ઓછા વરસાદની ઘઉંના વાવેતર પર અસર, 59%નો ઘટાડો; ગુજરાતના ખેડૂતો માટે ચિંતાજનક સંકેત

આ વખતે રવિ સિઝનમાં ઘઉંની ખેતી કરતા ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધતી જોવા મળી રહી છે. નબળા ચોમાસાને કારણે ખેતરોમાં જમીનની ભેજ ઘટી ગઈ છે, જેની અસર હવે ઘઉંની વાવણી પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. સ્થિતિ એવી છે કે ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વખતે ઘઉંના પ્રારંભિક વાવેતરમાં આશરે 59 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

બીજી તરફ, સરકારે આ સિઝનમાં 12.10 કરોડ ટન ઘઉંના ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે, જ્યારે ખેતરોમાં પૂરતી ભેજ જ નથી, ત્યારે ખેડૂતો વાવણી કેવી રીતે કરશે? શું આ વખતે વિક્રમી ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક હાંસલ થઈ શકશે? આવો જાણીએ કે ઓછા વરસાદને કારણે કયા રાજ્યોમાં મુશ્કેલીઓ વધી છે અને અન્ય રવિ પાકોની વાવણીની સ્થિતિ કેવી છે.

ઘઉંની વાવણીમાં કેટલો ઘટાડો થયો?

કૃષિ મંત્રાલયના 23 ઓક્ટોબર સુધીના આંકડા અનુસાર, દેશમાં આ વખતે માત્ર 11 હજાર હેક્ટર વિસ્તારમાં ઘઉંનું વાવેતર થયું છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા સુધીમાં 27 હજાર હેક્ટર વિસ્તારમાં ઘઉંની વાવણી થઈ ચૂકી હતી. એટલે કે, ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વખતે પ્રારંભિક વાવેતર વિસ્તારમાં આશરે 59 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે, કૃષિ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે હાલમાં માત્ર કેટલાક રાજ્યોમાં જ વાવણી શરૂ થઈ છે. તેથી આગામી અઠવાડિયાંમાં વાવેતરનો આંકડો વધી શકે છે.

આ રાજ્યોમાં પાણીની સૌથી વધુ સમસ્યા

ઓછા વરસાદની અસર એવા વિસ્તારોમાં વધુ જોવા મળી શકે છે, જ્યાં ખેડૂતો ખેતી માટે વરસાદ પર નિર્ભર રહે છે. તેમાં રાજસ્થાન, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ અને બુંદેલખંડના કેટલાક વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. આંકડા અનુસાર, આ ચોમાસામાં સામાન્ય કરતાં 13 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. પંજાબમાં 38 ટકા અને રાજસ્થાનમાં 22 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. તેના કારણે ખેતરોમાં જમીનની ભેજ અને સિંચાઈ માટે પાણીની ઉપલબ્ધતાને લઈને ચિંતા વધી છે.

ઘઉંના ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક

સરકારે આ રવિ સિઝનમાં 12.10 કરોડ ટન ઘઉંના ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. ગયા સિઝનમાં આશરે 12.07 કરોડ ટન ઘઉંનું ઉત્પાદન થયું હતું. જોકે, આ વખતે પાણીની અછતની સાથે ગરમ હવામાન રહેવાની આશંકા પણ છે. જો શિયાળા દરમિયાન તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધારે રહેશે, તો ઘઉંના છોડની વૃદ્ધિ અને દાણા બનવાની પ્રક્રિયા પર અસર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ઉત્પાદનના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવો પડકારજનક બની શકે છે.

કઠોળ અને તેલીબિયાંના વાવેતરમાં પણ ઘટાડો

ઘઉં ઉપરાંત અન્ય રવિ પાકોની વાવણીની ગતિ પણ ધીમી જોવા મળી રહી છે. 23 ઓક્ટોબર સુધીમાં કઠોળનું વાવેતર 3.27 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં થયું હતું, જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળામાં 4.39 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં વાવણી થઈ હતી. તેવી જ રીતે, તેલીબિયાંના વાવેતરનો વિસ્તાર પણ ઘટ્યો છે. ગયા વર્ષે 21.34 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં તેલીબિયાંનું વાવેતર થયું હતું, જે આ વખતે ઘટીને 13.38 લાખ હેક્ટર થયું છે.

જોકે, બરછટ અનાજના વાવેતરમાં વધારો નોંધાયો છે. ગયા વર્ષે આ સમયગાળા સુધીમાં 13 હજાર હેક્ટર વિસ્તારમાં બરછટ અનાજનું વાવેતર થયું હતું, જ્યારે આ વખતે તે વધીને 23 હજાર હેક્ટર થયું છે.