પાકિસ્તાની સેનાનો બળવાખોર કેપ્ટન રહેમાન ગુલ હવે BLAનો નવો ચીફ, બશીર ઝેબનું સ્થાન સંભાળશે

પાકિસ્તાનના અશાંત બલૂચિસ્તાન પ્રાંતમાં સક્રિય પ્રતિબંધિત સશસ્ત્ર સંગઠન બલૂચ લિબરેશન આર્મી (BLA)એ પોતાના નવા કમાન્ડર-ઇન-ચીફ તરીકે રહેમાન ગુલ ઉર્ફે મુરીદની પસંદગી કરી છે. સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે રહેમાન ગુલ એક સમયે પાકિસ્તાની સેનામાં કેપ્ટન તરીકે ફરજ બજાવી ચૂક્યો છે. જોકે, વર્ષ 2010માં સેનામાંથી બળવો કરીને તે BLAમાં જોડાયો હોવાનો અહેવાલ છે. સંગઠનની મજીદ બ્રિગેડની કમાન સંભાળ્યા બાદ હવે તેને સમગ્ર સંગઠનનું નેતૃત્વ સોંપવામાં આવ્યું છે. BLA દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નિવેદન અનુસાર, સંગઠનની સિનિયર કમાન્ડ કાઉન્સિલે પરસ્પર ચર્ચા અને સર્વસંમતિથી રહેમાન ગુલની પસંદગી કરી છે. સંગઠનનો દાવો છે કે તેના સમગ્ર નેતૃત્વ અને તમામ કમાન્ડરોએ આ નિર્ણયને સમર્થન આપ્યું છે. આ નિમણૂક સાથે સંગઠનમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ છે.

કોણ છે રહેમાન ગુલ ઉર્ફે મુરીદ?

રહેમાન ગુલ બલૂચિસ્તાનના નૌશ્કી વિસ્તારનો રહેવાસી હોવાનું જણાવાય છે. તેનો જન્મ 14 ઓગસ્ટ, 1984ના રોજ થયો હોવાની વિગતો અમેરિકન થિંક ટેન્ક જેમ્સટાઉન ફાઉન્ડેશનના અહેવાલમાં આપવામાં આવી છે. તેણે પ્રાથમિક શિક્ષણ નૌશ્કીની ગવર્નમેન્ટ બોયઝ મોડેલ હાઇસ્કૂલમાંથી મેળવ્યું હતું. ત્યારબાદ ક્વેટામાં અભ્યાસ કર્યો અને પેશાવર યુનિવર્સિટીમાંથી બેચલર ઓફ આર્ટ્સની ડિગ્રી મેળવી હતી. જેમ્સટાઉન ફાઉન્ડેશનના 13 ઓગસ્ટ, 2025ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા પ્રોફાઇલ અહેવાલ મુજબ, રહેમાન ગુલ BLAના મહત્ત્વના કમાન્ડરોમાંનો એક રહ્યો છે. અહેવાલમાં તેને સંગઠનનો બીજો સૌથી મહત્ત્વનો કમાન્ડર ગણાવવામાં આવ્યો હતો. તે અગાઉ BLAની સિનિયર કમાન્ડ કાઉન્સિલનો સભ્ય હતો અને મજીદ બ્રિગેડની જવાબદારી પણ સંભાળતો હતો.

આઠ વર્ષ પાકિસ્તાની સેનામાં ફરજ બજાવી

રહેમાન ગુલના ભૂતકાળનો સૌથી મહત્ત્વનો હિસ્સો પાકિસ્તાની સેનામાં તેની નોકરી છે. જેમ્સટાઉન ફાઉન્ડેશનના અહેવાલ પ્રમાણે, તેણે વર્ષ 2002માં પાકિસ્તાની સેનામાં જોડાઈને 19મી ફ્રન્ટિયર ફોર્સ રેજિમેન્ટમાં આશરે આઠ વર્ષ સુધી સેવા આપી હતી. તેણે પાકિસ્તાન મિલિટરી એકેડમી, કાકુલમાં બે વર્ષનું સૈન્ય પ્રશિક્ષણ પણ મેળવ્યું હતું. સૈન્યમાં ફરજ દરમિયાન તેની પોસ્ટિંગ દક્ષિણ વઝીરિસ્તાનના લડ્ડા અને ઉત્તર વઝીરિસ્તાનના મીરાનશાહ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં રહી હતી. આ ઉપરાંત પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીરના કોટલી જિલ્લાના ખુરેટ્ટા સેક્ટરમાં પણ તેની તૈનાતી થઈ હતી. અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2010માં તેણે પાકિસ્તાની સેનામાંથી બળવો કર્યો હતો અને ત્યારબાદ BLAમાં જોડાઈ ગયો હતો. સંગઠનમાં જોડાયા પછી તે ધીમે ધીમે મહત્ત્વના હોદ્દા સુધી પહોંચ્યો હતો. ખાસ કરીને મજીદ બ્રિગેડની કમાન મળ્યા બાદ સંગઠનમાં તેનું મહત્ત્વ વધ્યું હતું.

શું છે મજીદ બ્રિગેડ?

મજીદ બ્રિગેડ BLAની એક મહત્ત્વપૂર્ણ અને સશસ્ત્ર શાખા તરીકે ઓળખાય છે. આ એકમ પાકિસ્તાનની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને વિવિધ મહત્ત્વપૂર્ણ ઠેકાણાંને નિશાન બનાવનારા હુમલાઓ સાથે સંકળાયેલું રહ્યું છે. BLAના દાવા મુજબ, આ બ્રિગેડે અનેક મોટા હુમલાઓમાં ભૂમિકા ભજવી છે. પાકિસ્તાનમાં ચીનના હિતો અને ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) સાથે જોડાયેલા પ્રોજેક્ટ્સ પણ BLAના નિશાના પર રહ્યા છે. સંગઠન આ પ્રોજેક્ટ્સનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. જોકે, BLAની પ્રવૃત્તિઓને કારણે પાકિસ્તાનમાં સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા અંગે ગંભીર પડકારો ઊભા થયા છે.

બશીર ઝેબને હટાવ્યા બાદ નેતૃત્વ પરિવર્તન

રહેમાન ગુલની નિમણૂક એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે BLAએ તાજેતરમાં પોતાના ટોચના નેતૃત્વમાં ફેરફાર કર્યો છે. સંગઠને 3 નવેમ્બર, 2026ના રોજ જાહેરાત કરી હતી કે બશીર ઝેબ હવે કમાન્ડર-ઇન-ચીફના પદ પર રહેશે નહીં. ત્યારબાદ સંગઠનના વહીવટી, સૈન્ય અને નીતિગત નિર્ણયો લેવાની જવાબદારી સિનિયર કમાન્ડ કાઉન્સિલને સોંપવામાં આવી હતી. બશીર ઝેબ ડિસેમ્બર 2018માં અસલમ બલૂચના મૃત્યુ બાદ સંગઠનના વડા બન્યા હતા. અસલમ બલૂચનું અફઘાનિસ્તાનમાં આત્મઘાતી હુમલામાં મૃત્યુ થયું હતું. ત્યારબાદ બશીર ઝેબે સંગઠનની કમાન સંભાળી હતી. તેમના નેતૃત્વ દરમિયાન BLAએ પાકિસ્તાનના સુરક્ષા દળો, સુરક્ષા સંસ્થાઓ અને ચીનનાં હિતોને નિશાન બનાવતા અનેક હુમલાઓની જવાબદારી સ્વીકારી હતી. આ હુમલાઓમાં 2018માં કરાચી સ્થિત ચીની વાણિજ્ય દૂતાવાસ પરનો હુમલો, 2019માં ગ્વાદરના પર્લ કોન્ટિનેન્ટલ હોટેલ પરનો હુમલો અને 2020માં કરાચી સ્ટોક એક્સચેન્જ પરનો હુમલો સામેલ છે. માર્ચ 2025માં જાફર એક્સપ્રેસના અપહરણની ઘટનાની જવાબદારી પણ BLAએ સ્વીકારી હતી.

બલૂચિસ્તાનની આઝાદીની માગણી અને BLAનો વિવાદ

બલૂચ લિબરેશન આર્મી પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાન પ્રાંતમાં સક્રિય સશસ્ત્ર અલગતાવાદી સંગઠન છે. સંગઠન બલૂચિસ્તાનને પાકિસ્તાનથી અલગ કરીને સ્વતંત્ર દેશ બનાવવાની માગણી કરે છે. તેનો આરોપ છે કે પાકિસ્તાની સરકાર આ વિસ્તારનાં કુદરતી સંસાધનોનો ઉપયોગ કરે છે અને સ્થાનિક બલૂચ વસ્તી સાથે ભેદભાવ રાખે છે. બલૂચિસ્તાન વિસ્તારની દૃષ્ટિએ પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે. અહીં ખનિજ સંપત્તિ અને કુદરતી સંસાધનોનો મોટો ભંડાર છે. આ વિસ્તાર અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાનની સરહદને અડીને આવેલો હોવાથી વ્યૂહાત્મક રીતે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. જોકે, BLAની પ્રવૃત્તિઓ અને હિંસક હુમલાઓને કારણે પાકિસ્તાનમાં તેને પ્રતિબંધિત સંગઠન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. અમેરિકા અને પાકિસ્તાન બંનેએ તેને આતંકવાદી સંગઠન તરીકે જાહેર કર્યું છે.

નવા નેતૃત્વથી પાકિસ્તાનની સુરક્ષા સ્થિતિ પર નજર

રહેમાન ગુલને BLAની કમાન સોંપવામાં આવતાં સંગઠનના આગામી વલણ અને પ્રવૃત્તિઓ પર પાકિસ્તાનની સુરક્ષા એજન્સીઓની નજર રહેશે. ભૂતપૂર્વ સૈન્ય અધિકારી તરીકેનો તેનો અનુભવ અને સંગઠનની અંદર અગાઉ સંભાળેલી જવાબદારીઓ તેને મહત્ત્વનો નેતા બનાવે છે. જોકે, નવા નેતૃત્વ હેઠળ BLAની રણનીતિમાં કેવાં પરિવર્તનો આવશે તે અંગે હાલ કોઈ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા નથી. સંગઠને પોતાના નિવેદનમાં નવા નેતૃત્વ હેઠળ તેની પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાન માટે બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષા, અલગતાવાદી હિંસા અને ચીન સાથે જોડાયેલા આર્થિક પ્રોજેક્ટ્સની સલામતી જેવા પડકારો યથાવત્ રહેવાની શક્યતા છે.