યુરોપમાં ગરમીનો હાહાકાર! 50 હજારનાં મોત, 32 હજાર મૃત્યુ પાછળ ક્લાઈમેટ ચેન્જ જવાબદાર

યુરોપમાં વર્ષ 2026નો ઉનાળો અત્યાર સુધીના સૌથી જીવલેણ ઉનાળામાં સામેલ થયો છે. કાળઝાળ ગરમી અને હીટવેવ (Heatwave)ના કારણે યુરોપનાં 854 શહેરોમાં 50,391 લોકોનાં મોત થયાં હોવાનો ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે. ‘નેચર હેલ્થ’ (Nature Health) જર્નલના અહેવાલ મુજબ, આમાંથી 32,619 મૃત્યુ માટે ક્લાઈમેટ ચેન્જ (Climate Change) જવાબદાર છે. 2022ની સરખામણીમાં આ વર્ષે ગરમીને કારણે થયેલા મૃત્યુના આંકડામાં 71 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આ ગરમીએ વૃદ્ધો સહિત અનેક લોકોને ભરખી લીધા છે.

યુરોપમાં ગરમીનો કહેર, ચાર વર્ષમાં મૃત્યુઆંક 71% વધ્યો

નેચર હેલ્થ જર્નલના અહેવાલમાં વર્ષ 2000થી 2026 દરમિયાન યુરોપમાં ગરમીની સ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. સંશોધકોના જણાવ્યા પ્રમાણે, વર્ષ 2026નો ઉનાળો યુરોપ માટે અત્યંત ઘાતક સાબિત થયો છે. વર્ષ 2022માં યુરોપમાં ગરમીના કારણે 29,480 લોકોનાં મોત થયાં હતાં, જ્યારે આ વર્ષે આ આંકડો વધીને 50,391 પર પહોંચ્યો છે. એટલે કે માત્ર ચાર વર્ષમાં મૃત્યુઆંકમાં લગભગ 71 ટકાનો વધારો થયો છે.

મે, જૂન અને જુલાઈ દરમિયાન યુરોપનાં અનેક શહેરોમાં ભારે ગરમીનો પ્રકોપ જોવા મળ્યો હતો. હીટવેવની ગંભીરતાએ જૂના રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા હતા. સંશોધકોનું માનવું છે કે 854 શહેરોના આંકડા જ વિશ્લેષણમાં સામેલ હોવાથી યુરોપમાં ગરમીને કારણે થયેલા વાસ્તવિક મૃત્યુનો આંકડો આનાથી પણ વધારે હોઈ શકે છે.

માત્ર બે અઠવાડિયામાં ત્રીજા ભાગનાં મોત

અહેવાલમાં સામે આવેલી સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે ગરમીને કારણે થયેલાં કુલ મૃત્યુમાંથી લગભગ એક તૃતીયાંશ મૃત્યુ માત્ર બે અઠવાડિયામાં નોંધાયાં હતાં. 17 જૂનથી 1 જુલાઈ વચ્ચે ગરમીનો પ્રકોપ એટલો વધી ગયો હતો કે મોટી સંખ્યામાં લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો.

જૂન અને જુલાઈ દરમિયાન તાપમાન સામાન્ય સરેરાશ કરતાં 5.3 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે નોંધાયું હતું. કેટલાક શહેરોમાં તો તાપમાન સરેરાશ કરતાં 12 ડિગ્રી સુધી વધી ગયું હતું. આ અસામાન્ય ગરમીએ લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર કરી હતી. ખાસ કરીને ઇટાલી, ફ્રાન્સ, સ્પેન અને જર્મનીમાં ગરમીની સૌથી વધુ અસર જોવા મળી હતી.

વૃદ્ધો માટે જીવલેણ સાબિત થયો 2026નો ઉનાળો

આ વર્ષે ગરમીના કારણે થયેલાં મૃત્યુમાં સૌથી મોટો હિસ્સો વૃદ્ધોનો રહ્યો છે. અહેવાલ મુજબ, મૃતકોમાં 50 ટકાથી વધુ લોકો 85 વર્ષથી વધુ વયના હતા. વૃદ્ધોની શારીરિક ક્ષમતા અને ગરમી સહન કરવાની મર્યાદાને કારણે તેમના માટે હીટવેવ વધુ જોખમી સાબિત થઈ હતી.

જોકે, ગરમીની અસર માત્ર વૃદ્ધો પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. 20થી 44 વર્ષની વયજૂથના 800થી વધુ લોકોએ પણ જીવ ગુમાવ્યો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે આકરી ગરમી તમામ વયજૂથના લોકો માટે ગંભીર જોખમ બની રહી છે.

ક્લાઈમેટ ચેન્જે વધારી હીટવેવની તીવ્રતા

ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડનના સંશોધકોએ આધુનિક કમ્પ્યુટર મોડેલની મદદથી ગરમી અને ક્લાઈમેટ ચેન્જ વચ્ચેના સંબંધનું વિશ્લેષણ કર્યું હતું. સંશોધકોના તારણ મુજબ, માનવસર્જિત ક્લાઈમેટ ચેન્જને કારણે હીટવેવની તીવ્રતા વધી છે અને તેના પરિણામે મોટી સંખ્યામાં વધારાનાં મૃત્યુ થયાં છે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વર્ષ 2000ની સરખામણીમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે ગરમીથી થતા મૃત્યુનું પ્રમાણ 45 ટકાથી વધીને 65 ટકા સુધી પહોંચ્યું છે. આ આંકડા યુરોપમાં બદલાતી આબોહવાની ગંભીરતા દર્શાવે છે.

યુરોપનું માળખું આટલી ગરમી સહન કરવા સક્ષમ નથી

યુરોપનું તાપમાન પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સમયગાળાની સરખામણીમાં આશરે 2.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધી ગયું છે. નિષ્ણાતોના મતે, યુરોપનાં શહેરો અને ત્યાંનું માળખું આવી અસહ્ય ગરમીનો સામનો કરવા માટે પૂરતું સક્ષમ નથી. ગરમીથી બચવા માટેની વ્યવસ્થાઓ અને કૂલિંગ સિસ્ટમ્સ હોવા છતાં વધતા તાપમાન સામે પડકાર સતત વધી રહ્યો છે.

નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે માત્ર ઠંડકની વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરવાથી સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ નહીં આવે. ક્લાઈમેટ ચેન્જની ગતિ ધીમી કરવા માટે કોલસો, તેલ અને ગેસ જેવા અશ્મિભૂત ઇંધણનો વપરાશ ઝડપથી ઘટાડવો જરૂરી છે. જો સમયસર અસરકારક પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો ભવિષ્યમાં હીટવેવ વધુ ઘાતક બની શકે છે અને માનવજીવન પર તેની અસર ગંભીર બની શકે છે.