ISROમાં ખાનગીકરણ સામે વિરોધનો વંટોળ: કર્મચારીઓએ ભવિષ્ય અને નોકરીઓની સુરક્ષા પર ઉઠાવ્યા સવાલ
છેલ્લું અપડેટ : 06 Sept 2026
સ્પેસ સેક્ટરને ખાનગી ક્ષેત્ર માટે ખોલવાના ૬ વર્ષ બાદ ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ISRO) ના કર્મચારીઓમાં અનિશ્ચિતતા અને અસુરક્ષાનું વાતાવરણ ઊભું થયું છે. ઇસરોના અલગ-અલગ કેન્દ્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 9 કર્મચારી સંઘોએ સંયુક્ત પત્ર લખીને ઇસરોના મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઓપરેશનલ કાર્યો ખાનગી સંસ્થાઓને સોંપવાના નિર્ણયો પર અધિકારીકીય સ્પષ્ટતા માંગી છે. ઇસરોના અધ્યક્ષ અને અંતરિક્ષ વિભાગ (DoS) ના સચિવ વી. નારાયણનને 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ મોકલેલા આ પત્રમાં ખાનગીકરણની નીતિ, ઇસરોની ભાવિ ભૂમિકા અને વર્તમાન કર્મચારીઓના ભવિષ્ય પર પડનારા પ્રભાવ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
9 પ્રમુખ કર્મચારી સંઘો દ્વારા વિરોધ
દેશભરમાં ફેલાયેલા ઇસરોના મુખ્ય કેન્દ્રોના કર્મચારી સંગઠનોએ એકસાથે આવ્યા છે અને આ પત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેમાં ઇસરો સ્ટાફ એસોસિએશન, શાર એમ્પ્લોઇઝ એસોસિએશન (શ્રીહરિકોટા), ઇસએક એસોસિએશન (બેંગલુરુ), ઇસરો સ્ટાફ એસોસિએશન-એલપીએસસી (તિરુવનંતપુરમ), ઇસરો સ્ટાફ એસોસિએશન-બીબીયુ, એનઆરએસએ એમ્પ્લોઇઝ યુનિયન, સ્પેસ એસોસિએશન-બીબીયુ, ઇસરો સ્ટાફ એસોસિએશન-આઈપીઆરસી (મહેન્દ્રગિરી) અને સેક એમ્પ્લોઇઝ વેલફેર એસોસિએશન (અમદાવાદ) નો સમાવેશ થાય છે.
'ઇન-સ્પેસ' પ્રમુખના નિવેદનથી અસંતોષ
કર્મચારી સંઘોની આ તીખી પ્રતિક્રિયાનું મુખ્ય કારણ 'ઇન-સ્પેસ'ના ચેરમેન પવન કુમાર ગોયંકાનું તાજેતરનું નિવેદન છે. ગોયંકાએ એક કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું હતું કે આખરે ઇસરો કોઈપણ લોન્ચ વ્હીકલ (રોકેટ)નું નિર્માણ નહીં કરે અને આ સમગ્ર કામગીરી ખાનગી ક્ષેત્ર અથવા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમ (PSU) દ્વારા કરવામાં આવશે. પત્રમાં જણાવ્યા અનુસાર, સ્મોલ સેટેલાઈટ લોન્ચ વ્હીકલ (SSLV) ના ટ્રાન્સફરથી આની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે અને હવે PSLV તથા LVM3 જેવા મુખ્ય રોકેટોના પ્રોડક્શનને પણ ખાનગી હાથોમાં સોંપવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.
પ્રમોશન અને નોકરીઓ સામે સંકટ
કર્મીઓનું તર્ક છે કે રોકેટ અને સેટેલાઈટનું નિર્માણ માત્ર 'કોન્ટ્રાક્ટ કે એસેમ્બલી'નું કામ નથી, પરંતુ તે ઇસરોની મુખ્ય વિશેષતા અને વ્યૂહાત્મક ઓળખ છે. અંતરિક્ષ વિભાગ તરફથી આ નીતિનું કોઈ સત્તાવાર રોડમેપ જાહેર ન કરાતા વૈજ્ઞાનિકો, તકનીકી અને વહીવટી કર્મચારીઓ તથા તેમના પરિવારોમાં ભારે તણાવ પ્રવર્તી રહ્યો છે. આ કાર્યો બહાર મોકલવાથી ઇન-હાઉસ રિસર્ચ પ્રભાવિત થશે, મંજૂર જગ્યાઓની સંખ્યા ઘટશે અને ભવિષ્યમાં સરકારી ભરતીના રસ્તા બંધ થઈ જશે. કર્મચારી સંઘોએ ઇસરો પ્રમુખ પાસે માંગ કરી છે કે સરકાર પોતાની ખાનગીકરણ નીતિ, તેના કાનૂની આધાર અને વર્તમાન કર્મચારીઓના અધિકારોની સુરક્ષા અંગેની સ્થિતિ વહેલી તકે સ્પષ્ટ કરે.