યુપી MLC પરિણામો: ભાજપ માટે આંતરીક વિખવાદ મોટો પડકાર, ૨૦૨૭ની ચૂંટણી પહેલા ચિંતા વધી

ઉત્તર પ્રદેશમાં વિધાનસભા ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે ત્યારે, વિધાન પરિષદની ૧૧ બેઠકોના પરિણામોએ ભાજપ માટે પડકારો વધારી દીધા છે. જોકે પક્ષ છ બેઠકો જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યો છે, પરંતુ સમાજવાદી પાર્ટી (સપા)ની બેઠકોની સંખ્યામાં થયેલો વધારો ભાજપ માટે માનસિક દબાણ ઊભું કરનારો સાબિત થયો છે. હવે વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં ભાજપે રણનીતિના મોરચે વધુ સતર્ક રહેવું પડશે. આ પરિણામ પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર હોવાનું માનવામાં આવે છે, જ્યારે કે મુખ્યમંત્રી યોગીએ પોતે પ્રચારની કમાન સંભાળી હતી અને આઠ જાહેર સભાઓને સંબોધન પણ કર્યું હતું. ગોરખપુરથી લઈને આગ્રા સુધી પક્ષની અંદર જ તોડફોડ (આંતરિક વિરોધ કે પક્ષવિરોધી પ્રવૃત્તિઓ)ના કિસ્સાઓ જોવા મળ્યા હતા. આ ઉપરાંત, છ બેઠકો માટે ઉમેદવારોના નામ જાહેર કરવામાં થયેલો વિલંબ ભાજપને ભારે પડ્યો; આ છ બેઠકોમાંથી પક્ષ ચાર બેઠકો હારી ગયો. તેની સામે, જે પાંચ ઉમેદવારોના નામ મહિનાઓ અગાઉ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યા હતા, તેમાંથી ચાર ઉમેદવારો વિજયી થયા.

ચૂંટણી લડવામાં આવેલી ૧૧ બેઠકોમાંથી, અગાઉ ભાજપ પાસે છ બેઠકો હતી અને આ વખતે પણ પક્ષે એટલી જ બેઠકો મેળવી છે. જોકે, પરિણામોમાં આવેલા બદલાવે પક્ષના રણનીતિકારોને નવી વ્યૂહરચના ઘડવા માટે મજબૂર કર્યા છે. ખાસ નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે, રાજ્યની રાજધાની લખનૌમાં ભાજપ 'સ્નાતક' મતવિસ્તારની બેઠક હારી ગયું—જે બેઠક અગાઉ પક્ષ પાસે હતી. આ ચૂંટણીઓને આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે એક રિહર્સલ—અથવા કદાચ 'સેમી-ફાઈનલ'—તરીકે જોવામાં આવી રહી હતી, અને સત્તાધારી પક્ષ કોઈપણ બિનજરૂરી જોખમ લેવાનું ટાળવા માંગતો હતો.

આ વર્ષે ૨૪ મેના રોજ પક્ષે પોતાના ઉમેદવારોની જાહેરાત કરી હતી: લખનૌ 'શિક્ષક' મતવિસ્તાર માટે ઉમેશ દ્વિવેદી, લખનૌ 'સ્નાતક' મતવિસ્તાર માટે અવનીશ પટેલ, બરેલી-મુરાદાબાદ 'શિક્ષક' મતવિસ્તાર માટે ડૉ. હરિ સિંહ ધિલ્લોન, મેરઠ 'શિક્ષક' મતવિસ્તાર માટે શ્રીચંદ શર્મા અને આગ્રા-અલીગઢ 'સ્નાતક' મતવિસ્તાર માટે માનવેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહ. આ તમામ ઉમેદવારો તે સમયે વિધાન પરિષદના સભ્યો (MLC) હતા અને તેમણે મતદાર નોંધણી માટે ખૂબ જ મહેનત કરી હતી. આ પાંચ ઉમેદવારોમાંથી માત્ર અવનીશ પટેલ જ ચૂંટણી જીતી શક્યા નહીં. બાકીની છ બેઠકો માટે પક્ષે ૨૯ સપ્ટેમ્બરે પોતાના ઉમેદવારોની જાહેરાત કરી હતી અને ૨૩ ઓક્ટોબરે મતદાન યોજાવાનું હતું. હારેલી બેઠકો પર પાયાના સ્તરે રહેલી ખામીઓએ મુશ્કેલીઓ વધારી દીધી.

હારેલી બેઠકોમાં એવી બેઠકોનો પણ સમાવેશ થાય છે જેનું પ્રતિનિધિત્વ વર્તમાન MLCs (વિધાન પરિષદ સભ્યો) કરતા હતા: મેરઠ ગ્રેજ્યુએટ્સ મતવિસ્તારમાંથી દિનેશ ગોયલ (ભાજપ) અને ગોરખપુર-ફૈઝાબાદ શિક્ષક મતવિસ્તારમાંથી ધ્રુવ કુમાર ત્રિપાઠી (શિક્ષક દળ - શર્મા જૂથ). બંનેએ ચૂંટણી માટે સંપૂર્ણ તૈયારીઓ કરી હતી, તેમ છતાં તેઓ જીત મેળવી શક્યા નહીં. બીજી તરફ, હરિ કિશોર તિવારી (આગ્રા શિક્ષક મતવિસ્તાર), કેદાર નાથ સિંહ (વારાણસી ગ્રેજ્યુએટ્સ મતવિસ્તાર), પ્રમોદ કુમાર મિશ્રા (વારાણસી શિક્ષક મતવિસ્તાર) અને અશોક કુમાર રાઠોડ (અલ્હાબાદ-ઝાંસી ગ્રેજ્યુએટ્સ મતવિસ્તાર) ને પરાજયનો સામનો કરવો પડ્યો. આ બેઠકોના ઉમેદવારો પક્ષની ટિકિટ મેળવવામાં વ્યસ્ત હતા, પરંતુ પક્ષ કે ઉમેદવારોમાંથી કોઈએ પણ મતદાર નોંધણી જેવા મહત્વપૂર્ણ કાર્ય પર ધ્યાન આપ્યું નહીં. જોકે સંગઠને નોંધપાત્ર પ્રયાસો કર્યા હતા, પરંતુ સમયના અભાવે અને પાયાના સ્તરે નોંધાયેલા સમર્થકોની અપૂરતી સંખ્યાને કારણે સફળતા મળી શકી નહીં.

આગ્રાથી ગોરખપુર સુધી આંતરિક ખેંચતાણ

ભાજપને વ્યાપક આંતરિક ઘમાસાણનો પણ સામનો કરવો પડ્યો; આ સ્થિતિ આગ્રાથી લઈને પ્રયાગરાજ, લખનૌ અને ગોરખપુર સુધીના મતવિસ્તારોમાં જોવા મળી હતી. પ્રતાપગઢમાં, સ્થાનિક પક્ષ સંગઠને અહેવાલ આપ્યો કે એક પૂર્વ મંત્રીએ વિરોધ પક્ષને મદદ કરી હતી; પરિણામે, ત્યાં ભાજપના ઉમેદવારને ખૂબ જ ઓછા મત મળ્યા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આગ્રા મતવિસ્તારમાં, બિન-સહાયિત (ખાનગી, સરકારી સહાય વિનાની) શાળાઓના કેટલાક સંચાલકો—જેઓ ભાજપ સાથે જોડાયેલા છે—તેમણે સમાજવાદી પાર્ટી (SP)ના ઉમેદવાર આકાશ અગ્રવાલને સમર્થન આપ્યું. પક્ષના ઘણા નેતાઓએ પોતાની ભૂમિકા માત્ર સોશિયલ મીડિયા પર બેઠકોના ફોટા શેર કરવા પૂરતી જ સીમિત રાખી હતી. વધુમાં, ચૂંટણીના ઠીક પહેલા ભાજપ છોડીને સમાજવાદી પાર્ટીમાં જોડાયેલા સંજય ત્રિપાઠી અને બળવાખોર વલણ અપનાવનારા ભાજપના MLC દેવેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહને કારણે પણ પક્ષને નુકસાન વેઠવું પડ્યું. આ પરિબળોને લીધે ભાજપના ધ્રુવ ત્રિપાઠીની જીતનું અંતર (માર્જિન) ઘટી ગયું. પરિણામો સ્પષ્ટ કરે છે કે આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને, ભાજપે પોતાનો સંદેશ વધુ અસરકારક રીતે પહોંચાડવો પડશે, ખાસ કરીને 'બૌદ્ધિક' (શિક્ષિત/વ્યાવસાયિક) વર્ગમાં. વિવાદાસ્પદ કે ડાઘાવાળા વ્યક્તિઓને હટાવવા ઉપરાંત, પક્ષે પોતાની 'પન્ના પ્રમુખ' (મતદાર યાદીના પાનાના પ્રભારી) વ્યવસ્થાને પણ વધુ પ્રભાવશાળી બનાવવા માટે તેને મજબૂત કરવી પડશે.