AIની મદદથી ‘જીવતો’ થયો આતંકી મસૂદ અઝહર? ભરતી ઘટતાં જૈશે અપનાવ્યો ડીપફેકનો રસ્તો

પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદ (JeM) હવે પોતાના ઘટતા સભ્યબળને વધારવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડીપફેક ટેક્નોલોજીનો સહારો લઈ રહ્યું હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. ભારતીય ગુપ્તચર એજન્સીઓના આકલન અનુસાર, સંગઠનના વડા મસૂદ અઝહરના કથિત નકલી ઓડિયો અને વીડિયો તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ વીડિયો દ્વારા મસૂદ અઝહર ફરી સક્રિય થયો હોવાનો સંદેશ આપીને યુવાનોને સંગઠનમાં જોડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો હોવાનું કહેવાય છે. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ બાદ જૈશ-એ-મોહમ્મદને મોટું નુકસાન થયું હતું. સંગઠનના બહાવલપુર સ્થિત મુખ્યાલયને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું અને તેના અનેક સભ્યો માર્યા ગયા હતા. આ ઘટનામાં મસૂદ અઝહરના નજીકના સંબંધીઓ પણ માર્યા ગયા હોવાના અહેવાલો છે. ત્યારથી સંગઠનના ટોચના નેતૃત્વએ જાહેરમાં દેખાવાનું ઓછું કરી દીધું હોવાનું કહેવાય છે.

ઓપરેશન સિંદૂર બાદ ભરતીમાં મુશ્કેલી

ગુપ્તચર એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ બાદ જૈશ-એ-મોહમ્મદ માટે નવા સભ્યોની ભરતી કરવી મુશ્કેલ બની છે. સંગઠનના નેતા મસૂદ અઝહર જાહેરમાં દેખાતા ન હોવાથી તેમની હાજરી અને સક્રિયતા અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. સંગઠન સાથે જોડાવા ઇચ્છતા લોકોમાં પણ નેતૃત્વ અંગે અનિશ્ચિતતા વધતી હોવાનું માનવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં જૈશે પરંપરાગત પ્રચાર પદ્ધતિઓને બદલે AI આધારિત ઓડિયો અને વીડિયોનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

AI વીડિયો દ્વારા સક્રિયતાનો સંદેશ

કથિત રીતે તૈયાર કરવામાં આવેલા AI વીડિયો અને ઓડિયો ક્લિપ્સમાં મસૂદ અઝહરને સક્રિય અને ઉત્સાહિત દર્શાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ માધ્યમથી તે ફરી સંગઠનનું નેતૃત્વ કરી રહ્યો હોવાનો સંદેશ ફેલાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. આ ક્લિપ્સમાં યુવાનોને સંગઠનમાં જોડાવા અને ભારત વિરુદ્ધ જેહાદ માટે ઉશ્કેરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો હોવાનો પણ દાવો છે. જોકે, આ વીડિયો અને ઓડિયોની પ્રામાણિકતા અંગે સ્વતંત્ર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી.

આતંકવાદી સંગઠનોમાં AIનો વધતો ઉપયોગ

ગુપ્તચર એજન્સીઓના મૂલ્યાંકન પ્રમાણે, ઇસ્લામિક સ્ટેટ (ISIS) અને અલ-કાયદા જેવા આતંકવાદી સંગઠનો AI ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરનારા પ્રારંભિક સંગઠનોમાં સામેલ છે. ખાસ કરીને ઇસ્લામિક સ્ટેટ દ્વારા આ ટેક્નોલોજીનો ઝડપથી ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે. હવે જૈશ-એ-મોહમ્મદ ઉપરાંત અલ-કાયદા પણ આ દિશામાં આગળ વધી રહ્યું હોવાના અહેવાલો છે. બીજી તરફ, લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT) અને જૈશ જેવા પાકિસ્તાન સ્થિત સંગઠનો અત્યાર સુધી મુખ્યત્વે પરંપરાગત સંચાર અને ભરતી પદ્ધતિઓ પર આધારિત રહ્યા હોવાનું ગુપ્તચર એજન્સીઓનું મૂલ્યાંકન છે. AI અને ડીપફેક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ આતંકવાદી સંગઠનો માટે પ્રચારનું નવું સાધન બની રહ્યો છે. મસૂદ અઝહરના કથિત AI વીડિયો આ બદલાતી રણનીતિનો ભાગ હોવાનું માનવામાં આવે છે.