એકમાત્ર બાળકનો ઉછેર કરતી વખતે ન કરો આ ભૂલો, માનસિક અને ભાવનાત્મક વિકાસ પર કરે છે વિપરીત અસર

બાળકનો સારી રીતે ઉછેર કરવો એ દરેક માતા-પિતા માટે એક પડકાર છે. ખાસ કરીને જો બાળક એકમાત્ર સંતાન હોય તો આ પડકાર વધી જાય છે. એકમાત્ર બાળકના કિસ્સામાં, માતા-પિતા ઘણીવાર કેટલીક ભૂલો કરે છે જે બાળકના વિકાસને અવરોધે છે અને બાળકના માનસિક અને ભાવનાત્મક વિકાસ પર પણ વિપરીત અસર કરે છે. તો ચાલો જાણીએ કે આવી સ્થિતિમાં માતા-પિતાએ કઈ ભૂલો ટાળવી જોઈએ.

અતિશય રક્ષણાત્મક બનવું

એકમાત્ર બાળકના કિસ્સામાં, ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે માતા-પિતા ખૂબ જ રક્ષણાત્મક બની જાય છે. બાળકને દરેક સમસ્યાથી બચાવવાના નામે તેને બહારની દુનિયા સાથે ભળવા દેવામાં આવતા નથી. આ યોગ્ય નથી. બાળકની સલામતીનું ધ્યાન રાખવું જેટલું જરૂરી છે, એટલું જ જરૂરી છે કે તેને બહારની દુનિયાનું જ્ઞાન મળે. આમ ન કરવાથી બાળકનો સામાજિક વિકાસ નથી થતો.

દરેક જીદ પૂરી કરવી

ઘણી વખત કેટલાક માતા-પિતાને એમ કહેતા સાંભળવા મળે છે કે જે અમારું છે તે અમારા બાળકનું છે. જો તેની દરેક જીદ પૂરી ન કરી શકીએ તો શું ફાયદો? આ વિચાર ખોટો છે. આ વિચારસરણીને કારણે ઘણા માતા-પિતા બાળકની દરેક જીદ પૂરી કરે છે. અમુક સમય પછી તેમને ખ્યાલ આવે છે કે બાળક કંઈક ખોટું કરવા માટે જીદ કરી રહ્યું છે, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં બાળકનો સ્વભાવ એવો બની ગયો છે કે માતા-પિતા માટે તેને ના પાડવી શક્ય નથી.

સીમાઓને અવગણવી

બાળકને પ્રેમ અને લાગણી આપવાના નામે કેટલાક માતા-પિતા શિસ્તની મર્યાદા ભૂલી જાય છે. તેઓ બાળકને વડીલો અને અન્ય લોકો સાથે કેવું વર્તન કરવું જોઈએ તે શીખવતા નથી. જો કાળજી લેવામાં ન આવે તો આવા બાળકમાં હિંસક વૃત્તિ વધવાની શક્યતા છે. પાછળથી, બાળકનો આવો સ્વભાવ સમસ્યા ઉભી કરી શકે છે.

પૂરતો સમય ન આપવો

બાળકને પૂરતો સમય આપવો સૌથી જરૂરી છે. એકમાત્ર બાળકના કિસ્સામાં આ વધુ જરૂરી બની જાય છે, કારણ કે તેની લાગણીઓ શેર કરવા માટે તેની પાસે કોઈ ભાઈ કે બહેન નથી. કેટલીકવાર, બાળકનો સારો ઉછેર કરવા માટે, માતા-પિતા તેમનો બધો સમય ઓફિસ અને કામમાં વિતાવે છે. આ બાળકના માનસિક વિકાસ માટે ખૂબ જ નુકસાનકારક છે. સારા ઉછેરનો અર્થ પૈસા કમાઈને બાળકની જરૂરિયાત પૂરી કરવનો નથી. બાળક સાથે સમય વિતાવવો પણ જરૂરી છે. દરરોજ બાળક માટે થોડો સમય કાઢો અને તેની સાથે વાત કરો. દિવસ દરમિયાન તેણે શું કર્યું તે પૂછો અને તેને કોઈ સમસ્યા હોય તો તેની મદદ કરો.

લાગણીઓને દબાવી દેવી

બાળકને હંમેશા ખુશ રાખવા માટે, માતા-પિતા ઘણીવાર તેની લાગણીઓને દબાવી દે છે. જો બાળક કોઈ વસ્તુ માટે રડે છે તો તેને સમજાવવામાં આવે છે કે તેણે આવી નાની વસ્તુ માટે રડવું જોઈએ નહીં. આમ કરવાથી, માતા-પિતા તેની લાગણીઓને મર્યાદિત રાખે છે. આવું ન કરો. જો બાળક કોઈ અવાજથી ડરી જાય તો તેને સમજાવો કે આવી સ્થિતિમાં ડરવું સ્વાભાવિક છે. તેને તેના ડરને કાબૂમાં રાખવાની રીતો વિશે પણ જણાવો. આમ કરવાથી, બાળકમાં લાગણીનો વિકાસ થાય છે, સાથે જ તે તેની લાગણીઓને નિયંત્રિત કરવાનું પણ શીખે છે.

પરફેક્ટ બનવાની અપેક્ષા રાખવી

ક્યારેક બાળક પાસેથી પરફેક્ટ બનવાની અપેક્ષા રાખવાથી પણ તેના પર નકારાત્મક અસર પડે છે. કેટલાક માતા-પિતા વિચારે છે કે જો તેઓ તેમના બાળકની ખુશી માટે શક્ય તમામ પ્રયાસો કરતા હોય, તો બાળકે પણ તેમની અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતરવું જોઈએ. ક્યારેક આ અપેક્ષાઓ કરિયર સાથે પણ જોડાયેલી હોય છે. આમાં, બાળક પોતે શું ઇચ્છે છે તેની અવગણના કરવામાં આવે છે. માતા-પિતા તેને એવા કામમાં પરફેક્ટ જોવા માંગે છે જેમાં તેને કદાચ કોઈ રસ નથી હોતો. આવી સ્થિતિમાં કાં તો બાળક હતાશ થઈ જાય છે અથવા તો માતા-પિતા પ્રત્યે અનાદરની લાગણી પેદા થાય છે.