દેશમાં 1 જુલાઈથી ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા થશે લાગુ, મૃત્યુદંડની કરાઈ જોગવાઈ

1 જુલાઈથી ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા લાગુ થવા જઈ રહ્યા છે. ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં આતંકવાદની વ્યાખ્યાને વધુ વિસ્તૃત કરવામાં આવી છે, જેણે IPCનું સ્થાન લીધું છે. હવે અનેક કૃત્યોને આતંકવાદી કૃત્યોમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. જો દોષી સાબિત થાય તો મૃત્યુદંડની પણ જોગવાઈ છે.

1લી જુલાઈથી ત્રણ નવા ફોજદારી કાયદા અમલમાં આવશે. આ પછી ભારતીય ન્યાય સંહિતા IPCનું સ્થાન લેશે, ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા CrPCનું સ્થાન લેશે અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ ભારતીય પુરાવા સંહિતાનું સ્થાન લેશે. આ ત્રણેય કાયદા ગયા વર્ષે સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યા છે.

ભારતીય ન્યાય સંહિતામાં સંગઠિત અપરાધ અને આતંકવાદની વ્યાખ્યા પણ નક્કી કરવામાં આવી છે, જે IPCનું સ્થાન લેવા જઈ રહી છે. આઈપીસીમાં આતંકવાદની કોઈ વ્યાખ્યા નથી. આ સાથે કયો ગુનો આતંકવાદના દાયરામાં આવશે તેનો પણ ઉલ્લેખ છે.

હવે દેશની બહાર કોઈપણ ભારતીય સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવું પણ આતંકવાદી કૃત્ય ગણવામાં આવશે. એવું માનવામાં આવે છે કે ગયા વર્ષે અમેરિકા, કેનેડા અને બ્રિટનમાં ભારતીય દૂતાવાસો પર થયેલા હુમલાને કારણે તેને આતંકવાદના દાયરામાં લાવવામાં આવ્યું છે.

આતંકવાદના દાયરામાં શું આવે છે?

અત્યાર સુધી આતંકવાદની કોઈ વ્યાખ્યા નહોતી, પરંતુ હવે તેની એક વ્યાખ્યા થઈ ગઈ છે. જેના કારણે હવે કયો ગુનો આતંકવાદના દાયરામાં આવશે તે નક્કી થઈ ગયું છે.

ભારતીય ન્યાયિક સંહિતાની કલમ 113 મુજબ, જે કોઈ પણ વ્યક્તિ ભારતની એકતા, અખંડિતતા અને સુરક્ષાને જોખમમાં નાખવા, સામાન્ય જનતાને અથવા તેના કોઈ વિભાગને ડરાવવા અથવા જાહેર વ્યવસ્થાને ખલેલ પહોંચાડવાના ઈરાદાથી ભારત અથવા અન્ય કોઈપણ દેશમાં કોઈપણ કૃત્ય કરશે તો તે આતંકવાદી કૃત્ય ગણવામાં આવે છે.

આતંકવાદની વ્યાખ્યામાં 'આર્થિક સુરક્ષા' શબ્દ પણ ઉમેરવામાં આવ્યો છે. આ અંતર્ગત હવે નકલી નોટો કે સિક્કાઓની દાણચોરી કે ચલણને પણ આતંકવાદી કૃત્ય ગણવામાં આવશે. આ સિવાય કોઈપણ સરકારી અધિકારી સામે બળપ્રયોગ કરવો પણ આતંકવાદી કૃત્યના દાયરામાં આવશે.

નવા કાયદા અનુસાર, બોમ્બ વિસ્ફોટ સિવાય બાયોલોજિકલ, રેડિયોએક્ટિવ, પરમાણુ અથવા અન્ય કોઈપણ ખતરનાક માધ્યમો દ્વારા કરવામાં આવેલ કોઈપણ હુમલો જેમાં કોઈ મૃત્યુ પામે અથવા ઘાયલ થાય તે પણ આતંકવાદી કૃત્ય તરીકે ગણવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત, દેશની અંદર અથવા વિદેશમાં સ્થિત ભારત સરકાર અથવા રાજ્ય સરકારની કોઈપણ સંપત્તિને નષ્ટ અથવા નુકસાન પહોંચાડવું પણ આતંકવાદના દાયરામાં આવશે.

જો કોઈ વ્યક્તિ જાણે છે કે આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ દ્વારા કોઈ મિલકત હસ્તગત કરવામાં આવી છે, તેમ છતાં તે તેનો કબજો રાખે છે, તો તે પણ આતંકવાદી કૃત્ય માનવામાં આવશે.

ભારત સરકાર, રાજ્ય સરકાર અથવા કોઈપણ વિદેશી દેશની સરકારને પ્રભાવિત કરવાના હેતુસર વ્યક્તિનું અપહરણ કરવું અથવા તેને કસ્ટડીમાં રાખવું પણ આતંકવાદી કૃત્યના દાયરામાં આવશે.

કેટલી સજા થઈ શકે?

કલમ 113 પોતે જ અલગ-અલગ ગુનાઓ માટે અલગ-અલગ સજાની જોગવાઈ કરે છે. આ મુજબ, જો કોઈ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિમાં કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય છે, તો આવા કિસ્સાઓમાં મૃત્યુદંડ અથવા આજીવન કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે.

જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિને અંજામ આપવાનું કાવતરું કરે છે અથવા કોઈ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિમાં મદદ કરે છે, તો જો તે દોષિત સાબિત થાય છે, તો તેને ઓછામાં ઓછી પાંચ વર્ષની જેલની સજા થશે, જે આજીવન કેદ સુધી પણ વધી શકે છે. આ ઉપરાંત દંડ પણ ભરવો પડશે. જો કોઈ આતંકવાદી સંગઠન સાથે સંકળાયેલું હોય તો તેને આજીવન કેદની સજા પણ થઈ શકે છે.

જો કોઈ વ્યક્તિ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ કરતી વ્યક્તિને જાણી જોઈને છુપાવે છે અથવા છુપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો તે પણ આતંકવાદી કૃત્યના દાયરામાં આવશે. આમ કરવા બદલ ગુનેગારને ત્રણ વર્ષથી આજીવન કેદની સજા થઈ શકે છે અને દંડ પણ થઈ શકે છે.

અત્યાર સુધી શું હતું?

આઈપીસીમાં આતંકવાદની કોઈ વ્યાખ્યા નથી. 1967માં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનો સામનો કરવા માટે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ નિવારણ કાયદો (UAPA) લાવવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદામાં અત્યાર સુધી અનેક વખત સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.

UAPA હેઠળ, ભારતની અખંડિતતા અથવા સાર્વભૌમત્વને જોખમમાં મૂકવું, સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવું અથવા આવશ્યક સેવાઓમાં વિક્ષેપ પાડવો આતંકવાદી કૃત્યોના દાયરામાં આવે છે. આ કાયદા હેઠળ સરકાર કોઈપણ વ્યક્તિ, સંસ્થા કે સંસ્થાને આતંકવાદી જાહેર કરી શકે છે અને તેની સંપત્તિ જપ્ત કરી શકે છે.

આ કાયદાની કલમ 16 આતંકવાદી કૃત્યો સાથે સંબંધિત છે. આ હેઠળ, જો કોઈ આતંકવાદી કૃત્યમાં મૃત્યુ પામે છે, તો ગુનેગારને દંડની સાથે મૃત્યુ અથવા આજીવન કેદની સજા થઈ શકે છે.