મનીલામાં ક્વાડની મોટી બેઠકથી ભારતને વ્યૂહાત્મક ફાયદો, ચીનની દરિયાઈ ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા ચાર દેશો સાથે મળીને કરશે અભ્યાસ

મનીલામાં ક્વાડની મોટી બેઠકથી ભારતને વ્યૂહાત્મક ફાયદો, ચીનની દરિયાઈ ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા ચાર દેશો સાથે મળીને કરશે અભ્યાસ
તસવીર: gstv
આ સમાચાર સાંભળો

ઈન્ડો-પેસિફિક (Indo-Pacific) ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાના સંગઠન ક્વાડ (QUAD)એ પોતાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. 17 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ફિલિપાઈન્સની રાજધાની મનીલા ખાતે યોજાયેલી ક્વાડ નેતાઓની બેઠકમાં છ મહત્વપૂર્ણ પહેલ પર સહમતી બની છે. આ પહેલમાં દરિયાઈ સુરક્ષા, અંડરવોટર ઇન્ટરનેટ કેબલની સુરક્ષા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સાયબર સુરક્ષા, વેપાર અને આતંકવાદ સામે સહયોગનો સમાવેશ થાય છે. આ બેઠકમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, જાપાનનાં વડાંપ્રધાન સાનાએ તાકાઈચી અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બેનીઝે ભાગ લીધો હતો. 'ધ વીક'ના અહેવાલ અને વિશ્લેષણ મુજબ, આ બેઠક માત્ર નિવેદનો પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ છ નક્કર પહેલ દ્વારા ક્વાડના સહયોગને વ્યવહારિક સ્વરૂપ આપવાનો પ્રયાસ થયો છે.

1. દરિયાઈ સુરક્ષા માટે ચાર દેશોની સંયુક્ત કવાયત

ક્વાડની સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ પહેલ ઈન્ડો-પેસિફિક મેરીટાઇમ સર્વેલન્સ કોલેબરેશન (Maritime Surveillance Collaboration) છે. આ અંતર્ગત 2027માં ચારેય દેશો P-8 અને P-3C જેવા આધુનિક દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ વિમાનો સાથે સંયુક્ત કવાયત કરશે. આ વિમાનોનો ઉપયોગ દરિયાઈ ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા, સબમરીન શોધવા અને દરિયાઈ સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે થાય છે. આ સહયોગથી ઈન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં સબમરીનની હિલચાલ અંગે માહિતીનું આદાનપ્રદાન વધુ સરળ બની શકે છે. વિશ્લેષણ મુજબ, આ પહેલ ચીનની વધતી દરિયાઈ ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવાની દિશામાં પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે.

જાહેરાત

2. સમુદ્રની અંદર ઇન્ટરનેટ કેબલની સુરક્ષા

ક્વાડે અંડરવોટર કેબલ કનેક્ટિવિટી એન્ડ રેઝિલિયન્સ (Undersea Cable Connectivity and Resilience) માટે પણ ભાગીદારી જાહેર કરી છે. સમુદ્રની અંદર પાથરવામાં આવેલી કેબલ દ્વારા વિશ્વના 95 ટકાથી વધુ ડેટાનું પરિવહન થાય છે. આવી સ્થિતિમાં આ કેબલની સુરક્ષા રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે. કેબલને નુકસાન પહોંચે અથવા તેના ડેટા પર ગેરકાયદે નજર રાખવામાં આવે તો સંચાર વ્યવસ્થા અને ડિજિટલ સેવાઓને અસર થઈ શકે છે. ક્વાડ દેશો હવે આ મહત્વપૂર્ણ માળખાની સુરક્ષા અને વિશ્વસનીયતા વધારવા માટે સહયોગ કરશે.

3. ભારતને વેપાર અને રોકાણમાં મોટો ફાયદો

મનીલા બેઠકમાં ભારત માટે સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ પરિણામોમાંનું એક વ્યૂહાત્મક આર્થિક સહયોગ છે. ચારેય દેશો હવે માત્ર સરકારો વચ્ચે જ નહીં, પરંતુ બિઝનેસ ટુ બિઝનેસ (Business-to-Business) સ્તરે પણ સહયોગ વધારશે. આ માટે 2027ની શરૂઆતમાં મુંબઈમાં પ્રથમ ક્વાડ બિઝનેસ લીડર્સ ફોરમ (Quad Business Leaders' Forum) યોજાવાનો છે. તેમાં ચારેય દેશોના ઉદ્યોગપતિઓ અને કંપનીઓ ભાગ લેશે. આ પહેલથી વેપારની નવી તકો, રોકાણ અને મજબૂત સપ્લાય ચેઇન (Supply Chain) વિકસાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

4. AI ક્ષેત્રમાં 85 મિલિયન ડોલરથી વધુનું રોકાણ

ક્વાડ દેશોએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ક્ષેત્રમાં પણ સહયોગ વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે. 'સુપર ઇન્ટેલિજન્સ એન્ડ AI એક્સિલરેટર' પહેલ હેઠળ ઈન્ડો-પેસિફિક દેશોમાં વિશ્વસનીય AI ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ, વિકાસ અને ટેક્નિકલ સહાય વધારવામાં આવશે. આ પહેલ માટે 85 મિલિયન ડોલરથી વધુ ખર્ચ કરવાની યોજના છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય AI ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવાનો છે, જેથી આ ક્ષેત્રમાં ટેક્નોલોજી અને ડિજિટલ ક્ષમતાઓને પ્રોત્સાહન મળી શકે.

5. સાયબર સુરક્ષા માટે સહયોગ

ડિજિટલ વ્યવસ્થામાં સાયબર હુમલાઓનું જોખમ સતત વધી રહ્યું છે. તેને ધ્યાનમાં રાખીને ક્વાડે સાયબર સિક્યોરિટી કોઓપરેશન (Cybersecurity Cooperation) મજબૂત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ચારેય દેશો સાયબર જોખમો સામે માહિતીનું આદાનપ્રદાન અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં સહયોગ વધારશે.

6. સરહદ પારના આતંકવાદ સામે ભારતને સમર્થન

ભારત માટે સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંનો એક આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ રહ્યો છે. ક્વાડના સંયુક્ત નિવેદનમાં તમામ પ્રકારના આતંકવાદ અને હિંસક ઉગ્રવાદની નિંદા કરવામાં આવી છે. તેમાં સરહદ પારના આતંકવાદ (Cross-border Terrorism)નો પણ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. અહેવાલ મુજબ, અગાઉ એટલાન્ટામાં યોજાયેલી ક્વાડ વિદેશમંત્રીઓની બેઠકના નિવેદનમાં આ શબ્દોનો ઉલ્લેખ નહોતો. જોકે, પહલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ મનીલા ખાતે નેતાઓના સ્તરે આ મુદ્દાને ફરી સ્થાન મળ્યું છે. ભારતની લાંબા સમયથી રહેલી આતંકવાદ સામેની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખતાં આ બાબત મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

ચીન સાથે ટ્રમ્પની બેઠક પર પણ ભારતની નજર

મનીલામાં ક્વાડની બેઠક બાદ હવે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે શેનઝેનમાં યોજાનારી બેઠક પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે. 'ધ વીક'ના વિશ્લેષણ મુજબ, મનીલામાં થયેલા નિર્ણયો ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતમાં છે, પરંતુ જો ટ્રમ્પ ચીન સાથે કોઈ મોટો કરાર કરે તો તેની અસર ભારતના હિતો પર પડી શકે છે. તેથી ભારત માટે શેનઝેન બેઠકનાં પરિણામો પણ મહત્ત્વનાં રહેશે. એકંદરે, મનીલા બેઠકથી ક્વાડ માત્ર રાજદ્વારી ચર્ચાઓ કરતું સંગઠન ન રહેતાં સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી અને વેપાર ક્ષેત્રે નક્કર સહયોગ તરફ આગળ વધી રહ્યું હોવાનો સંકેત મળ્યો છે. હવે આ છ પહેલનો વાસ્તવિક અમલ કેટલો થાય છે તેના પર ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રની આગામી વ્યૂહાત્મક સ્થિતિનો આધાર રહેશે.

આ સમાચાર શેર કરો

જાહેરાત