આજે World Tuberculosis Day: શું છે તેનો ઈતિહાસ અને મહત્ત્વ? જાણો ટીબીથી બચવાના ઉપાય

દર વર્ષે 24 માર્ચે 'વિશ્વ ટીબી દિવસ' (World Tuberculosis Day) ઉજવવામાં આવે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ટીબી અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે આ દિવસ શા માટે નક્કી કરવામાં આવ્યો? જો નહીં, તો ચાલો તમને તેના વિશે જણાવીએ

તમને જણાવી દઈએ કે, ટીબી એક ગંભીર ચેપી રોગ છે, જે દર વર્ષે લાખો લોકોના જીવ લે છે. જોકે, આ રોગનો ઓલાજ કરી શકાય છે અને તેને અટકાવી પણ શકાય છે, પરંતુ આ માટે તેને યોગ્ય સમયે ઓળખીને સારવાર કરવી જરૂરી છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અને અન્ય સંસ્થાઓ આ દિવસની ઉજવણી કરીને ટીબી સામેની લડાઈને મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. ચાલો જાણીએ કે 24 માર્ચે 'વિશ્વ ટીબી દિવસ' શા માટે ઉજવવામાં આવે છે, તેનો ઈતિહાસ શું છે અને આ વર્ષે આ દિવસની થીમ શું છે.

વિશ્વ ટીબી દિવસ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?

વિશ્વ ટીબી દિવસની ઉજવણીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોને ટીબીની ગંભીરતા વિશે જાગૃત કરવાનો અને તેના નિવારણ અને સારવારને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ દિવસે, વિવિધ આરોગ્ય સંસ્થાઓ, સરકારો અને તબીબી સંસ્થાઓ ટીબીના લક્ષણો, સારવાર અને નિવારણ સંબંધિત માહિતી પૂરી પાડે છે, જેથી આ રોગને નાબૂદ કરી શકાય.

24 માર્ચે જ કેમ ઉજવવામાં આવે છે આ દિવસ?

24 માર્ચ, 1882ના રોજ, ડો. રોબર્ટ કોચે ટીબીનું કારણ બનતા માયકોબેક્ટેરિયમ ટ્યુબરક્યુલોસિસ બેક્ટેરિયાની શોધ કરી હતી. આ શોધ તબીબી જગત માટે એક મોટી સિદ્ધિ હતી, કારણ કે તેનાથી ટીબીની સારવારનો માર્ગ ખુલ્યો.

ડો. કોચની આ ઐતિહાસિક શોધની યાદમાં, 1982માં વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અને ઈન્ટરનેશનલ યુનિયન અગેઈન્સ્ટ ટ્યુબરક્યુલોસિસ એન્ડ લંગ ડિસીઝ (IUATLD) એ મળીને દર વર્ષે 24 માર્ચે 'વિશ્વ ટીબી દિવસ' ઉજવવાનું નક્કી કર્યું.

ટીબી શું છે અને તે કેવી રીતે ફેલાય છે?

ટીબી એ ટીબીના બેક્ટેરિયાથી થતો ચેપી રોગ છે. તે મુખ્યત્વે ફેફસાંને અસર કરે છે, પરંતુ તે શરીરના અન્ય ભાગોમાં પણ ફેલાઈ શકે છે.

ટીબી હવા દ્વારા ફેલાય છે. જ્યારે ટીબીથી સંક્રમિત વ્યક્તિને ઉધરસ આવે છે, છીંકે છે અથવા મોટેથી બોલે છે, ત્યારે બેક્ટેરિયા હવામાં ફેલાય છે. જો કોઈ સ્વસ્થ વ્યક્તિ એ જ હવા શ્વાસમાં લે છે, તો તેને પણ ટીબી થઈ શકે છે. ટીબી નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકોને ઝડપથી અસર કરે છે.

ટીબીના સામાન્ય લક્ષણો

• 2 અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી સતત ઉધરસ રહેવી
• ગળફામાં લોહી
• વજન ઘટાડવું
• રાત્રે પરસેવો આવવો
• ખૂબ તાવ અને શરદી
• ભૂખ ન લાગવી

જો આ લક્ષણો લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

વિશ્વ ટીબી દિવસ 2025ની થીમ

દર વર્ષે વિશ્વ ટીબી દિવસ એક ખાસ થીમ સાથે ઉજવવામાં આવે છે જે ટીબીની નાબૂદી માટે જાગૃતિ લાવવા પર કેન્દ્રિત છે. 2025ની થીમ છે "Yes! We Can End TB!". જેનો અર્થ એ છે કે સાથે મળીને આપણે આ રોગને નાબૂદ કરી શકીએ છીએ. 

ટીબીથી બચવાના 5 ઉપાય

• બાળકોને ટીબીથી બચાવવા માટે આ BCG વેક્સિન જરૂરી છે.
• જો કોઈને ટીબી હોય, તો તેની ખૂબ નજીક ન જાઓ.
• ઉધરસ કે છીંક ખાતી વખતે તમારા મોંને ઢાંકો અને માસ્ક પહેરો.
• પૌષ્ટિક આહાર લો અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવો.
• જો ટીબીના લક્ષણો દેખાય તો તરત તપાસ કરવો, જેથી સારવાર સરળ થઈ જાય છે.

'વિશ્વ ટીબી દિવસ' માત્ર જાગૃતિ દિવસ નથી પરંતુ ટીબીને નાબૂદ કરવા માટેનો વૈશ્વિક સંકલ્પ છે. 24 માર્ચનો દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે ટીબી એક ખતરનાક રોગ છે, પરંતુ સમયસર સાવધાની અને યોગ્ય પગલાં લઈને તેને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી શકાય છે.