નાની બચતમાં મોટા ફાયદા, પોસ્ટ ઓફિસની અદ્ભુત યોજનાઓ

ભારતીય પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી નાની બચત યોજનાઓ લોકો માટે સુરક્ષિત રોકાણનું માધ્યમ છે. આ યોજનાઓમાં નાની રકમની બચતથી મોટા ફાયદા મળે છે, જેમાં વ્યાજના દરો પણ સારા છે સાથે કેટલીક યોજનામાં આવકવેરા કરમાં રાહત પણ મળે છે. આમાંથી બે યોજનાઓ મહિલાઓ અને દીકરીઓ માટે વિશેષ છે. 

સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY)

આ યોજના ફક્ત એક સામાન્ય બચત ખાતું નથી, પરંતુ માતાપિતા માટે તેમની પુત્રીના જન્મથી લઈને તેના શિક્ષણ અને લગ્ન સુધી ભંડોળની વ્યવસ્થા કરવાની યોજના છે. સુકન્યા સમૃદ્ધિ ખાતું 10 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની દીકરીના નામે ખોલવામાં આવે છે, જેમાં સરકાર 8.2% સુધીનું વાર્ષિક વ્યાજ આપે છે. માતાપિતા દર વર્ષે તેમાં 1.5 લાખ રૂપિયા સુધી જમા કરાવી શકે છે અને કલમ 80C હેઠળ કર મુક્તિનો લાભ પણ મેળવી શકે છે.

જો આ સરકારી યોજનામાં 15 વર્ષ સુધી સતત 1.5 લાખ રૂપિયાની મહત્તમ મર્યાદા જમા કરવામાં આવે છે, તો આ પછી, આગામી 6 વર્ષ સુધી એટલે કે પરિપક્વતા સુધી કુલ બંધ બેલેન્સ પર વ્યાજ મળતું રહેશે અને આમ તેમની દીકરી માટે 69,27,578 રૂપિયા એકઠા થશે. તેમાં જમા કરાયેલી કુલ રકમ 22,50,000 થશે, જ્યારે 46,77,578 રૂપિયા વ્યાજની રકમ હશે. સરકારે 22 જાન્યુઆરી 2015 ના રોજ દીકરીઓના ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને SSY યોજના શરૂ કરી હતી અને નવેમ્બર 2024 સુધી, તેના હેઠળ 4.1 કરોડ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા.

પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF)

પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) એક લાંબા ગાળાની અને સલામત રોકાણ યોજના છે જેમાં સરકાર કરેલા રોકાણની સુરક્ષાની ખાતરી આપે છે. તે ખાસ કરીને એવા વ્યાવસાયિકો માટે ફાયદાકારક છે જેઓ તેમના ભવિષ્ય માટે સ્થિર અને કરમુક્ત બચત કરવા માંગે છે. તે વાર્ષિક 7.1% સુધી વ્યાજ આપી રહ્યું છે. PPF માં રોકાણ 80C હેઠળ કર કપાતનો લાભ પણ આપે છે. આ યોજનામાં લોક-ઇન સમયગાળો 15 વર્ષ છે અને રોકાણ ફક્ત રૂ. 500 થી શરૂ કરી શકાય છે. નાણાકીય વર્ષમાં આ યોજનામાં મહત્તમ રૂ. 1.50 લાખનું એકમ રોકાણ કરી શકાય છે. જો કે, જો તમે લોક-ઇન સમયગાળા પછી પણ રોકાણ ચાલુ રાખવા માંગતા હો, તો તમે તેને દર 5 વર્ષ માટે લંબાવી શકો છો. પરિપક્વતા પર પ્રાપ્ત રકમ પણ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે.

રાષ્ટ્રીય બચત પ્રમાણપત્ર (NSC)

NSC એ પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી એક સરકારી યોજના છે, જેમાં તમે 5 વર્ષ માટે નાણાંનું રોકાણ કરો છો અને તમને વાર્ષિક 7.7% વ્યાજ મળે છે. આ વ્યાજ દર વર્ષે ઉમેરવામાં આવે છે, પરંતુ તમને પરિપક્વતા પર સંપૂર્ણ રકમ મળે છે. તમે તેમાં ઇચ્છો તેટલું રોકાણ કરી શકો છો. કલમ 80C હેઠળ તેમાં રોકાણ પર તમને ₹ 1.5 લાખ સુધીની કર મુક્તિ પણ મળે છે. તમે તેને કોઈપણ પોસ્ટ ઓફિસમાં સિંગલ અથવા સંયુક્ત ધોરણે ખરીદી શકો છો. આ યોજના મધ્યમ ગાળા માટે એક વિશ્વસનીય વિકલ્પ સાબિત થાય છે.

પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજના (POMIS)

સુરક્ષિત રોકાણ અને સારા વળતરની દ્રષ્ટિએ, પોસ્ટ ઓફિસ પાસે બીજી એક યોજના છે, જેને માસિક આવક યોજના કહેવામાં આવે છે. આમાં એક સાથે રોકાણ કર્યા પછી, આગામી મહિનાથી જ વ્યાજ આવકની ખાતરી આપવામાં આવે છે. આ યોજના પર સરકાર દ્વારા 7.4% વ્યાજ દર આપવામાં આવે છે. આમાં, ખાતું ખોલ્યાની તારીખથી એક મહિના પછી જ વ્યાજનો લાભ મળવાનું શરૂ થાય છે. વાસ્તવમાં, જમા રકમ પર મળતું વ્યાજ માસિક ચૂકવવામાં આવે છે. રોકાણ 1000 રૂપિયાથી શરૂ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત, સિંગલ અથવા સંયુક્ત બંને ખાતા ખોલી શકાય છે.

એક જ ખાતાધારક મહત્તમ 9 લાખ રૂપિયા સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે, જ્યારે સંયુક્ત ખાતામાં મહત્તમ 15 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરી શકાય છે. જો આપણે લાભોની ગણતરી જોઈએ તો, જો તમે પાંચ વર્ષના લોક-ઇન સમયગાળા સાથે એક જ ખાતામાં મહત્તમ 9 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરો છો, તો તમને દર મહિને વ્યાજની આવક 5,550 રૂપિયા મળશે. બીજી તરફ, 15 લાખ રૂપિયાના સંયુક્ત ખાતાના રોકાણ પર માસિક આવક 9,250 રૂપિયા થશે.

મહિલા સન્માન બચત પ્રમાણપત્ર (MSSC)

મહિલા સન્માન બચત પ્રમાણપત્ર યોજના સરકાર દ્વારા 2023 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે શરૂ કરાયેલી યોજના છે. તે બે વર્ષના સમયગાળા માટે રોકાણ પર વાર્ષિક ધોરણે 7.5% વ્યાજ આપે છે. આ યોજના દેશની તમામ 1.59 લાખ પોસ્ટ ઓફિસમાં પણ ઉપલબ્ધ છે. આ યોજના હાલમાં 2 વર્ષની પાકતી મુદત સાથે કાર્યરત છે, જેમાં માતાપિતા સગીર છોકરીના નામે રોકાણ કરી શકે છે. આ યોજનામાં ઓછામાં ઓછું 1 હજાર રૂપિયા અને વધુમાં વધુ 2 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરી શકાય છે. ધ્યાનમાં રાખો કે જો એક મહિલાના નામે એક કરતાં વધુ ખાતા હોય, તો કુલ 2 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરી શકાય છે.

જો કોઈ મહિલાના નામે એક કરતાં વધુ ખાતા હોય, તો કુલ 2 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરવામાં આવશે. બીજું ખાતું ખોલાવવા વચ્ચે 3 મહિનાનો ગાળો હોવો જોઈએ. આંશિક ઉપાડની તક છે. ખાતું ખોલ્યાની તારીખથી એક વર્ષ પછી બેલેન્સના 40% ઉપાડી શકાય છે. 6 મહિના પછી, તમે આ ખાતું બંધ કરી શકો છો, પરંતુ આ માટે 2% વ્યાજ કાપવામાં આવશે.