UPI પેમેન્ટ પર MDRનો નવો નિયમ ટળશે? 1 જાન્યુઆરી સુધી મુલતવી રહેવાની શક્યતા
છેલ્લું અપડેટ : 09 Oct 2026
અમદાવાદ: યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) વ્યવહારો માટે મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR)ના નવા માળખાના અમલીકરણમાં વિલંબ થવાની શક્યતા છે. અગાઉ આ નિયમ 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થવાનો હતો, પરંતુ હવે તેને 1 જાન્યુઆરી, 2027 સુધી મોકૂફ રાખવામાં આવે તેવી ચર્ચા છે. જોકે, આ અંગે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. તહેવારોની સિઝન દરમિયાન વેપારીઓ અને પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમને નવા નિયમની તૈયારી માટે વધુ સમય આપવાના હેતુથી આ નિર્ણય મુલતવી રાખવામાં આવી શકે છે.
તહેવારોની સિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણયની શક્યતા
સામાન્ય રીતે તહેવારોના સમયગાળા દરમિયાન ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ગ્રાહકોના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. આવી સ્થિતિમાં UPIના નવા MDR માળખાને લાગુ કરતાં પહેલાં વેપારીઓ અને પેમેન્ટ સેવા આપતી કંપનીઓને પૂરતી તૈયારી માટે સમય આપવાની વિચારણા ચાલી રહી છે. જોકે, જાણકાર સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, અમલીકરણની તારીખમાં ફેરફાર થાય તો પણ અગાઉ જાહેર કરાયેલા MDR માળખામાં કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી.
આ મામલો કાનૂની પડકારો વચ્ચે પણ ચર્ચામાં છે. 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે ચોક્કસ વ્યક્તિથી વેપારી (P2M) UPI વ્યવહારો પર MDR લાગુ કરવાના કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય પર રોક લગાવવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. જોકે, સર્વોચ્ચ અદાલતે આ માળખાને પડકારતી અરજી અંગે કેન્દ્ર સરકાર, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI)ને નોટિસ પાઠવી છે.
રૂ. 2,000થી વધુના UPI પેમેન્ટ પર 0.4% MDRનો પ્રસ્તાવ
નવા પ્રસ્તાવિત માળખા મુજબ, રૂ. 2,000થી વધુના વ્યક્તિથી વેપારી (P2M) UPI વ્યવહારો પર 0.4 ટકા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) વસૂલવાની જોગવાઈ છે. રૂ. 75,000 કે તેથી વધુના વ્યવહારો માટે મહત્તમ ચાર્જ રૂ. 300 નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર વેપારીઓ માટે ડિજિટલ પેમેન્ટના ખર્ચને અસર કરી શકે છે.
જોકે, નાના વેપારીઓ માટે રાહત યથાવત્ રાખવાની જોગવાઈ છે. નાના વેપારીઓ અને વ્યક્તિથી વ્યક્તિ (P2P) વચ્ચેના વ્યવહારો પર શૂન્ય MDR લાગુ રહેશે. એટલે કે, પ્રસ્તાવિત માળખા હેઠળ દરેક UPI વ્યવહાર પર ચાર્જ લાગશે એવું નથી; નિયમ મુખ્યત્વે નિર્ધારિત મર્યાદાથી વધુના વેપારી વ્યવહારોને લાગુ પડશે.
MDRની આવકમાં હિસ્સા માટે પેમેન્ટ કંપનીઓની વાટાઘાટ
બીજી તરફ, પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ નવા MDR માળખા હેઠળ મળનારી આવકમાં વધુ હિસ્સો મેળવવા માટે તેમની સ્પોન્સર બેંકો સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ ચર્ચાઓ મુખ્યત્વે એક્વાયરિંગ બેંકોને મળનારા હિસ્સામાંથી પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સને કેટલો હિસ્સો ફાળવવો તેના પર કેન્દ્રિત છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ બેંકોના હિસ્સામાંથી 50થી 80 ટકા સુધીનો હિસ્સો મેળવવા માગે છે. નવા માળખાના અમલીકરણ પહેલાં આ વાટાઘાટો ચાલુ છે. હવે MDR લાગુ કરવાની તારીખ અંગે સત્તાવાર નિર્ણય ક્યારે જાહેર થાય છે તેના પર વેપારીઓ, બેંકો અને ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રની નજર રહેશે.
