સોનું ₹1.1 લાખને પાર, ચાંદી 13 વર્ષની ટોચે: રોકાણકારો  માટે શું સલાહ છે?

ભારતમાં સોનાના ભાવ નવ સપ્ટેમ્બરને મંગળવારે પ્રતિ દસ ગ્રામ 1,10,000ની સપાટીએ આંબી ગયા છે. વૈશ્વિક બજારમાં ઉછાળાનો ટ્રેન્ડ સ્થાનિક બજારમાં પણ દેખાઈ રહ્યો છે. એક્સિસ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના અહેવાલ મુજબ, 2025માં કિંમતી ધાતુઓમાં ઉછાળાનો ટ્રેન્ડ રહેવાની શક્યતા છે. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ $3,475 અને ચાંદીનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ $40 છે. ચાંદીના ભાવ 13 વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે. સોના અને ચાંદીમાં વાર્ષિક ધોરણે 35-45% નો વધારો થયો છે, જે મોટાભાગના એસેટ વર્ગોમાં સૌથી વધુ છે. સોના અને ચાંદીમાં વધારાનું મુખ્ય કારણ આર્થિક અનિશ્ચિતતા, ડોલરમાં નબળાઈ અને વ્યાજ દરોમાં સંભવિત ઘટાડા વચ્ચે વૈશ્વિક રોકાણકારોમાં સલામત રોકાણની વધતી માંગ છે.

સોનાના ભાવમાં વધારાનાં કારણો

1. નબળો યુએસ ડોલર

ડોલર ઇન્ડેક્સ ફેબ્રુઆરી 2025માં 110થી ઘટીને 97.7 થયો છે.

જુલાઈમાં યુએસ નોન-ફાર્મ પેરોલ્સ અપેક્ષા કરતા ઓછા હતા (125,000) 73,000 નોકરીઓ દ્વારા, જેના કારણે ડોલર નબળો પડ્યો.

ડોલર નબળો હોવાથી અન્ય ચલણો ધરાવતા રોકાણકારો માટે સોનું સસ્તું બને છે.

2. વ્યાજ દરમાં ઘટાડો અપેક્ષિત

અમેરિકન ફુગાવો જુલાઈમાં વાર્ષિક ધોરણે 2.7% હતો, જે અપેક્ષાઓ અનુસાર હતો.

નરમ આર્થિક ડેટાએ બજારની અપેક્ષાઓમાં વધારો કર્યો છે કે ફેડ વર્ષના અંત સુધીમાં 60 બેસિસ પોઇન્ટનો દર ઘટાડશે, અને સપ્ટેમ્બરમાં 80 ટકા દર ઘટાડાની શક્યતા છે.

3. સલામત રોકાણની માંગ

ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, વેપાર યુદ્ધો અને યુએસ રાજકીય દબાણ રોકાણકારોને સલામત સ્થળ તરીકે સોના તરફ વળવા પ્રેરી રહ્યા છે.

વૈશ્વિક સોનાની માંગના વલણો

2025ના બીજા ક્વાર્ટરમાં માંગ 3% વધીને 1,249 ટન થઈ.

2025ના પ્રથમ છ મહિનામાં ETF માં 400 ટનનું રોકાણ, અસ્થિરતા અસર દર્શાવે છે.

સેન્ટ્રલ બેંક: 166 ટન વધારાની ખરીદી, યુએસ ડોલરથી વૈવિધ્યકરણ.

જ્વેલરી: 14% વાર્ષિક ઘટાડો, 357 ટન, ભારત અને ચીનમાં ખરીદીમાં વિલંબ.

ભારતમાં માગ

ઘરઆંગણે સોનું 1,10,000ની સપાટી વટાવી ગયું. ગ્રાહકો ફાયદો ઉઠાવવા માટે જૂની જ્વેલરી વેચી રહ્યા છે. અને થોડા ભાવ ઘટે તો પાછી નવી લેવાની વિચારી રહ્યા છે. હોલમાર્કિંગ ધોરણોમાં 9-કેરેટ (37% શુદ્ધતા) સોનાના દાગીનાનો સમાવેશ થાય છે, જેનાથી પરવડે તેવી ક્ષમતામાં વધારો થાય છે.

(સ્ત્રોતો: RBI, વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ, ઇન્ડિયન બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન)

ચાંદી પણ વધે છે

ચાંદી $40/ઔંસ પર પહોંચી ગઈ છે, જે વર્ષ 2025ના પહેલા છ મહિનામાં 40-45% વધીને ETF માં રેકોર્ડ 95 મિલિયન ઔંસનો પ્રવાહ આવ્યો, કુલ હોલ્ડિંગ 1.13 બિલિયન ઔંસ (~$40 બિલિયન) સુધી પહોંચ્યું.

ઔદ્યોગિક માંગ

2024 માં 680 મિલિયન ઔંસ, 2025 માં પણ મજબૂત

સોલાર પેનલ્સ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને સેમિકન્ડક્ટર્સમાં માંગ વધી રહી છે.

ફ્યુચર્સ પોઝિશનિંગ: ડિસેમ્બર 2024થી ચોખ્ખા લાંબા ચાંદીના વાયદામાં 163%નો વધારો. આ સંસ્થાકીય તેજી દર્શાવે છે.

(સ્ત્રોતો: સિલ્વર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, બ્લૂમબર્ગ, ફેક્ટસેટ)

પુરવઠો મર્યાદિત રહે છે - 30% કરતા ઓછી ચાંદી સમર્પિત ખાણોમાંથી આવે છે. બાકીની ચાંદી સોના અને બેઝ મેટલ્સનું આડપેદાશ છે.

આઉટલુક

સોનું: 2025 માં $3,400–$3,600/ઔંસની રેન્જમાં રહેવાની શક્યતા. જો યુએસ નીતિની અનિશ્ચિતતા સમાપ્ત થાય અથવા વૈશ્વિક વેપાર તણાવ ઓછો થાય તો તેમાં તીવ્ર ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે.

ચાંદી: ઔદ્યોગિક વૃદ્ધિ અને રોકાણ પ્રવાહ દ્વારા સમર્થિત $40–$42/ઔંસની રેન્જમાં રહેવાની શક્યતા.

સોના-ચાંદીનો ગુણોત્તર: 88 પર છે, કોવિડ પછીના સરેરાશ (90) ની નજીક છે, ઐતિહાસિક ધોરણો (65-70) થી ઉપર છે, ચાંદીમાં વધુ ઉછાળો જોવા મળી શકે છે.

ભારતમાં શું થઈ રહ્યું છે?

તહેવારોની મોસમ નજીક આવતાં વાસ્તવિક માંગ સ્પષ્ટ થશે.

ડોલર-રૂપિયાની અસ્થિરતા દ્વારા સોનાના ભાવને ટેકો મળી રહ્યો છે.

સોનાનો ભાવ ₹1 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામને પાર કરી ગયો હોવાથી હોલમાર્કિંગ ધોરણો 9-કેરેટ સોના સુધી લંબાયા છે.

એક્સિસ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ વ્યૂ

સોના-ચાંદીનો ગુણોત્તર હાલમાં 88 છે, જે કોવિડ પછીની સરેરાશ 90ની નજીક છે; ઐતિહાસિક શ્રેણી (કોવિડ પહેલા) 65-70 રહી છે.

આ વર્ષે સોનાના ભાવ $3400 થી $3600 પ્રતિ ઔંસની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે. જ્યાં સુધી યુએસ સરકાર ફેડરલ રિઝર્વ અથવા તેના સભ્યોની ટીકા કરવાનું બંધ ન કરે ત્યાં સુધી સોનાના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે.

વૈશ્વિક વેપાર અને ટેરિફ સમસ્યાઓના ઉકેલમાં પણ ઘણી સફળતા મળી છે. અત્યાર સુધી, સરકાર વ્યાપક ઉકેલો શોધવાને બદલે એક સમયે એક દેશના વેપાર મુદ્દાઓનો સામનો કરી રહી છે. આ દૃષ્ટિકોણ ખૂબ સફળ રહ્યો નથી.

એક્સિસ મ્યુચ્યુઅલ ફંડને અપેક્ષા છે કે આ વર્ષે ચાંદી $40-42 પ્રતિ ઔંસની રેન્જમાં રહેશે.

હાલની પરિસ્થિતિઓમાં સોના અને ચાંદીની રોકાણ સુસંગતતા

બંને ધાતુઓએ 2025 માં મજબૂત પ્રદર્શન દર્શાવ્યું છે, જેને મેક્રોઇકોનોમિક અને ભૂ-રાજકીય પરિબળો દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે.

પોર્ટફોલિયો સ્ટ્રેટેજીમાં બંને ધાતુઓની સતત પ્રાસંગિકતા છે. ખાસ કરીને વિશ્વમાં ચારે બાજુ અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે ત્યારે સોનું સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પ છે. 

સેન્ટ્રલ બેંક ખરીદી અને ઇટીએફ પ્રવાહ દ્વારા સમર્થિત, સોનું એક પસંદગીની સલામત એસેટ બની રહે છે.

ચાંદી બેવડું રોકાણ આપે છે: સુરક્ષિત રોકાણ અને ઔદ્યોગિક વિકાસ ખાસ કરીને સૌર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં ચાંદીની ખૂબ જ માગ છે.