11 મહિનામાં ચાંદીના ભાવમાં 44% નો મોટો ઘટાડો, ₹1.60 લાખ પર પહોંચ્યો ભાવ,જાણો કડાકાના કારણો

11 મહિનામાં ચાંદીના ભાવમાં 44% નો મોટો ઘટાડો, ₹1.60 લાખ પર પહોંચ્યો ભાવ,જાણો કડાકાના કારણો
તસવીર: gstv
આ સમાચાર સાંભળો

વર્ષ 2026ની શરૂઆતમાં જ્યારે ચાંદીએ ₹4 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામની ઐતિહાસિક સપાટી વટાવી હતી, ત્યારે કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી કે માત્ર 11 મહિનામાં જ તેની કિંમત અડધાથી પણ ઓછી થઈ જશે. જાન્યુઆરી 2026માં રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચેલી ચાંદી નવેમ્બર આવતા-આવતા ₹1.60 લાખની આસપાસ આવી ગઈ છે. સોના અને ચાંદીના ભાવમાં આવેલા આ અણધાર્યા ઘટાડાએ રોકાણકારોથી લઈને ઘરેણાં ખરીદનારા ગ્રાહકો સુધી સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આખા વર્ષ દરમિયાન ચાંદી સતત નીચે નથી આવી, પરંતુ વચ્ચે ઘણી વખત તેમાં ઉછાળો પણ જોવા મળ્યો છે. આખરે 11 મહિનામાં ચાંદીના બજારમાં કેવા ફેરફારો થયા? સોના પર કેટલું દબાણ છે? અને આ ઘટાડાથી સામાન્ય ગ્રાહકો તથા ઉદ્યોગોને શું ફાયદો થશે? ચાલો, આંકડા અને વૈશ્વિક હકીકતો દ્વારા આ સ્થિતિને સમજીએ.

જાન્યુઆરીનો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ અને નવેમ્બરનો 60% કડાકો

વર્ષ 2026ની શરૂઆત ચાંદી માટે અત્યંત સકારાત્મક રહી હતી. 29 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર ચાંદીનો ભાવ ₹4,07,456 પ્રતિ કિલોગ્રામની રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચી ગયો હતો. આ વર્ષનું આ સૌથી ઉચ્ચતમ સ્તર હતું. ત્યારબાદ બજારમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ શરૂ થયા અને નવેમ્બર સુધીમાં ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો.

જાહેરાત

18 નવેમ્બરના રોજ શરૂઆતના વેપારમાં MCX પર ચાંદી ઘટીને ₹1,64,309 પ્રતિ કિલોગ્રામ થઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ 19 નવેમ્બરના રોજ ભાવ વધુ ગગડીને ₹1,60,000 પ્રતિ કિલોગ્રામની સપાટીએ પહોંચી ગયો. ઈન્ટ્રા-ડે દરમિયાન તે ₹1,59,321 સુધી પણ ગયો હતો. જોકે, બાદમાં થોડો ટેકનિકલ સુધારો જોવા મળ્યો હતો. જાન્યુઆરીના રેકોર્ડ ભાવ અને નવેમ્બરના આ સ્તર વચ્ચે લગભગ 60%નો મોટો તફાવત છે. અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે જાન્યુઆરી અને નવેમ્બરના આ બંને ભાવ અલગ-અલગ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ (વાયદા કરાર) માટેના છે. તેથી આ 60%ના તફાવતને કોઈ એક જ કોન્ટ્રેક્ટમાં થયેલો સીધો ઘટાડો ગણવો જોઈએ નહીં.

11 મહિનાની સફર: ચાંદીના ભાવમાં મહિનાવાર ઉતાર-ચઢાવ

વર્ષ 2026માં ચાંદીનો ભાવ એકધારો નથી ઘટ્યો; તેમાં તેજી અને મંદીના અનેક તબક્કા જોવા મળ્યા છે.

જાન્યુઆરીથી એપ્રિલ (સતત નબળાઈ): વર્ષની શરૂઆતના પ્રથમ 4 મહિનામાં ચાંદીમાં સતત ઘટાડો રહ્યો. જાન્યુઆરીમાં માસિક સરેરાશ ભાવ ₹2.86 લાખ પ્રતિ કિલોની આસપાસ હતો, જે ફેબ્રુઆરીમાં ઘટીને ₹2.56 લાખ, માર્ચમાં ₹2.50 લાખ અને એપ્રિલમાં ₹2.42 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામ થઈ ગયો.

મે મહિનામાં સુધારો, જૂન-જુલાઈમાં ફરી ઘટાડો: ચાર મહિનાના ઘટાડા બાદ મે મહિનામાં બજારમાં સુધારો આવ્યો અને સરેરાશ ભાવ વધીને ₹2.63 લાખ પ્રતિ કિલો થયો. જોકે, આ તેજી લાંબો સમય ટકી શકી નહીં. જૂનમાં ભાવ ફરી ઘટીને ₹2.38 લાખ અને જુલાઈમાં ₹2.22 લાખ પ્રતિ કિલો થઈ ગયો.

ઓગસ્ટમાં ઉછાળો, અંતિમ મહિનાઓમાં ભારે દબાણ: ઓગસ્ટ મહિનામાં ચાંદીએ ફરી એકવાર રિકવરી બતાવી અને સરેરાશ ભાવ ₹2.34 લાખ પ્રતિ કિલો પર પહોંચ્યો. સપ્ટેમ્બરમાં તે ₹2.31 લાખની આસપાસ સ્થિર રહ્યો. પરંતુ ઑક્ટોબરમાં ભાવ ઝડપથી ઘટીને ₹2.08 લાખ અને નવેમ્બરમાં ₹1.60 લાખ પ્રતિ કિલો થઈ ગયો, જે વર્ષના અંતિમ મહિનાઓમાં ચાંદી પર વધતા દબાણને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે.

મહિનો (2026) ચાંદીનો માસિક સરેરાશ ભાવ (પ્રતિ કિલો) બજારનું વલણ
જાન્યુઆરી ₹2.86 લાખ રેકોર્ડ ઊંચાઈ બાદ ઘટાડાની શરૂઆત
ફેબ્રુઆરી ₹2.56 લાખ સતત ઘટાડો
માર્ચ ₹2.50 લાખ ઘટાડો યથાવત્
એપ્રિલ ₹2.42 લાખ પ્રથમ 4 મહિનાનું સૌથી નીચલું સ્તર
મે ₹2.63 લાખ ટૂંકા ગાળાનો સુધારો
જૂન ₹2.38 લાખ ફરી ઘટાડો
જુલાઈ ₹2.22 લાખ ઘટાડો ચાલુ
ઓગસ્ટ ₹2.34 લાખ ફરી ઉછાળો
સપ્ટેમ્બર ₹2.31 લાખ સામાન્ય ઘટાડો
ઓક્ટોબર ₹2.08 લાખ દબાણ વધ્યું
નવેમ્બર ₹1.60 લાખ ભારે વેચવાલી અને કડાકો

સોનું પણ ઘટાડાથી બચી શક્યું નહીં

ચાંદીની સાથે સોનાના ભાવમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સ્થાનિક અને વૈશ્વિક બજારોની હિલચાલ બંને કિંમતી ધાતુઓને અસર કરી રહી છે. 18 નવેમ્બરના રોજ શરૂઆતના ટ્રેડિંગમાં MCX પર સોનાનો (વાયદા) ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,31,502ની આસપાસ હતો, જે 19 નવેમ્બરના રોજ ઘટીને ₹1,29,331ની આસપાસ ટ્રેડ થતો જોવા મળ્યો. આમ, માત્ર 1 જ દિવસમાં સોનામાં લગભગ ₹2,171નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ સ્પોટ ગોલ્ડ 14 મહિનાના નીચલા સ્તરની નજીક (લગભગ $3,727થી $3,739 પ્રતિ ઔંસ) અને સ્પોટ સિલ્વર $45 પ્રતિ ઔંસની નીચે (લગભગ $44.76) સરકી ગયું છે.

દિલ્હીના છૂટક બજારમાં 19 નવેમ્બરના રોજ સોનાના ભાવ આ મુજબ હતા.

24 કેરેટ સોનું: ₹13,084 પ્રતિ ગ્રામ
22 કેરેટ સોનું: ₹11,995 પ્રતિ ગ્રામ
18 કેરેટ સોનું: ₹9,817 પ્રતિ ગ્રામ
નોંધનીય છે કે, MCX વાયદા બજારના ભાવ અને છૂટક બજારના ભાવ અલગ-અલગ હોય છે. જ્યારે તમે દુકાનમાંથી ઘરેણાં ખરીદો છો, ત્યારે તેમાં મેકિંગ ચાર્જ અને ટેક્સ પણ ઉમેરવામાં આવે છે.

સોના અને ચાંદીના ભાવમાં આટલો મોટો ઘટાડો કેમ?

કિંમતી ધાતુઓના ભાવ માત્ર સ્થાનિક માંગ અને પુરવઠાથી નક્કી થતા નથી, પરંતુ વૈશ્વિક આર્થિક ઘટનાઓની સીધી અસર ભારતીય બજાર પર પડે છે. હાલના ઘટાડા પાછળ મુખ્યત્વે નીચેના કારણો જવાબદાર છે:

મજબૂત યુએસ ડોલર અને વ્યાજ દરોની ચિંતા: હાલના ઘટાડા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ યુએસ ડોલરની મજબૂતી છે. યુએસ ડોલર ઈન્ડેક્સ 104ના સ્તરની નજીક પહોંચી ગયો છે, જે એપ્રિલ 2025 પછીનું સૌથી ઊંચું સ્તર છે. અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વ (FOMC)ની મીટિંગમાં મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે વ્યાજ દરોમાં વધારો કરવાના સંકેત મળ્યા છે. બજારમાં ડિસેમ્બર મહિનામાં 25 બેસિસ પોઈન્ટના વ્યાજ દર વધારાની લગભગ 96.7% શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે અને વ્યાજ દરો વધવાની શક્યતા હોય છે, ત્યારે સોના-ચાંદી જેવી વ્યાજ ન આપતી અસ્કયામતોમાં રોકાણકારોનો રસ ઘટે છે.

બોન્ડ યીલ્ડ, ફુગાવો અને નફા-બુકિંગ: અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને ફુગાવાની ચિંતાએ કિંમતી ધાતુઓ પર દબાણ વધાર્યું છે. આ ઉપરાંત, વર્ષની શરૂઆતમાં આવેલી જબરદસ્ત તેજી બાદ રોકાણકારોએ મોટા પાયે નફા-બુકિંગ (Profit-booking) કર્યું છે.

ઔદ્યોગિક માંગમાં ઘટાડો: સોનાથી વિપરીત ચાંદીની માંગ ઉદ્યોગો પર વધુ નિર્ભર છે. એક અંદાજ મુજબ, 2026માં ચાંદીની કુલ વૈશ્વિક માંગમાં 5% અને ઔદ્યોગિક માંગમાં લગભગ 3%નો ઘટાડો થવાની ધારણા છે. ખાસ કરીને ચીનના સોલાર પેનલ અને ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) ઉદ્યોગમાં આવેલી ધીમી ગતિ તથા સોલાર સેલમાં ચાંદીનો ઉપયોગ ઘટાડવાના પ્રયાસોને કારણે કિંમતો પર નકારાત્મક અસર પડી છે.

માર્જિન કોલ અને નાનું બજાર કદ: આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સચેન્જ (જેમ કે CME) દ્વારા ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ માટે માર્જિનની જરૂરિયાતો વધારવામાં આવતા ટ્રેડર્સ પર દબાણ વધ્યું અને ફરજિયાત વેચવાલી (Forced selling) જોવા મળી. વળી, સોનાની સરખામણીમાં ચાંદીનું બજાર કદ નાનું હોવાથી તેમાં ભાવની વધઘટ વધુ તીવ્ર રહે છે.
સસ્તી ચાંદીથી ઘરેણાં ખરીદનારા અને ઉદ્યોગને કેટલી રાહત?

ચાંદીનો ઉપયોગ માત્ર ઘરેણાં બનાવવામાં જ નથી થતો; તે સોલાર પેનલ, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને અન્ય અનેક ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આથી, ચાંદીના ભાવમાં થયેલો ઘટાડો આ ઉદ્યોગો માટે કાચા માલનો ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. લગ્નસરા અને તહેવારોમાં ઘરેણાં ખરીદનારા ગ્રાહકો માટે પણ આ રાહતના સમાચાર છે. જોકે, એ વાતનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે કે ઘરેણાંના અંતિમ બિલમાં મેકિંગ ચાર્જ, જીએસટી (ટેક્સ) અને અન્ય ખર્ચાઓ ઉમેરાય છે. તેથી વાયદા બજારમાં થયેલા ભાવ ઘટાડાનો 100% લાભ સીધેસીધો ગ્રાહકો સુધી પહોંચે તે જરૂરી નથી.

નિષ્ણાતોના મતે રોકાણકારોએ શું કરવું જોઈએ?

બજારના નિષ્ણાતોના મતે, ચાંદી હાલમાં ટેકનિકલ રીતે 'ઓવરસોલ્ડ' (વધુ પડતી વેચવાલી) ઝોનમાં છે. MCX પર ચાંદી માટે ₹1,55,000ની આસપાસ મહત્ત્વનો સપોર્ટ અને ₹1,90,000ની આસપાસ રેઝિસ્ટન્સ (અવરોધ) જોવા મળી રહ્યો છે. ટૂંકા ગાળામાં બજારમાં અસ્થિરતા યથાવત્ રહી શકે છે. આથી, નવું રોકાણ કરતા પહેલા રોકાણકારોએ ઉતાવળ કરવાને બદલે અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ, ડોલરની ચાલ અને ઔદ્યોગિક માંગમાં થતા સુધારા પર નજર રાખવી હિતાવહ છે.

આ સમાચાર શેર કરો

જાહેરાત