેટ્ટીએ રજૂ કરેલા બજેટ સ્ટેટમેન્ટમાં 15 ઓગસ્ટ, 1947થી 31 માર્ચ, 1948 સુધીના માત્ર સાડાસાત મહિનાના સમયગાળાને આવરી લેવામાં આવ્યો હતો.

આરકે સન્મુખમ ચેટ્ટીએ બજેટ ભાષણની શરૂઆત આ શબ્દોથી કરી હતી – હું મુક્ત અને સ્વતંત્ર ભારતનું પ્રથમ બજેટ રજૂ કરવા માટે ઉભો છું. આ પ્રસંગ ઐતિહાસિક ગણાશે અને મારા માટે ગર્વની વાત છે કે નાણામંત્રી તરીકે મને આ બજેટ રજૂ કરવાની જવાબદારી મળી છે. જોકે બાદમાં તેમણે રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.

3 મે 1953ના રોજ સન્મુખમ ચેટ્ટીને હાર્ટ એટેક આવ્યો જેના કારણે તેમની હાલત અસ્થિર બની ગઈ અને ત્યારબાદ 5 મે 1953ના રોજ બીજા હાર્ટ એટેકને કારણે તેમનું અવસાન થયું.