ઓઈલ ટેન્કરો પસાર થવા દેવા ઈરાનની કડક શરત, માત્ર એક પ્લાન કરી દેશે અમેરિકાની બાદશાહત ખતમ!
છેલ્લું અપડેટ : 15 Mar 2026
મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ વચ્ચે ઈરાને એક નવો અને ચોંકાવનારો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી ઓઈલ ટેન્કરો પસાર થવા દેવા માટે ઈરાને એક કડક શરત રાખી છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મોટા ફેરફાર લાવી શકે છે.
ઈરાનનો 'યુઆન' પ્લાન
સીએનએન (CNN) ના અહેવાલ મુજબ, ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી મર્યાદિત સંખ્યામાં ઓઈલ ટેન્કરોને પસાર થવા દેવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે, પરંતુ તેની શરત એ છે કે તેલનો વેપાર ચીની યુઆન (Yuan) માં થવો જોઈએ. સામાન્ય રીતે વૈશ્વિક તેલનો વેપાર અમેરિકન ડોલરમાં થાય છે, પરંતુ ઈરાન હવે ડોલરના વર્ચસ્વને પડકારીને ચીની કરન્સીને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે.
શા માટે આ શરત મહત્ત્વની છે?
લાંબા સમયથી ચીન વૈશ્વિક તેલ બજારમાં યુઆનનો ઉપયોગ વધારવા પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. રશિયા પહેલેથી જ તેના ક્રૂડ ઓઈલ માટે રુબલ અથવા યુઆન સ્વીકારે છે. હવે જો ઈરાન પણ આ માર્ગ અપનાવે, તો તે અમેરિકન આર્થિક પ્રતિબંધો અને ડોલરની પકડને નબળી પાડવા માટેનો એક મોટો વ્યૂહાત્મક માસ્ટરસ્ટ્રોક સાબિત થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પની ચેતવણી અને તેલના ભાવ
અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના મુખ્ય ઓઈલ હબ ખર્ગ આઈલેન્ડ પર સૈન્ય હુમલાની પુષ્ટિ કરી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેમણે ઈરાનના સૈન્ય ઠેકાણાઓ તોડી પાડ્યા છે પરંતુ ઓઈલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અત્યારે બક્ષ્યું છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન હોર્મુઝમાં જહાજો રોકવાનું ચાલુ રાખશે, તો ઓઈલ ફેસિલિટીઝ પર પણ હુમલો કરવામાં આવશે. આ તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડના ભાવ જુલાઈ 2022 પછીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ની ચિંતા
યુએનના અન્ડર-સેક્રેટરી-જનરલ ટોમ ફ્લેચરે ચેતવણી આપી છે કે જો હોર્મુઝમાં જહાજો અટકશે તો તેની અસર વીજળીની ઝડપે સમગ્ર વિશ્વ પર પડશે. માત્ર તેલ જ નહીં, પરંતુ ખોરાક, દવા અને ખાતર જેવી જીવનજરૂરી વસ્તુઓ પણ મોંઘી થશે અને તેની અછત સર્જાશે.
ભારત પર અસર
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ ભારત જેવા દેશો માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે, જે પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આ જ માર્ગે આયાત કરે છે. જો ઈરાન યુઆનમાં પેમેન્ટની જીદ પકડે અથવા રસ્તો બંધ રાખે, તો ભારતની આર્થિક સ્થિતિ અને મોંઘવારી પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રીનું નિવેદન ચર્ચામાં
આ દરમિયાન વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી પણ ફરી કહી ચૂક્યા હતા કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ તથા તેમના સહયોગીઓ માટે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ રહેશે. આ નિવેદન સાથે અનેક દેશોને રાહત અનુભવાઈ હશે.
