World Liver Day 2026: કરોડો લોકો લિવરના રોગોની લપેટમાં, આ આદતો બીમારી તરફ ધકેલી રહી

જીવનશૈલી અને ખાવા-પીવાની આદતોએ વૈશ્વિક સ્તરે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. યકૃતના રોગોનો બોજ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. થોડા દાયકાઓ પહેલા સુધી યકૃતના રોગો મુખ્યત્વે વૃદ્ધત્વ સાથે સંકળાયેલા મુદ્દાઓ તરીકે માનવામાં આવતા હતા, જોકે, યુવાન વ્યક્તિઓ - અને બાળકો પણ - હવે તેનો ભોગ બની રહ્યા છે.

યકૃત આપણા શરીરનું એક મહત્વપૂર્ણ અંગ છે. તે ઊર્જા પૂરી પાડવી, શરીરમાંથી ઝેરી તત્વો દૂર કરવા અને યોગ્ય પાચન જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જોકે આ અંગ હવે વધુને વધુ જોખમમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. ચિંતાનું એક મુખ્ય કારણ એ છે કે યકૃતના રોગો લાંબા સમય સુધી કોઈપણ ચેતવણી લક્ષણો દેખાયા વગર વધી રહ્યા છે. લક્ષણો સ્પષ્ટ રીતે સ્પષ્ટ થાય ત્યાં સુધીમાં ઘણા કિસ્સાઓમાં નુકસાન પહેલાથી જ વ્યાપક બની ગયું હોય છે.

તબીબી અહેવાલો મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-એસોસિએટેડ સ્ટીટોટિક લિવર ડિસીઝ (MAFLD)ના કેસોમાં ઝડપી વધારો દર્શાવે છે, જે એક મુખ્ય વૈશ્વિક આરોગ્ય ચિંતા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. એક અભ્યાસ મુજબ, વિશ્વભરમાં અસરગ્રસ્ત લોકોની સંખ્યા 1990માં 50 કરોડથી વધીને 2023માં આશરે કરોડ થઈ ગઈ. આ આંકડો 1990ના સ્તરની તુલનામાં 143 ટકાનો આશ્ચર્યજનક વધારો દર્શાવે છે.

MAFLDની સમસ્યા વિશ્વભરમાં વધી રહી છે

મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-એસોસિએટેડ સ્ટીટોટિક લિવર ડિસીઝ (MAFLD)ને પહેલા નોન-આલ્કોહોલિક ફેટી લિવર ડિસીઝ (NAFLD) તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
આ સ્થિતિઓ મેટાબોલિક સિન્ડ્રોમ પરિબળો - જેમ કે સ્થૂળતા, ડાયાબિટીસ અને ઉચ્ચ કોલેસ્ટ્રોલ -ને કારણે થાય છે જે યકૃતમાં ચરબી જમા તરફ દોરી જાય છે. તે વિશ્વભરની 30%થી વધુ વસ્તીને પ્રભાવિત કરે છે. એક અભ્યાસ અહેવાલમાં, સંશોધકોએ ચેતવણી જારી કરી છે કે, આ રોગ જે દરે આગળ વધી રહ્યો છે તે જોતાં 2050 સુધીમાં વિશ્વભરમાં 180 કરોડથી વધુ લોકો મેટાબોલિક લિવર ડિસીઝનો ભોગ બનવાનું જોખમ છે.

આના મુખ્ય કારણો સ્થૂળતા અને બ્લડ સુગરનું સ્તર વધેવું છે.

30 વર્ષમાં કેસોમાં 143% સુધીનો વધારો

'ગ્લોબલ બર્ડન ઓફ ડિસીઝ, ઇન્જરીઝ એન્ડ રિસ્ક ફેક્ટર્સ' અભ્યાસમાંથી લેવામાં આવેલા આ તારણો ધ લેન્સેટ ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજી એન્ડ હેપેટોલોજી' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયા છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો જણાવે છે કે છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં MAFLDના કેસોમાં 143% સુધીનો વધારો થયો છે. દર છમાંથી લગભગ એક વ્યક્તિ (એટલે ​​કે, વસ્તીના 16%) આ સ્થિતિથી પ્રભાવિત છે. એવો અંદાજ છે કે આ રોગનો વાસ્તવિક વ્યાપ વધુ હોઈ શકે છે.

નિષ્ણાતોએ નોંધ્યું છે કે, વૈશ્વિક વસ્તીમાં વૃદ્ધિની સાથે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર - જેમ કે સ્થૂળતા દરમાં વધારો અને હાઈ બ્લડ સુગર અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર સંબંધિત સમસ્યાઓ - લfવરના સ્વાસ્થ્ય પર ઊંડી અસર કરી રહી છે.

પુરુષોમાં વધુ જોખમ

નિષ્ણાતોએ નોંધ્યું છે કે MAFLDનું જોખમ સ્ત્રીઓની સરખામણીમાં પુરુષોમાં વધુ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને 80 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વૃદ્ધોમાં આ રોગનો ફેલાવો દર વધારે હતો.

સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ નાની ઉંમરના હતા.

આશરે 35-40 વર્ષની વયના પુરુષો અને 55-59 વર્ષની વયની સ્ત્રીઓ આ રોગ માટે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.

વૈશ્વિક સ્તરે MAFLD સાથે સંકળાયેલી સ્વાસ્થ્ય ગૂંચવણોના મુખ્ય કારણ તરીકે હાઈ બ્લડ સુગર ઓળખવામાં આવી હતી. આ પછી ઉચ્ચ બોડી માસ ઇન્ડેક્સ (BMI) અને ધૂમ્રપાન એ પરિબળો હોવાનું જાણવા મળ્યું જેણે આ યકૃત રોગની પ્રગતિને સૌથી વધુ વેગ આપ્યો.

જીવનશૈલીમાં સુધારો જોખમ ઘટાડી શકે છે

અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે હવે વધુ લોકો આ રોગનો ભોગ બની રહ્યા છે, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય પર તેની અસર ઓછી થઈ રહી છે. આ સૂચવે છે કે સારવાર અને સંભાળમાં સુધારો થયો છે.

મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-સંકળાયેલ સ્ટીટોટિક લિવર ડિસીઝ ઘણીવાર વજનમાં વધારો સાથે જોડાયેલો હોય છે, પરિણામે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને તેની સાથે સંકળાયેલ જોખમ ઘટાડી શકાય છે.

સામાન્ય રીતે આ સ્થિતિ ત્યારે જ શોધી કાઢવામાં આવે છે જ્યારે દર્દી અન્ય અસંબંધિત કારણોસર તબીબી તપાસ કરાવે છે.

તેના લક્ષણોમાં અતિશય થાક, અસ્વસ્થતાની સામાન્ય લાગણી અને વારંવાર પેટમાં દુખાવોનો સમાવેશ થાય છે.

આ અભ્યાસના તારણો દર્શાવે છે કે, બગડતી જીવનશૈલી અને નબળી આહારની આદતોને કારણે, લિવરના રોગો હવે યુવાનોને વધુને વધુ અસર કરી રહ્યા છે. તેથી નાની ઉંમરથી જ સુધારા કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.

નોંધ : આ આર્ટિકલ તમને જાગૃત કરવાના હેતુથી લખવામાં આવ્યો છે.