માઇનિંગ રોયલ્ટીના કેસમાં સુપ્રીમે આપ્યો આ ચુકાદો, કેન્દ્ર સરકાર અને ખાણકામ કંપનીઓને ઝટકો

કેન્દ્ર સરકાર અને ખાણકામ કંપનીઓને માઇનિંગ રોયલ્ટીના કેસમાં ફરી એકવાર આંચકો લાગ્યો છે, સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યો ખનિજ અધિકારો પર કેટલીક શરતો સાથે પૂર્વનિર્ધારિત રીતે ટેક્સ લાદી શકે છે અથવા તેનું નવીકરણ કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે એ દલીલને પણ ફગાવી દીધી હતી કે તેનો 25 જુલાઈનો ચુકાદો જેમાં રાજ્યોને ખનીજ પર કરનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો તે ચુકાદાની તારીખથી જ લાગુ થવો જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, રાજ્યોને 1 એપ્રિલ, 2005 પહેલા થયેલા વ્યવહારો પર ટેક્સ વસૂલવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં, પરંતુ ટેક્સ ચૂકવણીનો સમય 1 એપ્રિલ, 2026થી શરૂ કરીને 12 વર્ષ સુધીનો હોઈ શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે 25 જુલાઈ, 2024 પહેલાના સમયગાળાની માંગ પર વ્યાજ અને દંડ વસૂલવામાં આવશે નહીં, તે માફ કરવામાં આવશે.

25 જુલાઈના નિર્ણયમાં સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું?

ગયા મહિને એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટની નવ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે ચુકાદો આપ્યો હતો કે ખાણકામના લીઝધારક દ્વારા પટેદારને ચૂકવવામાં આવતી રોયલ્ટી ટેક્સ નથી. બેન્ચનું નેતૃત્વ કરી રહેલા ચીફ જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડે ચુકાદો આપતાં કહ્યું હતું કે રોયલ્ટી ટેક્સ જેવી નથી. જ્યારે જસ્ટિસ બીવી નાગરથનાએ આ નિર્ણય પર અસહમતિ વ્યક્ત કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્ણયમાં કહ્યું હતું કે માઇન્સ એન્ડ મિનરલ્સ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ રેગ્યુલેશન એક્ટમાં રાજ્યની કર શક્તિ પર મર્યાદા લાદવાની કોઈ ચોક્કસ જોગવાઈ નથી. એમએમડીઆરની કલમ 9 હેઠળ રોયલ્ટી ટેક્સની પ્રકૃતિમાં નથી. રોયલ્ટી ખાણકામ લીઝમાંથી આવે છે, જે સામાન્ય રીતે કાઢવામાં આવેલા ખનિજોના જથ્થાના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. 

રોયલ્ટીની જવાબદારી ભાડે આપનાર અને ભાડે રાખનાર વચ્ચેના કરારની શરતો પર આધારિત છે. કોર્ટે કહ્યું હતું કે સરકારને આપવામાં આવેલી એગ્રીમેન્ટ પેમેન્ટને ટેક્સ તરીકે ગણી શકાય નહીં. માલિક ખનિજોને અલગ કરવા માટે રોયલ્ટી વસૂલે છે. લીઝ ડીડમાંથી રોયલ્ટી જપ્ત કરવામાં આવે છે અને ટેક્સ લાદવામાં આવે છે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું હતું કે ઈન્ડિયા સિમેન્ટ્સના નિર્ણયમાં રોયલ્ટીને ટેક્સ ગણાવવો ખોટું છે.