મણિપુરમાં ઉગ્રવાદીઓ પાસે Starlink? એલન મસ્કે દાવો ફગાવ્યો
છેલ્લું અપડેટ : 08 Oct 2026
મણિપુરમાં ઉગ્રવાદી સંગઠનો દ્વારા એલન મસ્કની કંપની SpaceXની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા Starlinkનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો હોવાના દાવાને લઈને મોટો વિવાદ સર્જાયો છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા આ દાવા બાદ ખુદ SpaceXના ચીફ એલન મસ્ક (Elon Musk)એ તેને ફગાવી દીધો છે. મસ્કે સ્પષ્ટતા કરી કે ભારતમાં Starlinkના સેટેલાઇટ સિગ્નલ અને બીમ (Beam) બંધ છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતમાં કોઈ વ્યક્તિ અથવા સંગઠન Starlink સેવાનો ઉપયોગ કરી રહ્યું હોવાનો દાવો ખોટો છે.
સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટથી શરૂ થયો વિવાદ
સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે સુરક્ષા દળોને મણિપુરમાં મ્યાનમાર સરહદ નજીક સક્રિય ઉગ્રવાદી સંગઠનો પાસેથી Starlinkના સાધનો (Equipment) મળી આવ્યા છે. આ દાવા બાદ Starlinkના ઉપયોગને લઈને અનેક સવાલો ઊભા થયા હતા.
‘dozdizigner’ નામના એક સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટે આ દાવા પર સવાલ ઉઠાવતા પૂછ્યું હતું કે જો ભારતમાં Starlinkના સેટેલાઇટ બીમ બંધ છે, તો પછી આ સાધનો ભારતમાં કેવી રીતે કનેક્ટ થઈ શકે? આ પોસ્ટ પર એલન મસ્કે પણ પ્રતિક્રિયા આપી હતી અને દાવાને સીધો ખોટો ગણાવ્યો હતો.
મસ્કે કહ્યું- ભારતમાં Starlinkનો બીમ બંધ
એલન મસ્કે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે ભારતમાં Starlinkના બીમ બંધ છે. એટલે ભારતમાં Starlinkના સેટેલાઇટ સિગ્નલ ઉપલબ્ધ ન હોવાની તેમની દલીલ છે. આ કારણે મણિપુરમાં ઉગ્રવાદીઓ Starlinkનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાનો સોશિયલ મીડિયા દાવો મસ્કના નિવેદન સાથે મેળ ખાતો નથી.
Starlink હાલમાં ભારતમાં પોતાની કોમર્શિયલ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા (Satellite Internet Service) શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. કંપનીને ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ અને નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું પડી રહ્યું છે.
ભારતમાં સેવા શરૂ કરવાની તૈયારી
7 ઓક્ટોબરે યોજાયેલી India Mobile Congress દરમિયાન Starlinkની બિઝનેસ ઓપરેશન્સની વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ લોરેન ડ્રેયરે જણાવ્યું હતું કે કંપનીએ ભારતની સુરક્ષા જરૂરિયાતો અને નિયમોને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની સિસ્ટમ તૈયાર કરી છે.
કંપની ભારતમાં નેટવર્ક માટે જરૂરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ ઊભું કરી રહી છે. Starlink દ્વારા દેશમાં આશરે 20 ગેટવે અથવા એન્ટ્રી સાઇટ્સ (Gateway Sites) સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જ્યાં સેંકડો એન્ટેના લગાવવામાં આવ્યા છે.
યુઝરનો ડેટા ભારતમાં જ રાખવામાં આવશે
Starlink તરફથી ભારતના નિયમોનું પાલન કરવા માટે ડેટા સુરક્ષા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. કંપનીના જણાવ્યા પ્રમાણે ભારતીય યુઝર્સનો ડેટા ભારતમાં જ રાખવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.
કંપનીનું કહેવું છે કે તેણે છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમિયાન ભારતીય નિયમનકારો (Regulators), ટેલિકોમ કંપનીઓ અને ઉદ્યોગ સાથે મળીને ભારતમાં પોતાની સેવા શરૂ કરવા માટે તૈયારી કરી છે.
દૂરના વિસ્તારો માટે બની શકે મોટો વિકલ્પ
Starlinkની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે એવા વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ પહોંચાડી શકે છે જ્યાં પરંપરાગત મોબાઇલ નેટવર્ક અથવા ફાઇબર આધારિત કનેક્શન પહોંચાડવું મુશ્કેલ હોય.
કંપની અનુસાર, દૂરના ગામડાંની શાળાઓમાં ઓનલાઈન શિક્ષણ (Online Education), ટેલિમેડિસિન (Telemedicine), નાના વ્યવસાયો અને કુદરતી આફતો દરમિયાન બેકઅપ કનેક્ટિવિટી માટે સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ ઉપયોગી બની શકે છે.
પૂર, ભૂકંપ અથવા વાવાઝોડા જેવી પરિસ્થિતિમાં જમીન આધારિત ટેલિકોમ નેટવર્કને નુકસાન થાય ત્યારે પણ સેટેલાઇટ આધારિત કનેક્ટિવિટી મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ બની શકે છે.
ભારતમાં Starlinkને લઈને પહેલાથી જ ચર્ચા
ભારતમાં Starlinkની મંજૂરીને લઈને અગાઉ પણ ચર્ચા થઈ ચૂકી છે. એલન મસ્કે અગાઉ એવો દાવો કર્યો હતો કે કેટલાક મોટા બિઝનેસ ગ્રુપ્સ પોતાના મોનોપોલી (Monopoly)ને જાળવી રાખવા માટે Starlinkના પ્રવેશમાં અડચણ ઊભી કરી રહ્યા છે.
જોકે જૂન 2026માં Starlinkની અધિકારી લોરેન ડ્રેયરે એવા અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા હતા કે ભારતે સુરક્ષા અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય કારણોસર કંપનીની મંજૂરીની પ્રક્રિયા અટકાવી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે કંપની સરકાર સાથે સતત વાતચીત કરી રહી છે.
ભારતમાં હજુ પણ કનેક્ટિવિટીની મોટી જરૂરિયાત
Starlink માટે ભારત એક મોટું બજાર બની શકે છે. મે 2026 સુધીના એક દાવા અનુસાર, ભારતમાં 11,256 જેટલા સૂચિબદ્ધ ગામડાંમાં હજુ 4G કનેક્ટિવિટી ઉપલબ્ધ નહોતી.
માર્ચ 2026માં ભારતમાં કુલ ઇન્ટરનેટ સબ્સ્ક્રિપ્શન (Internet Subscriptions)ની સંખ્યા આશરે 1.093 અબજ હતી. તેમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોના સબ્સ્ક્રિપ્શન આશરે 440.87 મિલિયન એટલે કે 44.087 કરોડ હતા.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં દર 100 લોકો દીઠ ઇન્ટરનેટ સબ્સ્ક્રિપ્શનનો આંકડો 48.31 હતો, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં આ આંકડો 126.80 હતો. આ તફાવત દર્શાવે છે કે દેશમાં હજુ પણ ગ્રામ્ય અને દૂરના વિસ્તારોમાં ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી વધારવાની મોટી તક છે.
મણિપુરના દાવા વચ્ચે મોટો સવાલ
મણિપુરમાં ઉગ્રવાદીઓ દ્વારા Starlinkના ઉપયોગના દાવાએ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટના સુરક્ષા પાસાઓ અંગે પણ ચર્ચા શરૂ કરી છે. જોકે એલન મસ્કના નિવેદન મુજબ ભારતમાં Starlinkના બીમ બંધ હોવાથી આ દાવાને તેમણે ફગાવી દીધો છે.
આ સમગ્ર મામલે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે Starlink હજુ ભારતમાં પોતાની કોમર્શિયલ સેવા શરૂ કરવાની તૈયારીના તબક્કામાં છે. તેથી મણિપુરમાં Starlinkના સાધનો મળ્યા હોવાના દાવા સામે મસ્કની સ્પષ્ટતા બાદ આ મુદ્દો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો છે.