ભારતમાં ઓટોઇમ્યુન રોગોના વધતા કેસ સામે ICMRનો અભ્યાસ: ચાર વર્ષ સુધી થશે સંશોધન

ભારતમાં ઓટોઇમ્યુન રોગો (Autoimmune Diseases) અંગે વધતી ચિંતાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ (ICMR) દ્વારા ચાર વર્ષનો અભ્યાસ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ સંશોધનનો હેતુ દેશભરમાં ઓટોઇમ્યુન રોગોના વધતા કેસને સમજવો, તેમની પાછળનાં સંભવિત કારણો શોધવા અને દર્દીઓની આરોગ્યસંભાળને વધુ અસરકારક બનાવવાના માર્ગો ઓળખવાનો છે. ઓટોઇમ્યુન રોગોમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immune System) ભૂલથી પોતાના જ સ્વસ્થ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે. સામાન્ય રીતે શરીરને ચેપ અને બીમારીઓથી બચાવતી આ વ્યવસ્થા જ્યારે શરીરના પોતાના અંગો સામે સક્રિય બને છે, ત્યારે વિવિધ પ્રકારની આરોગ્ય સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. આ અભ્યાસમાં દેશભરની 200 એવી કુટુંબોની (Families) પસંદગી કરવામાં આવશે, જેમાં એકથી વધુ સભ્યો ઓટોઇમ્યુન રોગોથી પીડિત હોય. દરેક કુટુંબમાં ઓછામાં ઓછા એક સભ્યને સિસ્ટમિક લ્યુપસ એરિથેમેટોસસ (Systemic Lupus Erythematosus – SLE), જેને સામાન્ય રીતે લ્યુપસ (Lupus) કહેવામાં આવે છે, તેનું નિદાન થયેલું હોવું જરૂરી છે.

છ તબીબી સંસ્થાઓ સાથે મળીને કરશે સંશોધન

આ ચાર વર્ષીય અભ્યાસમાં દેશની છ મુખ્ય તબીબી સંસ્થાઓ જોડાશે. તેમાં AIIMS નવી દિલ્હી, AIIMS બિબીનગર, સંજય ગાંધી પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ (SGPGI) લખનઉ, સેન્ટ જોન્સ મેડિકલ કોલેજ બેંગલુરુ, નિઝામ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ (NIMS) હૈદરાબાદ અને મેડિકલ કોલેજ કોલકાતાનો સમાવેશ થાય છે. સંશોધન માટે દર્દીઓ અને તેમના સ્વસ્થ પરિવારજનોના લોહીના નમૂનાઓ (Blood Samples) લેવામાં આવશે. વૈજ્ઞાનિકો જનીન સંબંધિત માહિતી (Genetic Data) અને રોગપ્રતિકારક તંત્રમાં થતા ફેરફારોનું વિશ્લેષણ કરશે. દર્દીઓ અને તેમના બીમારી ન ધરાવતા સગાંઓના નમૂનાઓની સરખામણી કરીને રોગ પાછળના સામાન્ય જૈવિક પરિબળો શોધવાનો પ્રયાસ કરાશે.

વહેલું નિદાન અને નવી સારવારની આશા

સંશોધનનું સંકલન અશોકા યુનિવર્સિટી, હરિયાણાના ડૉ. દિપ્યમાન ગાંગુલી કરશે. AIIMS દિલ્હીના ડૉ. રંજન ગુપ્તા પણ આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા છે. ઓટોઇમ્યુન રોગોમાં વારસાગત પરિબળો (Genetic Factors) મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે, પરંતુ માત્ર જનીન હોવાને કારણે વ્યક્તિને રોગ થશે જ એવું નથી. પર્યાવરણ અને અન્ય જૈવિક પરિબળો પણ અસર કરી શકે છે. સંશોધનથી રોગનું જોખમ વહેલું ઓળખવા માટેના બાયોમાર્કર્સ (Biomarkers) અને ભવિષ્યમાં વધુ અસરકારક સારવાર વિકસાવવા માટેના નવા માર્ગો મળી શકે છે. જોકે, અભ્યાસનાં પરિણામો આવવા માટે સમય લાગશે.