UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR ફી લાગુ કરવામાં વિલંબ, 2027ની ચૂંટણી સુધી ટળી શકે છે પ્રક્રિયા

UPIથી પેમેન્ટ કરનારા ગ્રાહકો અને દુકાનદારો માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) એટલે કે ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરવાની ફી લગાવવાના પ્રસ્તાવ પર એક નવી અપડેટ આવી છે. રિપોર્ટ મુજબ, સરકાર આ નિયમ લાગુ કરવામાં ઉતાવળ કરવા માંગતી નથી અને તેને 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પછી સુધી ટાળવામાં આવી શકે છે. તેનું એક મોટું કારણ વેપારીઓ અને તેના સંગઠનોનો વિરોધ છે. આવતા વર્ષે ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, ઉત્તરાખંડ, ગોવા અને મણિપુરમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. UPI પર લાગતો ચાર્જ ક્યારથી લાગુ થશે, તે અંગે હજુ સુધી સંપૂર્ણ માહિતી નથી.
શું છે UPI પર MDR લગાવવાનો પ્રસ્તાવ?
રિપોર્ટ મુજબ, હાલમાં દેશમાં UPI દ્વારા પૈસા મોકલવાની અને મેળવવાની સુવિધા સામાન્ય રીતે ફ્રી છે. પરંતુ સપ્ટેમ્બરમાં એક પ્રસ્તાવ સામે આવ્યો હતો, જે અંતર્ગત કેટલાક મોટા UPI પેમેન્ટ પર MDR લગાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી હતી. MDRનો અર્થ થાય છે મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ. આ પ્રસ્તાવ મુજબ, 2,000 રૂપિયાથી વધુના પસંદગીના મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર 0.4 ટકા MDR લગાવવામાં આવશે. જોકે, 75,000 રૂપિયા અથવા તેનાથી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન પર આ ફી મહત્તમ 300 રૂપિયા સુધી મર્યાદિત રહેશે. એટલે કે જો કોઈ ગ્રાહક કોઈ દુકાન પર 5,000 રૂપિયાનું UPI પેમેન્ટ કરે છે, તો વેપારીને આ ટ્રાન્ઝેક્શન પર પ્રસ્તાવિત દર મુજબ ફી ચૂકવવી પડી શકે છે.
આ નિયમમાં સામાન્ય લોકો માટે થોડી રાહત પણ રાખવામાં આવી છે. એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિને પૈસા મોકલવા પર કોઈ ચાર્જ લાગશે નહીં. તેવી જ રીતે 2,000 રૂપિયા સુધીના મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પણ મફત રહેશે. નાના દુકાનદારોને પણ છૂટ આપવાનો પ્રસ્તાવ છે. UPI QR કોડ દ્વારા દર મહિને 1 લાખ રૂપિયા સુધીનું પેમેન્ટ મેળવતા નાના વેપારીઓ પર MDR લાગશે નહીં.
શા માટે લાગુ થઈ શકતો નથી નવો નિયમ?
MDR લાગુ કરવાની તૈયારી અગાઉથી ચાલી રહી હતી. શરૂઆતમાં તેને 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ કરવાની યોજના હતી, પરંતુ દિવાળી અને તેની સાથે જોડાયેલા કારોબારી કામકાજને ધ્યાનમાં રાખીને તેને ટાળી દેવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે UPI અને સર્વિસીસ સ્ટીયરિંગ કમિટીએ નિર્ણય લીધો હતો કે નવી તારીખ પછીથી જણાવવામાં આવશે.
હવે સરકાર, રિઝર્વ બેંક (RBI) અને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) વચ્ચે તેને લાગુ કરવાની તારીખ પર સહમતિ સધાઈ શકી નથી. વેપારી સંગઠનોએ અગાઉથી જ આ પ્રસ્તાવ પર નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. સપ્ટેમ્બરમાં ઘણા વેપારી સંગઠનોએ 2 ઓક્ટોબરના રોજ 'નો UPI ડે' મનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. જોકે, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સાથે વાતચીત બાદ આ વિરોધ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો. હવે આશંકા છે કે જો વહેલી તકે સહમતિ નહીં બને તો ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી સુધી પણ આ નિર્ણય ટળી શકે છે.
નાના દુકાનદારો માટે NPCIની નવી યોજના
MDR લાગુ કરવાની તૈયારી વચ્ચે NPCI એ નાના વેપારીઓને ડિજિટલ પેમેન્ટ સાથે જોડવા માટે 'UPI વ્યાપાર સક્ષમ યોજના' પણ શરૂ કરી છે. 11 નવેમ્બરના રોજ જાહેર કરાયેલા સર્ક્યુલર મુજબ, આ યોજના હેઠળ MDRથી મળતી રકમનો ઉપયોગ નાના દુકાનદારોને ડિજિટલ પેમેન્ટની સુવિધાઓ આપવામાં કરવામાં આવશે.
તેના હેઠળ દુકાનદારોને UPI QR કોડ અને સાઉન્ડબોક્સ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ મળશે. સાઉન્ડબોક્સ એવું ડિવાઇસ છે, જે પેમેન્ટ આવવા પર અવાજ દ્વારા દુકાનદારને તેની માહિતી આપે છે. આ યોજના MDR લાગુ થવાની તારીખથી 3 વર્ષ સુધી ચાલશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય નાના વેપારીઓ માટે ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારવાનું સરળ બનાવવાનો છે.
શું સામાન્ય ગ્રાહકોને પણ આપવો પડશે ચાર્જ?
હાલ પૂરતું સામાન્ય UPI યુઝર્સને આ પ્રસ્તાવથી ગભરાવાની જરૂર નથી. યોજના મુજબ, ગ્રાહકોના પર્સનલ ટ્રાન્સફર અને 2,000 રૂપિયા સુધીના મર્ચન્ટ પેમેન્ટ ફ્રી રહેશે. પ્રસ્તાવિત MDRની ચુકવણી વેપારીએ કરવી પડશે, ગ્રાહકે નહીં. જોકે, વેપારીઓને જો ડિજિટલ પેમેન્ટ પર વધારાનો ખર્ચ ઉઠાવવો પડે તો તેની અસર તેના કારોબાર પર પડી શકે છે. કેટલાક દુકાનદારો તેની ભરપાઈ સામાનની કિંમતોમાં વધારો કરીને કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. સરકારનું વલણ છે કે MDRનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવો જોઈએ નહીં. હવે સૌની નજર એ વાત પર છે કે સરકાર, RBI અને NPCI ક્યારે સાથે મળીને આ નિયમ લાગુ કરવાની તારીખ નક્કી કરે છે.










