શા માટે ઉજવવામાં આવે છે National Epilepsy Day? જાણો તેનો ઈતિહાસ અને મહત્ત્વ

ભારતમાં દર વર્ષે 17 નવેમ્બરે રાષ્ટ્રીય વાઈ દિવસ (National Epilepsy Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ માત્ર રોગ વિશે માહિતી આપવાનો નથી પણ તેની સાથે સંકળાયેલા ભય, ગેરમાન્યતાઓ અને સામાજિક ભેદભાવને દૂર કરવાનો પણ છે. વાઈ (Epilepsy) ને લગતી ઘણી માન્યતાઓ હજુ પણ લોકોમાં પ્રવર્તે છે, જ્યારે તે એક સારવારપાત્ર ન્યુરોલોજીકલ સ્થિતિ છે. આ જ કારણ છે કે આ દિવસ દેશભરમાં જાગૃતિ ફેલાવવા માટે એક મુખ્ય પ્લેટફોર્મ બની ગયો છે.

વાઈ શું છે?

વાઈ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં મગજની ઈલેક્ટ્રિકલ એક્ટિવિટી ખોરવાઈ જાય છે. આ વારંવાર હુમલા (Seizures) નું કારણ બની શકે છે. આ સમસ્યા કોઈપણ ઉંમરે થઈ શકે છે અને તેના ઘણા સંભવિત કારણો હોઈ શકે છે - જેમ કે માથામાં ઈજા, ચેપ, આનુવંશિક પરિબળો અથવા અન્ય ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ.

હુમલા દરમિયાન, વ્યક્તિનું શરીર અનિયંત્રિત થઈ શકે છે, થોડી સેકંડ માટે ચેતના ગુમાવી શકે છે, મૂંઝવણ, ધીમી વિચારસરણી, વિચિત્ર સંવેદનાઓ અથવા અચાનક ભયનો અનુભવ થઈ શકે છે.

રાષ્ટ્રીય વાઈ દિવસનો ઈતિહાસ

આ દિવસની શરૂઆત ભારતમાં એપીલેપ્સી ફાઉન્ડેશન ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાની સ્થાપના 2009માં મુંબઈમાં ડો. નિર્મલ સુરી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાનો ઉદ્દેશ લોકોને વાઈ વિશે શિક્ષિત કરવાનો, દર્દીઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનો અને તેમને વધુ સારી સારવાર આપવાનો હતો. આ મિશનને આગળ વધારવા માટે, દેશભરમાં જાગૃતિ લાવવા માટે રાષ્ટ્રીય વાઈ દિવસની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

રાષ્ટ્રીય વાઈ દિવસનું મહત્ત્વ

આ દિવસ ઘણા મહત્ત્વપૂર્ણ સંદેશાઓ પર ભાર મૂકે છે.

• અંધશ્રદ્ધા અને ભેદભાવને દૂર કરવા, કારણ કે ઘણા લોકો હજુ પણ વાઈને નકારાત્મક દૃષ્ટિએ જુએ છે.
• તે જણાવવા માટે કે આ રોગ સારવાર યોગ્ય છે અને દર્દીઓ સામાન્ય જીવન જીવી શકે છે.
• શાળાઓ, કચેરીઓ અને સમાજમાં સમજણ અને સંવેદનશીલતા વધારવા માટે.
• સરકારો અને આરોગ્યસંભાળ સંસ્થાઓને વધુ સારી સારવાર, દવાઓ અને રિહેબ સુવિધાઓ પૂરી પાડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે.
• લોકોને હુમલા દરમિયાન યોગ્ય રીતે પ્રતિક્રિયા કેવી રીતે આપવી તે શીખવવા માટે.
• દર્દીઓના અધિકારો અને ગૌરવનું રક્ષણ કરવા માટે.

વાઈના સામાન્ય લક્ષણો

વાઈના લક્ષણો વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ અલગ અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક સામાન્ય લક્ષણો નીચ્ચે મુજબ છે.

• ક્ષણિક ચેતના ગુમાવવી.
• શરીરની અનિયંત્રિત ગતિવિધિઓ થવી.
• ગંધ, અવાજ અથવા દૃશ્ય સંવેદનાઓમાં ફેરફાર થવો.
• અચાનક ભય અથવા વિચિત્ર અનુભવ થવો.
• મૂંઝવણ, ધીમી વિચારસરણી અથવા પ્રતિક્રિયાઓ આપવામાં સમય લાગવો.

હુમલા કેટલા પ્રકારના હોય છે?

વાઈમાં બે મુખ્ય પ્રકારના હુમલા જોવા મળે છે.

ફોકલ-ઓન્સેટ હુમલા

આ મગજના એક ભાગમાં શરૂ થાય છે. તે બે પ્રકારના હોય છે

• ફોકલ અવેયર હુમલો: આ કિસ્સામાં, વ્યક્તિ હુમલા દરમિયાન સભાન રહે છે.
• ફોકલ ઈમ્પેયર્ડ અવેયર હુમલો: આ કિસ્સામાં, વ્યક્તિ ચેતના ગુમાવી શકે છે.

જનરલાઈઝ્ડ-ઓન્સેટ હુમલા

આ કિસ્સામાં, હુમલો મગજના બંને ભાગોના મોટા નેટવર્કને અસર કરે છે. તેના ઘણા પ્રકારો છે- જેમ કે, એબ્સેન્સ, ટોનિક, ક્લોનિક, ટોનિક-ક્લોનિક અને માયોક્લોનિક.

વાઈને નિયંત્રિત કરવાના રસ્તાઓ

• સમયસર દવાઓ લો: નિયમિત દવા ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
• સારી ઊંઘ લો: ઊંઘનો અભાવ હુમલાનું જોખમ વધારે છે.
• કેફીન ટાળો: કોફી, એનર્જી ડ્રિંક્સ અને સોડા હુમલાનું કારણ બની શકે છે.
• હાઈડ્રેટેડ રહો: ​​ડિહાઈડ્રેશન શરીરને તણાવ આપી શકે છે.
• ફ્લિકરિંગ લાઈટ્સ ટાળો: ચમકતી લાઈટ્સ હુમલાનું કારણ બની શકે છે, ખાસ કરીને બાળકોમાં.

રાષ્ટ્રીય વાઈ દિવસ પર દેશભરમાં વર્કશોપ, આરોગ્ય શિબિરો, સેમિનાર અને જનજાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. તેનો ધ્યેય લોકોને શિક્ષિત કરવાનો છે કે વાઈ એક તબીબી સ્થિતિ છે, સામાજિક ક્ષતિ નથી. આ કાર્યક્રમો લોકોને હુમલા દરમિયાન કેવી રીતે મદદ કરવી અને દર્દીઓ માટે કેવા ભાવનાત્મક અને સામાજિક સમર્થનની જરૂર છે તે વિશે શિક્ષિત કરે છે.