Manipur/ મણિપુરમાં ભાજપ માટે નવી મુશ્કેલી, બંને ડેપ્યુટી CM વચ્ચે થયો વિવાદ
છેલ્લું અપડેટ : 06 Sept 2026
મણિપુર (Manipur)માં મેઇતી-કુકી સંઘર્ષ વચ્ચે હવે નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચેનો તણાવ પણ રાજકીય સ્તરે જોવા મળી રહ્યો છે. રાજ્યમાં નવી સરકાર બન્યા બાદ કુકી સમુદાયમાંથી ડેપ્યુટી મુખ્યમંત્રી બનેલા નેમચા કિપગેન (Nemcha Kipgen) અને નાગા સમુદાયમાંથી ડેપ્યુટી મુખ્યમંત્રી બનેલા લોસી દિખો (Losii Dikho) વચ્ચે ગંભીર મતભેદ સામે આવ્યા છે. બંને નેતાઓ ભાજપ (BJP) સાથે જોડાયેલા હોવા છતાં એકબીજા પર ગંભીર આક્ષેપો થયા છે.
અમિત શાહને પત્ર લખી કિપગેન સામે કાર્યવાહીની માગ
1 સપ્ટેમ્બરે નાગા ડેપ્યુટી મુખ્યમંત્રી લોસી દિખો અને અન્ય આઠ નાગા ધારાસભ્યોએ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ (Amit Shah)ને પત્ર લખ્યો હતો. આ પત્રમાં નેમચા કિપગેન અને તેમના પતિ થંગબોઈ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાની માગ કરવામાં આવી હતી.
નાગા ધારાસભ્યોનો આરોપ છે કે કિપગેન કુકી ઉગ્રવાદી સંગઠનોને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યાં છે. તેમણે એવો પણ ગંભીર દાવો કર્યો કે નાગા નાગરિકોના અપહરણ દરમિયાન કિપગેને ફોન બંધ કરી દીધો હતો અને આ રીતે તેઓ પરોક્ષ રીતે તેમની હત્યામાં સામેલ રહ્યાં હોઈ શકે છે.
આ આરોપોને નેમચા કિપગેને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધા છે. તેમણે આ દાવાઓને તપાસ વિના કરવામાં આવેલા અને તથ્યવિહોણા આરોપો ગણાવ્યા છે.
કિપગેને કહ્યું- મને અને કાંગપોકપીને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે
નેમચા કિપગેને પોતાના બચાવમાં કહ્યું કે તેમના ડેપ્યુટી મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ જ નાગા અને કુકી સમુદાયો વચ્ચે તણાવ આટલી ઝડપથી કેમ વધ્યો તે અંગે તેમને પ્રશ્ન થાય છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક જૂથો શાંતિપૂર્ણ કાંગપોકપી (Kangpokpi) જિલ્લો અને તેમને નિશાન બનાવવા માટે હિંસા ભડકાવી રહ્યા છે.
કિપગેનના પતિ થંગબોઈ કુકી નેશનલ ફ્રન્ટ (KNF)ના પ્રમુખ છે. KNF કેન્દ્ર સરકાર સાથે સસ્પેન્શન ઑફ ઑપરેશન્સ (Suspension of Operations) કરાર હેઠળ આવતું સંગઠન છે. કિપગેને જણાવ્યું કે આવા જૂથોની પ્રવૃત્તિઓ પર કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર બંને નજર રાખે છે.
અપહરણ સમયે ફ્લાઇટમાં હોવાનો કિપગેનનો દાવો
નાગા ધારાસભ્યો દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપોનો જવાબ આપતાં કિપગેને 13 મેની ઘટના અંગે સ્પષ્ટતા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ત્રણ કુકી ચર્ચ નેતાઓની ઘાત લગાવીને હત્યા કરવામાં આવી ત્યારે તેઓ ફ્લાઇટમાં હતાં.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ફ્લાઇટમાંથી ઉતર્યા બાદ તેમને મિસ્ડ કોલની જાણ થઈ અને તેમણે તરત જ મુખ્યમંત્રી તથા નાગરિક સંગઠનો (Civil Society Organisations) સાથે સંપર્ક કર્યો હતો. કિપગેનનો દાવો છે કે તેમના વ્યક્તિગત પ્રયાસોથી 15 મેના રોજ 18 નાગા બંધકોને કોઈ શરત વિના સુરક્ષિત રીતે છોડાવવામાં આવ્યા હતા.
તેમણે 11 માર્ચની બીજી ઘટનાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, બે કુકી નાગરિકોની હત્યા છતાં તેમના પ્રયાસોથી સ્થાનિક લોકો દ્વારા રોકાયેલા 21 તાંગખુલ નાગા મુસાફરોને સુરક્ષિત રીતે મુક્ત કરાવવામાં આવ્યા હતા.
ત્રણેય સમુદાયોને સાથે રાખવાનો પ્રયાસ
મણિપુરમાં લાંબા સમય સુધી ચાલેલા રાષ્ટ્રપતિ શાસન (President's Rule) બાદ નવી સરકારની રચના કરવામાં આવી હતી. સરકારમાં રાજ્યના ત્રણ મુખ્ય સમુદાયોને પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
મેઇતી સમુદાયમાંથી યુમનામ ખેમચંદ સિંહને મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. જ્યારે કુકી સમુદાયમાંથી નેમચા કિપગેન અને નાગા સમુદાયમાંથી લોસી દિખોને ડેપ્યુટી મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યા છે. આ સત્તા સમીકરણનો હેતુ વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે રાજકીય સંતુલન જાળવવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
સુરક્ષાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કિપગેને દિલ્હીમાં રહીને વર્ચ્યુઅલ રીતે શપથ લીધા હતા અને તેઓ ઇમ્ફાલ જવાને બદલે કાંગપોકપીમાંથી સરકારના કામકાજ સાથે જોડાયેલા છે.
સમર્થન પાછું ખેંચવાની નાગા ધારાસભ્યોની ચેતવણી
ફેબ્રુઆરી 2026થી શરૂ થયેલા નવા કુકી-નાગા સંઘર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં બંને સમુદાયોના કુલ 36 લોકોના મોત થયાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં 18 નાગા અને 18 કુકી લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
હવે નાગા ધારાસભ્યોએ કેન્દ્ર સરકારને ચેતવણી આપી છે કે જો નેમચા કિપગેન સામે કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે તો તેઓ મણિપુર સરકારમાંથી પોતાનું સમર્થન પાછું ખેંચી શકે છે. જો આવું થાય તો પહેલેથી જ નાજુક સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહેલી મણિપુર સરકાર સામે મોટું રાજકીય સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
હાલમાં બંને ડેપ્યુટી મુખ્યમંત્રીઓ વચ્ચેના આ મતભેદે મણિપુરના રાજકારણમાં નવી ચિંતા ઊભી કરી છે. સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર વિવિધ સમુદાયો વચ્ચેનો વિશ્વાસ જાળવવા સાથે રાજ્યમાં શાંતિ અને સ્થિરતા સ્થાપિત કરવાનો રહેશે.