SEBI: ભારતના સુપર રીચ પરિવારો પર સેબીની નજરઃ નિયમોના દાયરામાં આવશે અદાણી અને અંબાણી જેવા દિગ્ગજોની ફેમિલી ઓફિસ
છેલ્લું અપડેટ : 03 Oct 2025
SEBI: શેરબજારમાં દેશના અબજોપતિઓના વધતા પ્રભાવને ધ્યાનમાં રાખીને, બજાર નિયમનકાર સેબીએ પરિવારના કાર્યક્ષેત્રને તેના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ લાવવા અંગે ચર્ચા શરૂ કરી છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, સેબી પહેલીવાર આ ફેમિલી ઓફિસોને તેમની એન્ટિટી, સંપત્તિ અને રોકાણ વળતર વિશે માહિતી શેર કરવાની ફરજ પાડી શકે છે. તેમના માટે એક અલગ નિયમનકારી શ્રેણી પણ બનાવવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
સેબીનો ઉદ્દેશ્ય એ સમજવાનો છે કે મોટા પરિવાર આધારિત વ્યવસાય જૂથો જાહેર બજારોમાં કેવી રીતે રોકાણ કરે છે અને તેનાથી ઉદ્ભવતા સંભવિત જોખમો ક્યા ક્યા છે. એવી ચર્ચા છે કે, આ વર્ષની શરૂઆતમાં સેબીએ દેશના કેટલાક મોટા બિઝનેસ ફેમીલીની ઓફિસ સાથે મીટિંગો કરી છે અને અન્ય જગ્યાએથી પણ સૂચનો મગાવાયા છે. જ્યારે અંતિમ નિયમોની સમય સીમા અને ફોર્મેટ હજુ સ્પષ્ટ નથી, ભારતમાં ફેમિલી ઓફિસો માટે હાલમાં કોઈ ચોક્કસ નિયમો નથી.
આ પગલું સૂચવે છે કે ભારતના અતિ-ધનવાન પરિવારો હવે બજારમાં મુખ્ય ખેલાડીઓ બની ગયા છે જેમના રોકાણો બજારની દિશાને પ્રભાવિત કરી શકે છે. બે દાયકા પહેલા, દેશમાં પરિવાર કાર્યાલયોની સંખ્યા ખૂબ મર્યાદિત હતી. પરંતુ તેઓ હવે નોંધપાત્ર રોકાણકારો બની ગયા છે, સ્ટાર્ટઅપ્સને ભંડોળ પૂરું પાડે છે, ખાનગી ઇક્વિટીમાં રોકાણ કરે છે અને આઇપીઓમાં ભાગ લે છે. આમાંના ઘણા રોકાણો વૈકલ્પિક રોકાણ ભંડોળ (એઆઇઇએસ) અથવા શેડો ધિરાણકર્તાઓ જેવી નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
ભારત વિશ્વના કેટલાક સૌથી ધનિક લોકોનું ઘર છે, જેમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના માલિક મુકેશ અંબાણીનો સમાવેશ થાય છે, જેમની કુલ સંપત્તિ 96.4 બિલિયન ડોલરછે. અદાણી ગૃપના વડા ગૌતમ અદાણી બંદરોથી લઈને કોલસાના વેપાર સુધીના વ્યવસાયોમાં સામેલ છે. વિપ્રોના અઝીમ પ્રેમજીના પ્રેમજી ઇન્વેસ્ટ, બજાજ ગ્રુપના બજાજ હોલ્ડિંગ્સ એન્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ લિમિટેડ અને ટેક ઉદ્યોગસાહસિક શિવ નાદર અને નારાયણ મૂર્તિની ખાનગી રોકાણ કંપનીઓ જેવા અનેક પરિવારો પહેલાથી જ આઇપીઓમાં એન્કર રોકાણકારો તરીકે સામેલ છે.
સિંગલ ફેમિલી ઓફિસો શું છે?
સિંગલ ફેમિલી ઓફિસો એ એક પરિવારની એસેટ અને લાઇફ મેનેજમેન્ટ માટે સમર્પિત સંસ્થાઓ છે. સિંગાપોરમાં, કરવેરા છૂટનો લાભ મેળવવા માટે તેઓએ ન્યૂનતમ સંપત્તિ વ્યવસ્થાપન આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. જ્યારે હોંગકોંગમાં સિંગલ-ફેમિલી ઓફિસોને લાયસન્સની જરૂર હોતી નથી, ત્યારે મલ્ટી-ફેમિલી ઓફિસોને ઘણીવાર લાયસન્સની જરૂર પડે છે.
જોકે, ભારતમાં, આ સંસ્થાઓ એક જ પરિવારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, પરંતુ ઘણી વ્યક્તિઓ, કંપનીઓ અને સંસ્થાઓ મૂડીનું યોગદાન આપે છે. સેબી ઇચ્છે છે કે કૌટુંબિક કાર્યાલયો હેઠળ કેટલા લોકો રોકાણ કરી રહ્યા છે અને કેવી રીતે, તે અંગે સ્પષ્ટ માહિતી હોય. જેથી આંતરિક વેપાર અને હિતોના સંઘર્ષ જેવા જોખમોને અટકાવી શકાય.