દર વર્ષે બે વાર ઉજવવામાં આવે છે Hindi Diwas, જાણો શું છે રાષ્ટ્રીય અને વિશ્વ હિન્દી દિવસ વચ્ચેનો તફાવત

હિન્દી આપણી રાષ્ટ્રીય ભાષા છે અને મુખ્યત્વે ઉત્તર ભારતના ઘણા રાજ્યોમાં બોલાય છે. ભારત ઉપરાંત, હિન્દી ભારતના પડોશી દેશો જેમ કે પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ અને શ્રીલંકામાં પણ બોલાય છે. આ ઉપરાંત, આ ભાષા વિશ્વના ઘણા દેશોમાં લોકપ્રિય છે અને મોરેશિયસ જેવા દેશોમાં પણ બોલાય છે.

વૈશ્વિક સ્તરે આ ભાષાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, હિન્દી દિવસ નિમિત્તે ઘણા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. હિન્દી દિવસ દર વર્ષે બે વાર ઉજવવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, લોકોને ઘણીવાર પ્રશ્ન થાય છે કે આ દિવસ વર્ષમાં બે વાર કેમ ઉજવવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ આ પાછળની વાર્તા શું છે.

હિન્દી દિવસ વર્ષમાં બે વાર ઉજવવામાં આવે છે

દર વર્ષે 10 જાન્યુઆરી અને 14 સપ્ટેમ્બરના રોજ, હિન્દી દિવસ નિમિત્તે દેશ અને દુનિયાભરમાં ઘણા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, લોકોના મનમાં હંમેશા આ પ્રશ્ન ઉદભવે છે કે તે વર્ષમાં બે વાર કેમ ઉજવવામાં આવે છે અને બંને દિવસોની ઉજવણીમાં શું તફાવત છે. 

14 સપ્ટેમ્બરે હિન્દી દિવસ કેમ ઉજવવામાં આવે છે?

ભારતમાં હિન્દી ભાષાનું પોતાનું મહત્ત્વ છે. હિન્દી ભાષાને માન્યતા આપતાં, 14 સપ્ટેમ્બર 1949ના રોજ, બંધારણ સભાએ હિન્દીને દેશની સત્તાવાર ભાષાનો દરજ્જો આપ્યો. દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હિન્દી ભાષા બોલાય છે, જેના કારણે હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.

દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુએ પોતે હિન્દી માટે 14મી તારીખ પસંદ કરી હતી, ત્યારથી 14 સપ્ટેમ્બરને સમગ્ર ભારતમાં રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. 1918માં, રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીએ હિન્દી સાહિત્ય સંમેલનમાં હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા બનાવવા પર ભાર મૂક્યો હતો.

10 જાન્યુઆરીએ હિન્દી દિવસ કેમ ઉજવવામાં આવે છે?

વિશ્વ હિન્દી દિવસ દર વર્ષે 10 જાન્યુઆરીએ સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે. તેની ઉજવણીનો હેતુ હિન્દીના પ્રચાર માટે જાગૃતિ લાવવાનો અને તેને વૈશ્વિક સ્તરે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષા તરીકે રજૂ કરવાનો છે. આ પ્રસંગે, વિશ્વભરના ભારતીય દૂતાવાસોમાં ખાસ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

વૈશ્વિક સ્તરે હિન્દી ભાષા માટે પ્રથમ કાર્યક્રમ 10 જાન્યુઆરી 1974ના રોજ મહારાષ્ટ્રના નાગપુરમાં યોજવામાં આવ્યો હતો. આ પરિષદમાં 30 દેશોના 122 પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. 1975માં, તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીએ પ્રથમ વિશ્વ હિન્દી પરિષદનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. વર્ષ 2006માં, તત્કાલીન ભારતીય વડાપ્રધાન ડો. મનમોહન સિંહે 10 જાન્યુઆરીને વિશ્વ હિન્દી દિવસ તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરી હતી.

વિશ્વ હિન્દી દિવસ 2025ની થીમ

વિશ્વ હિન્દી દિવસ 2025ની થીમ "હિન્દી એકતા અને સાંસ્કૃતિક ગૌરવનો વૈશ્વિક અવાજ" છે. આ દિવસ દર વર્ષે 10 જાન્યુઆરીએ ઉજવવામાં આવે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય હિન્દી ભાષાને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને તેના સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વને ઉજાગર કરવાનો છે.

રાષ્ટ્રીય અને વિશ્વ હિન્દી દિવસ વચ્ચે શું તફાવત છે?

હવે ચાલો બે દિવસ વચ્ચેનો તફાવત જાણીએ. બંને દિવસો (10 જાન્યુઆરી અને 14 સપ્ટેમ્બર) નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હિન્દીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. 14 સપ્ટેમ્બરના રોજ સમગ્ર ભારતમાં રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. જ્યારે દર વર્ષે 10 જાન્યુઆરીએ, વિશ્વ હિન્દી દિવસ સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે.

હિન્દી ભાષાનું મહત્ત્વ

વર્લ્ડ લેંગ્વેજ ડેટાબેઝ મુજબ, હાલમાં 61 કરોડ લોકો હિન્દી ભાષા બોલે છે. હિન્દી ભાષાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમયાંતરે અખિલ ભારતીય ભાષા સાહિત્ય પરિષદોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વિશ્વ હિન્દી સચિવાલય મોરેશિયસમાં આવેલું છે. આ સચિવાલય 11 ફેબ્રુઆરી 2008થી ભાષાના પ્રચાર માટે કાર્યરત છે.