ભારતની રાજકોષીય ખાધ છ મહિનામાં ₹7.14 લાખ કરોડે પહોંચી, વાર્ષિક લક્ષ્યાંકના 42.1% પર

નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના પ્રથમ છ મહિનામાં ભારતની રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) વધીને ₹7.14 લાખ કરોડ પર પહોંચી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન નોંધાયેલી આ ખાધ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે નક્કી કરવામાં આવેલા લક્ષ્યાંકના 42.1 ટકા જેટલી છે. રાજકોષીય ખાધ એટલે સરકારની કુલ આવક (ઋણ સિવાય) અને કુલ ખર્ચ વચ્ચેનો તફાવત. ગયા નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના સમાન સમયગાળામાં રાજકોષીય ખાધ બજેટ અંદાજના 36.5 ટકા હતી. આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો ગયા વર્ષે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ખાધ ₹5.7 લાખ કરોડ હતી, જે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં વધીને ₹7.14 લાખ કરોડ થઈ છે. કેન્દ્ર સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે રાજકોષીય ખાધનું લક્ષ્યાંક GDPના 4.3 ટકા એટલે કે ₹16.96 લાખ કરોડ નક્કી કર્યું છે.

છ મહિનામાં ₹12.76 લાખ કરોડની ચોખ્ખી કર આવક

સરકારની આવકની વાત કરીએ તો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં કેન્દ્ર સરકારની ચોખ્ખી કર આવક (Net Tax Revenue) ₹12.76 લાખ કરોડ રહી છે. આ રકમ સમગ્ર વર્ષના બજેટ અંદાજના 44.5 ટકા જેટલી છે. જ્યારે ગયા નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ચોખ્ખી કર આવક ₹12.3 લાખ કરોડ હતી, જે તે સમયના વાર્ષિક લક્ષ્યાંકના 43.3 ટકા હતી. બીજી તરફ, બિન-કર આવક (Non-Tax Revenue)માં પણ વધારો નોંધાયો છે. એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન સરકારને ₹4.8 લાખ કરોડની બિન-કર આવક થઈ છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ સમયગાળામાં તે ₹4.7 લાખ કરોડ હતી.

સરકારના કુલ ખર્ચમાં પણ વધારો

નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના પ્રથમ છ મહિનામાં કેન્દ્ર સરકારનો કુલ ખર્ચ ₹25.5 લાખ કરોડ રહ્યો છે. આ સમગ્ર વર્ષ માટેના બજેટ અંદાજના 47.7 ટકા જેટલો છે. ગયા નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં સરકારનો કુલ ખર્ચ ₹23 લાખ કરોડ હતો. ખાસ વાત એ છે કે માળખાકીય સુવિધાઓ અને સંપત્તિ નિર્માણ માટે કરવામાં આવતા મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure)માં પણ વધારો થયો છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં મૂડી ખર્ચ વધીને ₹6.5 લાખ કરોડ થયો છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ₹5.8 લાખ કરોડ હતો. આમ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં સરકારની કર આવક અને કુલ ખર્ચ બંનેમાં વધારો નોંધાયો છે. જોકે, ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં રાજકોષીય ખાધ પણ વધી છે અને તે વાર્ષિક લક્ષ્યાંકના 42.1 ટકા સુધી પહોંચી છે.