ઇટાલી સહિતના મોટાભાગના યુરોપિયન દેશો સરોગસી પર પ્રતિબંધ, પરંતુ યુક્રેનમાં યુદ્ધ વચ્ચે પણ આ ધંધો ફાલ્યો 

વર્ષની શરૂઆતમાં કેથોલિક ચર્ચના વડા પોપ ફ્રાન્સિસે સરોગસી પર સાર્વત્રિક પ્રતિબંધ લાદવાની વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આ માતા અને બાળકની ગરિમાની વિરુદ્ધ છે. યુરોપના ઘણા દેશો તેના પર પ્રતિબંધ લગાવી ચૂક્યા છે. હવે ઈટાલીની સેનેટે પણ તેમના દેશમાં આ પ્રથા બંધ કરી દીધી છે. ઈટાલિયનો અન્ય દેશોમાં જઈને પણ સરોગેટને ભાડે રાખી શકશે નહીં જ્યાં તેની મંજૂરી છે. બીજી તરફ યુક્રેન અને મેક્સિકો જેવા દેશોમાં તે એક મોટું બજાર બની ગયું છે.

લગ્નની પવિત્રતાને નષ્ટ કરે છે

પીએમ જ્યોર્જિયા મેલોનીની પાર્ટીએ સત્તામાં આવતા પહેલા જ સરોગસી પર પ્રતિબંધ મૂકવાની વાત કરી હતી, હવે તેને 16 ઓક્ટોબરે સેનેટ દ્વારા પસાર કરવામાં આવી હતી. સરકાર માને છે કે આ પ્રથા લગ્નની પવિત્રતાને નષ્ટ કરે છે અને માતા અને બાળકની ગરિમાની પણ વિરુદ્ધ છે. વર્ષની શરૂઆતમાં, પોપ ફ્રાન્સિસે એક વધુ મોટું નિવેદન આપ્યું હતું, તેને અજન્મ્યા  બાળકની હેરફેર પણ ગણાવી હતી. હવે ઈટાલીના પીએમએ પણ તેની સરખામણી નરસંહાર અને માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન સાથે કરી છે. એમ પણ કહ્યું કે માનવ જીવન એ કોઈ વસ્તુ નથી, જેને ખરીદી અને વેચી શકાય. જો કે, વિપક્ષી પાર્ટીએ આ પ્રતિબંધનો વિરોધ કર્યો હતો અને દલીલ કરી હતી કે તે માતા-પિતા સાથે અન્યાય છે જેઓ સંતાન ઈચ્છે છે.

મોટાભાગના દેશોમાં સરોગસી પર કડક કાયદા

યુરોપિયન યુનિયનના મોટાભાગના દેશોમાં સરોગસી પર કડક કાયદા અથવા નિયંત્રણો છે. ઘણા દેશો તેને અનૈતિક પણ માને છે, ખાસ કરીને વ્યાવસાયિક સરોગસી. ઉદાહરણ તરીકે, જર્મની, ફ્રાન્સ અને સ્પેનમાં સરોગસી પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. યુનાઈટેડ કિંગડમમાં સરોગસી થઈ શકે છે પરંતુ જેમાં પૈસાની કોઈ લેવડ-દેવડ થતી નથી. પોલેન્ડ, ઓસ્ટ્રિયા, સ્વીડન, નોર્વે અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં પણ કોમર્શિયલ સરોગસી પર પ્રતિબંધ છે.

યુક્રેનમાં સેરોગેસીનું બજાર ફૂલીફાલી રહ્યું 

એક તરફ યુરોપમાં તેના પર નિયંત્રણો કડક થઈ રહ્યા છે તો બીજી તરફ યુક્રેનમાં તેનું બજાર ફૂલીફાલી રહ્યું છે. રશિયા સાથેના યુદ્ધ વચ્ચે પણ લોકો સરોગેટ માતાની શોધમાં અહીં આવી રહ્યા છે. ધ ગાર્ડિયનના અહેવાલ મુજબ, અહીં મોટાભાગના લોકો રોમાનિયા, જર્મની અને બ્રિટનથી આવી રહ્યા છે. સરોગસી ક્લિનિકના ડેટા મુજબ, યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યા પછી પણ સરોગસી દ્વારા 1,000 થી વધુ બાળકોનો જન્મ થયો હતો. આ ડેટા વર્ષ 2023ની શરૂઆતનો છે, એટલે કે અંદાજ લગાવી શકાય છે કે તેમાં વધારો થયો હશે. સરોગસી ક્લિનિકની સાથે બોમ્બ શેલ્ટર પણ બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાં તમામ વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવી છે.

સેરોગેસીએ મેડિકલ ટુરિઝમ

જર્નલ ઓફ પબ્લિક એન્ડ ઈન્ટરનેશનલ અફેર્સ કહે છે કે વૈશ્વિક સરોગસી માર્કેટમાં એકલા યુક્રેનનો હિસ્સો એક ક્વાર્ટરથી વધુ છે. અહીંનો કાયદો તેને મંજૂરી આપે છે અને તેને મેડિકલ ટુરિઝમ તરીકે જોવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ભારત, નેપાળ અને થાઈલેન્ડે વિદેશીઓ માટે સરોગસી પર પ્રતિબંધ મૂક્યો ત્યારથી યુક્રેન એક મોટા ગંતવ્ય તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. અહીં સરોગેટને કાનૂની માતા માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ દેશ સરોગસી-ફ્રેન્ડલી હોવાથી, માતાપિતાના આદેશ દ્વારા જન્મ સમયે પિતૃત્વનું સ્થાનાંતરણ કરવામાં આવે છે.

આ સિવાય મેક્સિકો બીજો સૌથી મોટો દેશ છે જ્યાં વિદેશીઓ સરોગસી માટે જઈ રહ્યા છે. તેમાંના મોટાભાગના ગે યુગલો છે. અહીં, જન્મદાતાની જગ્યાએ, જન્મ પ્રમાણપત્ર પર ઇચ્છિત માતાપિતાના નામ આપવામાં આવે છે જેથી કોઈ કાયદાકીય મુશ્કેલી ન પડે.

સરોગસીના ઈતિહાસ પર ઘણા અલગ-અલગ દાવાઓ છે. કેટલાક વિદ્વાનો કહે છે કે તેની શરૂઆત બેબીલોનથી થઈ હતી, જે હવે ઈરાકનું એક શહેર છે. ભારતીય અને વિદેશી પૌરાણિક કથાઓમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ છે.

જો કે, આધુનિક સરોગસી સિત્તેરના દાયકામાં શરૂ થઈ, જ્યારે કેલિફોર્નિયાના એક યુગલે કૃત્રિમ ગર્ભાધાન દ્વારા ગર્ભાવસ્થાની જાહેરાત કરી. આ જાહેરાત પર ઘણા લોકોએ પ્રતિભાવો મોકલ્યા હતા, જેમાંથી એક પસંદ કરવામાં આવી હતી. આ માટે, વિશ્વનો પ્રથમ સરોગસી કરાર કરવામાં આવ્યો હતો અને તેના બદલામાં માતાને ફી અને તબીબી ખર્ચ આપવામાં આવ્યો હતો. આ પછી, આખા અમેરિકામાં સરોગસી પર ચર્ચા શરૂ થઈ. અત્યારે પણ આ અંગે કોઈ સંઘીય કાયદો નથી, બલ્કે દરેક રાજ્ય પોતાના નિર્ણયો લે છે. કેટલાક સ્થળોએ, સરોગસીને માત્ર મદદના હેતુ માટે મંજૂરી આપવામાં આવે છે, જ્યારે અન્ય સ્થળોએ, વ્યવસાયિક સરોગસીને પણ મંજૂરી આપવામાં આવે છે.

ભારતમાં શું છે કાયદો?

આપણા દેશમાં, સરોગસી (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 2021 હેઠળ સરોગસી નિયંત્રિત થાય છે. કોમર્શિયલ સરોગસી પર પ્રતિબંધ છે, જ્યારે આ કામ મદદ માટે જ થઈ શકે છે. આમાં પણ વિદેશી યુગલો અહીં આવીને સરોગેટ પસંદ કરી શકતા નથી. સરોગેટ માતા માટે ઘણી શરતો છે, જેમ કે માત્ર નજીકના સંબંધી જ સરોગેટ હોઈ શકે છે, જેમને પહેલેથી જ એક બાળક છે અને જેની ઉંમર 25 થી 35 ની વચ્ચે છે. આ સિવાય ક્લિનિકને એ જણાવવું પણ જરૂરી છે કે તેઓ સરોગસીમાં મદદ કરે છે.