ટાટા સન્સનું લિસ્ટિંગ થયું તો બદલાઈ જશે 'ટાટા વે', નફો પરોપકારથી મોટો બની જશે: નોએલ ટાટા

ટાટા ટ્રસ્ટ્સના ચેરમેન નોએલ ટાટાએ ટાટા સન્સના સંભવિત શેરબજાર લિસ્ટિંગ (Stock Market Listing) અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે જો ટાટા સન્સનું જાહેર લિસ્ટિંગ કરવામાં આવશે તો ગ્રૂપની વર્ષો જૂની કાર્યશૈલી અને ફિલોસોફી એટલે કે 'ટાટા વે' (Tata Way) બદલાઈ શકે છે. વધુ શેરધારકો જોડાવાથી ભવિષ્યમાં નફો સામાજિક સેવા અને પરોપકાર કરતાં વધુ મહત્વનો બની શકે છે. નોએલ ટાટાએ શનિવારે HT લીડરશિપ સમિટ 2026માં આ મુદ્દે પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે જો કંપનીમાં એક દિવસ 30થી 40 હજાર શેરધારકો થઈ જશે તો નફાને પરોપકાર કરતાં પ્રાથમિકતા મળવાની શક્યતા છે. તેમના મતે આવું થવાથી ટાટા ગ્રૂપની પરંપરાગત કાર્યપદ્ધતિમાં મૂળભૂત પરિવર્તન આવી શકે છે.

ટાટા ટ્રસ્ટ્સ નિયમનકારો સાથે ઉકેલ શોધશે

નોએલ ટાટાએ જણાવ્યું કે ટાટા ટ્રસ્ટ્સ (Tata Trusts) નિયમનકારો અને અન્ય સંબંધિત પક્ષો સાથે મળીને એવો ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કરશે, જેનાથી ટાટા ગ્રૂપના સ્થાપક મૂલ્યો અને પરંપરા જળવાઈ રહે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ટાટા ટ્રસ્ટ્સ અને ટાટા સન્સના બોર્ડ વચ્ચે માલિકી માળખું અને નેતૃત્વને લઈને મતભેદ વધી રહ્યા છે.

ટાટા ટ્રસ્ટ્સ પાસે 66 ટકા હિસ્સો

ટાટા ગ્રૂપની હોલ્ડિંગ કંપની ટાટા સન્સમાં ટાટા ટ્રસ્ટ્સનો આશરે 66 ટકા હિસ્સો છે. બીજી તરફ, શાપૂરજી પલોનજી ગ્રૂપ (Shapoorji Pallonji Group) પાસે 18.37 ટકા હિસ્સો છે. ટાટા ટ્રસ્ટ્સ જાહેર લિસ્ટિંગનો વિરોધ કરી રહ્યું છે, જ્યારે શાપૂરજી પલોનજી ગ્રૂપ લિસ્ટિંગના સમર્થનમાં છે. લિસ્ટિંગ દ્વારા પોતાના રોકાણનું મૂલ્ય બહાર લાવવાની તેની દલીલ છે.

RBIના નિર્ણય બાદ વિવાદ વધ્યો

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ સપ્ટેમ્બર 2026માં ટાટા સન્સ દ્વારા કોર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની (Core Investment Company) તરીકેનું રજિસ્ટ્રેશન પરત કરવાની અરજી ફગાવી દીધી હતી. આ નિર્ણયથી ટાટા સન્સ માટે ફરજિયાત લિસ્ટિંગથી બચવાનો એક રસ્તો બંધ થયો હતો. 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ ટાટા સન્સના બોર્ડે RBIના નિયમો અનુસાર લિસ્ટિંગની દિશામાં જરૂરી પ્રક્રિયા શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આ ઉપરાંત બોર્ડે એન. ચંદ્રશેખરનને વધુ પાંચ વર્ષ માટે ચેરમેન તરીકે નિયુક્ત કરવાની મંજૂરી આપી હતી. નોએલ ટાટાએ આ બંને નિર્ણય સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. ટાટા ટ્રસ્ટ્સે ચંદ્રશેખરનની પુનર્નિયુક્તિની કાયદેસરતા સામે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. જોકે, બોર્ડે 4:1ના મતથી તેમની પુનર્નિયુક્તિને મંજૂરી આપી હતી.

મોટા પ્રોજેક્ટ્સમાં શિસ્ત જરૂરી: નોએલ ટાટા

નોએલ ટાટાએ ટાટા ગ્રૂપના ભવિષ્યના આયોજન અંગે વાત કરતાં કહ્યું કે ગ્રૂપની દિશા યોગ્ય છે, પરંતુ મોટા પ્રોજેક્ટ્સના અમલીકરણ અને મૂડીની ફાળવણીમાં વધુ શિસ્તની જરૂર છે. તેમણે જણાવ્યું કે પરોપકાર અને રાષ્ટ્રનિર્માણ ટાટા ગ્રૂપના મુખ્ય ઉદ્દેશો છે અને નેતૃત્વની સ્વતંત્રતા સાથે આ પરંપરા આગળ વધવી જોઈએ. જોકે, લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટ્સ સફળ બનાવવા માટે યોગ્ય આયોજન અને નાણાકીય શિસ્ત જરૂરી છે.

સેમિકન્ડક્ટર અને EV બેટરી ક્ષેત્રમાં ટાટાની એન્ટ્રી

નોએલ ટાટાએ જણાવ્યું કે ટાટા ગ્રૂપ ભારતના ઔદ્યોગિક વિકાસમાં ભાગીદાર છે. ગ્રૂપ હાલમાં સેમિકન્ડક્ટર (Semiconductor) અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરી (EV Battery) જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરી રહ્યું છે. આ બંને ક્ષેત્રો ભારતના ભવિષ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

Zudio અને Westsideના વિસ્તરણની પણ કરી વાત

સમિટ દરમિયાન નોએલ ટાટાએ ગ્રૂપના રિટેલ બિઝનેસ અંગે પણ માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ટ્રેન્ટ (Trent) હેઠળની Zudio બ્રાન્ડની શરૂઆત 2016માં ઓછી આવક ધરાવતા ગ્રાહકોને પણ સસ્તા ભાવે ગુણવત્તાયુક્ત અને આકર્ષક ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ કરાવવાના હેતુથી કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, Westsideના વિસ્તરણ અંગે તેમણે જણાવ્યું કે કંપની પાસે હાલમાં આશરે 320 સ્ટોર છે અને ભવિષ્યમાં આ સંખ્યા 500થી વધુ કરવાની યોજના છે.

લિસ્ટિંગના સમર્થકોની દલીલ શું છે?

ટાટા ટ્રસ્ટ્સના વાઇસ ચેરમેન વેણુ શ્રીનિવાસન સહિત કેટલાક ટ્રસ્ટીઓ ટાટા સન્સના લિસ્ટિંગના સમર્થનમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમનું માનવું છે કે લિસ્ટિંગથી કંપનીમાં પારદર્શિતા (Transparency), કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ (Corporate Governance) અને માલિકી માળખામાં સ્પષ્ટતા આવશે. તેમના મતે જાહેર લિસ્ટિંગથી રોકાણકારોને કંપનીના નાણાકીય અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણયો અંગે વધુ માહિતી મળશે. સાથે જ શેરબજારમાં ટાટા સન્સનું વાસ્તવિક બજારમૂલ્ય નક્કી કરવામાં પણ મદદ મળશે. આમ, ટાટા સન્સના લિસ્ટિંગને લઈને એક તરફ પારદર્શિતા અને ગવર્નન્સની દલીલ છે, તો બીજી તરફ ટાટા ગ્રૂપની વર્ષો જૂની પરોપકાર અને રાષ્ટ્રનિર્માણની પરંપરા જાળવી રાખવાની ચિંતા છે. આ મુદ્દે અંતિમ નિર્ણય ટાટા ગ્રૂપના ભવિષ્યના માળખા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.