1 જાન્યુઆરીથી WhatsApp-ટેલિગ્રામના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર! ફોનમાં SIM નહીં હોય તો બંધ થઈ શકે છે સર્વિસ?
વોટ્સએપ (WhatsApp) અને ટેલિગ્રામ (Telegram) વાપરતા લોકો માટે સિમ કાર્ડ (SIM Card) સંબંધિત નવા નિયમો મહત્ત્વના બની શકે છે. કેન્દ્ર સરકારના ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (Department of Telecommunications - DoT)એ મેસેજિંગ અને ઇન્ટરનેટ આધારિત સંચાર સેવાઓને મોબાઇલ નંબર સાથે જોડાયેલા ખાતાની ચકાસણી (SIM Binding) મજબૂત કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિયમોનો હેતુ મોબાઇલ નંબરનો ઉપયોગ કરીને થતી છેતરપિંડી અને ડિજિટલ દુરુપયોગને રોકવાનો છે.
આ નિર્દેશ હેઠળ સંબંધિત એપ્સે કેવાયસી (KYC) દ્વારા ચકાસાયેલા સિમ કાર્ડ અને યુઝરના એકાઉન્ટ વચ્ચેનું જોડાણ જાળવવાનું છે. અહેવાલ મુજબ, નિયમોનું પાલન કરવાની અંતિમ તારીખ 31 ડિસેમ્બર, 2026 છે. જોકે, 1 જાન્યુઆરીથી કયા ફોનમાં વોટ્સએપ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે તેની કોઈ ચોક્કસ યાદી ઉપલબ્ધ માહિતીમાં આપવામાં આવી નથી.
કયા ફોન પર SIM Bindingની અસર થઈ શકે છે?
નવા નિયમોની અસર એવા સ્માર્ટફોન પર પડી શકે છે, જેમાં વોટ્સએપ અથવા ટેલિગ્રામનો ઉપયોગ કરવા માટે નોંધાયેલું સિમ કાર્ડ ફોનમાં રાખવામાં આવતું નથી. તેમાં આઇફોન (iPhone) અને એન્ડ્રોઇડ (Android) બંને પ્રકારના ફોન સામેલ થઈ શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક અસર એપ્સ દ્વારા નિયમોનો અમલ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
જે લોકો સિમ કાર્ડ કાઢીને માત્ર વાઇ-ફાઇ (Wi-Fi) દ્વારા મેસેજિંગ એપ્સનો ઉપયોગ કરે છે, તેમને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ખાસ કરીને એવા લોકો કે જેઓ એક જ એકાઉન્ટનો ઉપયોગ અનેક ડિવાઇસ પર કરે છે, વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન એપ્સ ચલાવે છે અથવા મુખ્યત્વે વાઇ-ફાઇ પર આધારિત રહે છે, તેમણે પોતાના સેટઅપ અંગે ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
અહેવાલ મુજબ, એપલ (Apple)એ આઇફોનમાં સિમ બાઇન્ડિંગને સપોર્ટ કરવા માટે આઇઓએસ (iOS)માં ફેરફારો કર્યા છે. સપ્ટેમ્બરમાં જાહેર કરાયેલા સોફ્ટવેર અપડેટથી આઇફોનમાં સિમ કાર્ડ ન હોવાની સ્થિતિ ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, કયા ડિવાઇસ પર કયા પ્રકારનાં નિયંત્રણો લાગુ થશે તે અંગે અંતિમ વિગતો સ્પષ્ટ નથી.
સરકારના SIM Binding નિયમોમાં શું બદલાયું?
ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગે 28 નવેમ્બર, 2025ના રોજ આ અંગે નિર્દેશ આપ્યો હતો. શરૂઆતના નિયમોમાં વોટ્સએપ વેબ (WhatsApp Web) જેવા વેબ સેશનને દર છ કલાકે આપમેળે લોગઆઉટ કરવાની જોગવાઈ પણ સામેલ હતી.
જોકે, બાદમાં વિભાગે દરેક યુઝર માટે દર છ કલાકે લોગઆઉટ કરવાની આ જોગવાઈ પાછી ખેંચી લીધી હતી. તેના બદલે જોખમ આધારિત લોગઆઉટ (Risk-based Logout)ની વ્યવસ્થા અપનાવવામાં આવી છે. એટલે કે, શંકાસ્પદ છેતરપિંડીના કિસ્સામાં તાત્કાલિક સેવા બંધ કરવા સહિતનાં પગલાં લઈ શકાય છે.
આથી, સુધારેલા નિયમો હેઠળ વોટ્સએપ વેબ દર છ કલાકે આપમેળે બંધ થઈ જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. વેબ સેશનના લોગઆઉટના નિયમ અને સિમ બાઇન્ડિંગની જરૂરિયાત બંને અલગ બાબતો છે.
શું તમામ મેસેજિંગ એપ્સ પર લાગુ થશે નિયમ?
અહેવાલ મુજબ, વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ આ નિયમોના દાયરામાં આવતી સેવાઓમાં સામેલ છે. બીજી તરફ, સ્નેપચેટ (Snapchat)ને આ સિમ બાઇન્ડિંગ નિયમોનું પાલન કરવાની જરૂર નથી હોવાનું જણાવાયું છે. સિગ્નલ (Signal)એ સરકારની નોટિસ અંગે જવાબ આપ્યો નથી એવો પણ અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે.
જોકે, તમામ એપ્સ પર નિયમોનો ચોક્કસ અમલ કેવી રીતે થશે તે અંગેની વિગતો સ્પષ્ટ થવી બાકી છે. તેથી, દરેક મેસેજિંગ એપ બંધ થઈ જશે અથવા તમામ આઇફોન-એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સને એકસરખી અસર થશે એવો નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નથી.
યુઝર્સે અત્યારે શું ધ્યાન રાખવું?
જો તમે વોટ્સએપ અથવા ટેલિગ્રામનો ઉપયોગ કરો છો, તો તમારા એકાઉન્ટ સાથે નોંધાયેલું સિમ કાર્ડ સક્રિય રાખવું અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેને સંબંધિત ફોનમાં ઉપલબ્ધ રાખવું ઉપયોગી રહેશે. જો તમે સિમ કાર્ડ કાઢીને માત્ર વાઇ-ફાઇ પર એપ ચલાવો છો, તો ભવિષ્યમાં એપ દ્વારા લાગુ કરવામાં આવતી ચકાસણીની શરતો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે ઉપલબ્ધ અહેવાલમાં 1 જાન્યુઆરીથી ચોક્કસ ફોન મોડલમાં વોટ્સએપ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે એવો સ્પષ્ટ દાવો સમર્થિત થતો નથી. અહેવાલમાં 31 ડિસેમ્બર, 2026ને પાલનની અંતિમ તારીખ તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે, જ્યારે 1 જાન્યુઆરીને નિયમોના અમલની શરૂઆત સાથે જોડવામાં આવી છે. તેથી, યુઝર્સે ચોક્કસ ફોનની યાદી અથવા એપ બંધ થવાની અફવા પર વિશ્વાસ કરતાં પહેલાં સત્તાવાર સૂચનાઓ અને સંબંધિત એપની જાહેરાતો તપાસવી જોઈએ.
