192 કરોડનું ટૉયલેટ જામ! NASAના એસ્ટ્રોનોટ્સ વિચિત્ર સ્થિતિમાં ફસાયા
નવી દિલ્હી/હ્યુસ્ટન: અંતરિક્ષ મિશન ગમે તેટલા ભવ્ય હોય, પરંતુ નાની એવી ટેકનિકલ
નવી દિલ્હી/હ્યુસ્ટન: અંતરિક્ષ મિશન ગમે તેટલા ભવ્ય હોય, પરંતુ નાની એવી ટેકનિકલ ખામી પણ મુસાફરો માટે મોટી મુસીબત બની શકે છે. હાલમાં ચંદ્રની યાત્રા પૂરી કરી પૃથ્વી પર પરત ફરી રહેલા NASAના 'ઓરિયન' સ્પેસક્રાફ્ટમાં આવી જ એક ઘટના બની છે. સ્પેસક્રાફ્ટમાં લગાવાયેલું $23 મિલિયન (આશરે 192 કરોડ રૂપિયા)નું હાઈટેક ટૉયલેટ જામ થઈ ગયું છે, જેના કારણે 4 એસ્ટ્રોનોટ્સ વિચિત્ર સ્થિતિમાં ફસાયા છે.
શું થઈ છે સમસ્યા?
આર્ટેમિસ મિશન હેઠળ ચંદ્રની પરિક્રમા કરીને પરત ફરી રહેલા ઓરિયન સ્પેસક્રાફ્ટના 'યુનિવર્સલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ' (ટૉયલેટ)માં ખામી સર્જાઈ છે. ખાસ કરીને પેશાબ (યૂરિન)ને સ્પેસમાં બહાર ફેંકવાની સિસ્ટમ બંધ થઈ ગઈ છે. NASAના જણાવ્યા મુજબ, યૂરિન સિસ્ટમમાં કોઈ કેમિકલ રિએક્શન થવાને કારણે ફિલ્ટરમાં કચરો જામી ગયો છે, જેનાથી વેસ્ટવોટર ટેન્ક ખાલી થઈ શકતી નથી.
એસ્ટ્રોનોટ બની ગઈ 'સ્પેસ પ્લમ્બર'
સ્પેસક્રાફ્ટમાં સવાર એસ્ટ્રોનોટ ક્રિસ્ટીના કોચે આ સમસ્યા ઉકેલવા જાતે પ્લમ્બરની ભૂમિકા ભજવવી પડી હતી. તેમણે સિસ્ટમને રીસ્ટાર્ટ કરી અને કંટ્રોલ્સ એડજસ્ટ કર્યા, પરંતુ સમસ્યા સંપૂર્ણ ઉકેલાઈ નથી. કોચે રમૂજી અંદાજમાં કહ્યું કે, "મને મારી જાતને 'સ્પેસ પ્લમ્બર' કહેવામાં ગર્વ છે." જોકે, હાલમાં એસ્ટ્રોનોટ્સ પેશાબ માટે બેકઅપ કન્ટેનર્સ (ડિપોઝેબલ બેગ્સ)નો ઉપયોગ કરવા મજબૂર બન્યા છે.
કેમિકલ લોચો નડ્યો!
શરૂઆતમાં NASAને લાગ્યું હતું કે ફિલ્ટરમાં બરફ જામ્યો હશે, પરંતુ તપાસ બાદ નવી થિયરી સામે આવી છે. યૂરિનને બેક્ટેરિયાથી બચાવવા માટે જે કેમિકલ વપરાય છે, તેના રિએક્શનથી કોઈ પદાર્થ પેદા થયો છે જેણે નિકાસી સિસ્ટમને બ્લોક કરી દીધી છે. નોંધનીય છે કે ઓરિયન સ્પેસક્રાફ્ટ માત્ર 5 મીટર પહોળું છે, અને આ ટૉયલેટ જ એકમાત્ર એવી જગ્યા છે જ્યાં એસ્ટ્રોનોટ્સને થોડી પ્રાઈવસી મળે છે.
24 કલાકનો સમય બાકી
આ ચારેય એસ્ટ્રોનોટ્સને પૃથ્વી પર પહોંચવામાં હજુ 24 કલાક જેટલો સમય બાકી છે. ઓરિયન સ્પેસક્રાફ્ટ શુક્રવારે પેસિફિક મહાસાગરમાં લેન્ડિંગ (સ્પ્લેશડાઉન) કરશે. સ્પેસક્રાફ્ટ પૃથ્વી પર આવ્યા બાદ જ NASAના એન્જિનિયરો અંદર જઈને તપાસ કરશે કે 192 કરોડના ટૉયલેટમાં ક્યાં ભૂલ રહી ગઈ. આ નાની ભૂલ અવકાશ મિશનમાં રહેલી જટિલતાઓને ઉજાગર કરે છે. એવું લાગે છે કે 23 મિલિયન ડોલરનું શૌચાલય પણ સંપૂર્ણપણે સંપૂર્ણ નથી.
અગાઉ 1970માં એપોલો-13 મિશન વખતે ઓક્સિજન ટેન્ક ફાટતા "હ્યુસ્ટન, વી હેવ અ પ્રોબ્લેમ" સંદેશાથી દુનિયા હલી ગઈ હતી, જોકે આ વખતે સમસ્યા જીવલેણ નથી પણ અત્યંત અગવડભરી જરૂર છે.
ઓરિઅનનું શૌચાલય: ISS જેવું જ
ઓરિઅન અવકાશયાનમાં સ્થાપિત શૌચાલય આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) ના શૌચાલય જેવું જ છે. જો કે, આ પહેલી વાર છે જ્યારે ક્રૂડ ડીપ-સ્પેસ મિશન પર આવી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. એપોલો મિશન પર અવકાશયાત્રીઓ પાસે શૌચાલય નહોતું; તેના બદલે, તેઓ ખાસ બેગ પર આધાર રાખતા હતા.
નાસાની શૌચાલય સમસ્યા
શૌચાલય ફ્લોરની નીચે સ્થિત છે - અવકાશયાનની અંદરનો એકમાત્ર વિસ્તાર જ્યાં અવકાશયાત્રીઓ સંપૂર્ણ ગોપનીયતા શોધી શકે છે. આંતરિક ભાગ અત્યંત ઘોંઘાટીયા છે, જેના કારણે કાનની સુરક્ષા જરૂરી બને છે. માઇક્રોગ્રેવિટી વાતાવરણમાં કાર્યક્ષમતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્શન સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. ઘન કચરો નિકાલજોગ બેગમાં એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને કોમ્પેક્ટ કરવામાં આવે છે; આ બેગ પૃથ્વી પર પાછી લાવવામાં આવશે.
