Recipe: શાહી સ્વાદ સાથે બનાવો મારવાડી અંદાજમાં આ પરંપરાગત રાજસ્થાની ગટ્ટાનું શાક!
છેલ્લું અપડેટ : 22 Jun 2026
આજે આપણે રાજસ્થાનની પરંપરાગત વાનગી 'ગટ્ટાનું શાક' બનાવવાની રેસીપી જાણીશું, પરંતુ તે પહેલાં આ વાનગીની ખાસિયત અને તેની સાથે જોડાયેલો ઇતિહાસ જાણી લઈએ. રાજસ્થાન હવામાનની દ્રષ્ટિએ અન્ય રાજ્યો કરતાં સૂકું (શુષ્ક) છે. આવા હવામાનમાં પહેલાના સમયમાં તાજી ખેતી કરવી કે તાજા શાકભાજી ઉગાડવા ખૂબ જ મુશ્કેલ હતા. ત્યારે ગટ્ટાનું શાક અહીંની વાનગીઓનો એક ભાગ બન્યું, જેને બનાવવા માટે કોઈ લીલા શાકભાજીની જરૂર પડતી નથી. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે આ પરંપરાગત વાનગી સ્વાદિષ્ટ હોવાની સાથે પૌષ્ટિક પણ છે. તો ચાલો જાણીએ રાજસ્થાની ગટ્ટાના શાકની રેસીપી:
રાજસ્થાની ગટ્ટાના શાકની રેસીપી
રાજસ્થાનની આ ટ્રેડિશનલ ડિશને ગટ્ટાનું શાક જરૂર કહેવામાં આવે છે, પણ તેમાં કોઈ શાકભાજી નાખવામાં આવતી નથી. અહીં તેને બનાવવાની સામગ્રી અને રીત નીચે મુજબ છે:
સામગ્રી
ગટ્ટા બનાવવા માટેની સામગ્રી:
-
૧ કપ બેસન (ચણાનો લોટ)
-
૨-૩ મોટી ચમચી દહીં
-
૩ ચમચી ફ્રેશ ક્રીમ (મલાઈ)
-
૧/૨ ચમચી અજમો
-
૧/૨ ચમચી વરિયાળી
-
૧/2 ચમચી જીરું પાવડર
-
૧/૨ ચમચી ધાણા પાવડર
-
૧/૨ ચમચી હળદર
-
૧/૨ ચમચી આદુની પેસ્ટ
-
૧ નાની ચમચી લાલ મરચું પાવડર
-
૨ ચમચી લીલા મરચાની પેસ્ટ
-
ચપટી ભર ખાવાનો સોડા (મીઠો સોડા)
-
સ્વાદાનુસાર મીઠું
ગ્રેવી માટેની સામગ્રી:
-
૨ મોટી ચમચી બેસન (ચણાનો લોટ)
-
૨ કપ દહીં
-
૨ મોટી ચમચી ટામેટાનો રસ (પ્યુરી)
-
૮-૧૦ મીઠા લીમડાના પાન
-
૩-૪ લવિંગ
-
૧/૨ ચમચી જીરું પાવડર
-
૧/૨ ચમચી હળદર
-
૧/2 ચમચી જીરું
-
૧ નાની ચમચી લાલ મરચું પાવડર
-
૩ મોટી ચમચી તેલ
બનાવવાની રીત
૧. ગટ્ટા બનાવવાની રીત:
-
ગટ્ટા બનાવવાની બધી સામગ્રીને એકસાથે મિક્સ કરીને બેસનનો લોટ બાંધી લો.
-
જો ગટ્ટા થોડા સોફ્ટ (નરમ) રાખવા હોય, તો લોટ બાંધતી વખતે તેમાં થોડું વધારે દહીં ઉમેરો.
-
હવે હથેળી પર થોડું તેલ લગાવીને ચીકણી કરી લો.
-
ત્યારબાજ બેસનના લોટમાંથી લાંબા અને પાતળા રોલ (ગટ્ટા) બનાવી લો.
-
એક વાસણમાં ૩-૪ કપ પાણી ગરમ કરવા મૂકો અને આ ગટ્ટાને ૫-૭ મિનિટ માટે પાણીમાં ઉકાળો (સ્ટીમ કરો).
-
ગટ્ટા બફાઈ જાય એટલે તેને ઠંડા કરી નાના-નાના ટુકડામાં કાપી લો.
૨. ગ્રેવી બનાવવાની રીત:
-
ગ્રેવી બનાવવા માટે સૌથી પહેલા દહીં અને બેસનને એકસાથે બરાબર મિક્સ કરી લો.
-
તેમાં થોડું પાણી ઉમેરીને બરાબર હલાવો, ધ્યાન રાખવું કે તેમાં કોઈ ગાંઠો (Lumps) ન રહી જાય.
-
ત્યારબાદ આ મિશ્રણમાં મીઠું, મરચું, હળદર સહિતના બધા મસાલા ઉમેરી લો.
-
હવે એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરી તેમાં જીરું, લવિંગ અને મીઠો લીમડો નાખીને સાંતળો.
-
હવે તૈયાર કરેલું દહીં અને બેસનનું મિશ્રણ કડાઈમાં ઉમેરો.
-
ત્યારબાદ તેમાં ટામેટાનો રસ પણ ઉમેરી દો અને ગ્રેવીને બરાબર ઉકળવા દો.
-
સૌથી છેલ્લે, તૈયાર કરેલા ગટ્ટાના ટુકડા આ ગ્રેવીમાં મિક્સ કરી લો અને થોડીવાર ચડવા દો.
-
ઉપરથી લીલા ધાણા નાખીને ગાર્નિશ કરો.
તમારું ગરમાગરમ અને સ્વાદિષ્ટ રાજસ્થાની ગટ્ટાનું શાક તૈયાર છે!
