વિદેશી રોકાણકારો માટે LTCG ટેક્સ નાબૂદ કરવાની SEBIની ભલામણ, શેરબજારમાં વિદેશી રોકાણ વધારવાનો પ્રયાસ
ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધારવા માટે સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા (SEBI)એ કેન્દ્ર સરકારને મહત્ત્વપૂર્ણ ભલામણ કરી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, SEBIએ વિદેશી રોકાણકારો પર લાગતો લાંબા ગાળાના મૂડીલાભ વેરો (Long-Term Capital Gains Tax - LTCG) નાબૂદ કરવાની ભલામણ કરી છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mutual Fund) રોકાણકારોને પણ કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ટેક્સ રાહત આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ અંગે હજુ સરકારનો અંતિમ નિર્ણય આવ્યો નથી.
વિદેશી રોકાણકારો માટે શું છે પ્રસ્તાવ?
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, SEBIએ સરકાર સમક્ષ રજૂ કરેલી બજેટ પૂર્વેની ભલામણોમાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (Foreign Portfolio Investors - FPIs) માટે શેરબજારમાંથી મળતા લાંબા ગાળાના મૂડીલાભ પરનો ટેક્સ દૂર કરવાની વાત કરી છે. હાલના નિયમો અનુસાર, એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી રાખવામાં આવેલી નિર્ધારિત ઇક્વિટી સિક્યોરિટીઝના નફા પર લાગુ નિયમો અને મુક્તિ મર્યાદાને આધીન 12.5 ટકા LTCG ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે. જ્યારે ટૂંકા ગાળાના મૂડીલાભ (Short-Term Capital Gains - STCG) પર સામાન્ય રીતે 20 ટકા ટેક્સ લાગુ પડે છે. આ ઉપરાંત સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) અને અન્ય લાગુ કરવેરા પણ રોકાણકારોના ખર્ચમાં વધારો કરે છે. SEBIનું માનવું છે કે ટેક્સનો બોજ ઘટાડવાથી ભારતીય શેરબજાર વિદેશી રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક બની શકે છે. છેલ્લા બે વર્ષ દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારો સાથે થયેલી બેઠકોમાં પણ ભારતની ટેક્સ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાની માગ સામે આવી હતી.
વિદેશી રોકાણકારો સતત વેચવાલી કેમ કરી રહ્યા છે?
ભારતીય શેરબજાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીનો સામનો કરી રહ્યું છે. રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરોમાંથી આશરે 31 અબજ ડૉલરનું રોકાણ પાછું ખેંચ્યું છે. આ સ્થિતિએ બજારના પ્રદર્શન અને ભારતીય ચલણ પર દબાણ ઊભું કર્યું છે. ટેક્સ ઉપરાંત શેરોના ઊંચા મૂલ્યાંકન (Valuation), વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને અન્ય ઊભરતાં બજારોની સરખામણીમાં મળતા વળતર જેવા પરિબળો પણ રોકાણકારોના નિર્ણયને અસર કરે છે. તેથી ટેક્સમાં રાહત મળવાથી વિદેશી રોકાણ વધવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે, પરંતુ તેની કોઈ ખાતરી નથી.
સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારોને પણ રાહત મળી શકે
SEBIએ સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારો માટે પણ ટેક્સ રાહતનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. તેના હેઠળ, એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી રાખેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સમાંથી નાણાં ઉપાડીને બીજી સ્કીમમાં રોકાણ કરવામાં આવે, તો ચોક્કસ શરતો હેઠળ તેને કરપાત્ર વેચાણ ન ગણવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ વ્યવસ્થા લાગુ થાય તો રોકાણકારોને એક સ્કીમમાંથી બીજી સ્કીમમાં નાણાં ખસેડતી વખતે લાંબા ગાળાના મૂડીલાભ પર ટેક્સ ચૂકવવાની જવાબદારીમાંથી રાહત મળી શકે છે. જોકે, આ માત્ર ભલામણ છે અને તેની અંતિમ જોગવાઈઓ સરકારના નિર્ણય પર આધારિત રહેશે.
હવે સરકારના નિર્ણય પર નજર
SEBIની આ ભલામણો આગામી કેન્દ્રીય બજેટ (Union Budget) પહેલાં રજૂ કરવામાં આવી છે. બજેટ ફેબ્રુઆરી 2027માં રજૂ થવાનું છે. જોકે, આ પ્રસ્તાવો બંધનકર્તા નથી અને ટેક્સમાં ફેરફાર કરવાનો અંતિમ અધિકાર કેન્દ્ર સરકાર પાસે છે. જો સરકાર આ ભલામણો સ્વીકારે, તો વિદેશી રોકાણકારોના કરવેરાના ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ માટેનું આકર્ષણ વધી શકે છે. બીજી તરફ, ટેક્સ નીતિમાં ફેરફારથી સરકારી આવક પર થતી અસર અને સ્થાનિક તથા વિદેશી રોકાણકારો વચ્ચે કરવેરાની સમાનતા જેવા મુદ્દાઓ પણ મહત્ત્વના રહેશે. હાલના તબક્કે LTCG ટેક્સ નાબૂદ થયો નથી. રોકાણકારોએ કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલાં સરકારની સત્તાવાર જાહેરાત અને લાગુ પડતા ટેક્સ નિયમો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
