Check clearance નિયમોમાં આજથી ફેરફાર, હવે ક્લિયરન્સ માટે રાહ નહિ જોવી પડે

બેંકિંગ સિસ્ટમમાં 4 ઓક્ટોબર, 2025 થી મોટો ફેરફાર થવાની તૈયારી છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ ફાસ્ટ ચેક ક્લિયરન્સ સિસ્ટમ(Check clearance) લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નવી સિસ્ટમ ચેક ડિપોઝિટને તે જ દિવસે ખાતાઓમાં જમા કરવાની મંજૂરી આપશે, જે પહેલાની જેમ 1-2 દિવસ રાહ જોવાની જરૂરિયાતને દૂર કરશે.

RBI નો મોટો નિર્ણય

હાલમાં, ચેક ક્લિયરન્સમાં થોડા દિવસ લાગે છે. આ RBI ની નવી સિસ્ટમ, કન્ટીન્યુઅસ ચેક ક્લિયરિંગ દ્વારા બદલાશે. આ સિસ્ટમ હેઠળ, સવારે 10 થી સાંજે 4 વાગ્યા સુધી જમા કરાયેલા ચેકની છબીઓ અને ડેટા તાત્કાલિક સ્કેન કરવામાં આવશે અને ક્લિયરિંગ હાઉસમાં મોકલવામાં આવશે. ચેક સાંજે 7 વાગ્યા સુધીમાં કન્ફર્મ થવો આવશ્યક છે. જો બેંક સમયસર જવાબ આપવામાં નિષ્ફળ જાય, તો ચેક આપમેળે ક્લિયર થયેલ માનવામાં આવશે.

નવો નિયમ બે તબક્કામાં લાગુ કરવાનું આયોજન છે:

તબક્કો 1: 4 ઓક્ટોબર, 2025 થી 2 જાન્યુઆરી, 2026 સુધી, બેંકોને કન્ફર્મ કરવા માટે સાંજે 7 વાગ્યા સુધીનો સમય રહેશે.

તબક્કો 2: 3 જાન્યુઆરી, 2026 થી, બેંકો પાસે ચેક કન્ફર્મ કરવા માટે ફક્ત ત્રણ કલાકનો સમય રહેશે. જો ચેક સવારે 10 વાગ્યે મોકલવામાં આવે છે, તો તેને બપોરે 2 વાગ્યા સુધીમાં ક્લિયર કરવો પડશે. આ ક્લિયરન્સને વધુ ઝડપી બનાવશે.

આ નવી સિસ્ટમ શરૂઆતમાં દિલ્હી, મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા મુખ્ય શહેરોના ક્લિયરિંગ ગ્રીડમાં લાગુ કરવામાં આવશે, અને પછી તેને દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવશે. આ બેંકિંગ માળખાની ગુણવત્તામાં સુધારો કરશે અને ચેક ચુકવણીનો અનુભવ વધુ સરળ બનાવશે.

ગ્રાહકોને આ અપીલ

RBI એ મોટી રકમના ચેક માટે પોઝિટિવ પે સિસ્ટમ ફરજિયાત કરી છે. આ સિસ્ટમમાં, ગ્રાહકો બેંકને મહત્ત્વપૂર્ણ ચેક વિગતો અગાઉથી જાણ કરે છે, છેતરપિંડીનું જોખમ ઘટાડે છે અને ખોટા ચેકના સ્વચાલિત ક્લિયરન્સને અટકાવે છે.

આ ફેરફાર ગ્રાહકો અને વ્યવસાયો બંનેને લાભ કરશે. ગ્રાહકોને ઝડપી ચુકવણી મળશે અને વ્યવહારની અનિશ્ચિતતા ઓછી થશે. વ્યવસાયો તેમના રોકડ પ્રવાહનું વધુ સારી રીતે સંચાલન કરશે. બેંકિંગ સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા અને વિશ્વસનીયતા વધશે.

વધુમાં, RBI એ ગ્રાહકોને ચેક ભરતી વખતે સાવધાની રાખવા, સાચી વિગતો દાખલ કરવા અને તેમના ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ જાળવવાની સલાહ આપી છે. આનાથી ચેક અસ્વીકાર અથવા વિલંબનું જોખમ ઘટશે.